ਅਜੇ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਮੋਰਚੇ ਦਾ ਗਠਨ


ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਇੱਕ ਹੀ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਦੋ ਪਹਿਲੂ ਹਨ| ਇਸ ਧਾਰਨਾ  ਦੇ ਚਲਦੇ ਤੀਜੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਗਈ| ਤੀਜੇ ਮੋਰਚੇ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਗੈਰ – ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਂਗਰਸ ਦਲਾਂ ਦਾ ਗਠਜੋੜ| ਪੱਛਮੀ  ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਦਲਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਸਾਂਝੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਲੜੀਆ ਸਨ, ਪਰ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕੇ| ਅੱਜ ਕਲ ਕਈ ਦਲਿਤ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੀਜੇ  ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ|  ਅਸਾਦੁੱਦੀਨ ਓਵੈਸੀ ਦੀ ਏਆਈਐਮਆਈਐਮ ਵੀ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ|  
ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਹੋਈਆਂ  ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰ ਜੇ ਡੀ, ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਵਾਮਪੰਥੀ ਪਾਰਟੀਆਂ  ਦੇ ਮਹਾਗਠਜੋੜ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਹਾਰ ਹੋਈ| ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਆਰਜੇਡੀ ਦੀਆਂ ਆਮਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਇਕਠੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਦੇ ਨੋਟਿਸ ਉੱਤੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਲਾਕ ਕਰ ਦੇਣ  ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ  ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਗੰਭੀਰ  ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਭੁਗਤਨੀਆਂ ਪਈਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਜਪਾ  ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਐਨਡੀਏ ਗਠਜੋੜ ਕਿਉਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਬਿਹਾਰ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤ ਗਿਆ| ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਏਆਈਐਮਆਈਐਮ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾ ਰਹੇ ਹਨ|  ਵੋਟਾਂ  ਦੇ ਹਿਸਾਬ  ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਸੀਟਾਂ ਉੱਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਏਆਈਐਮਆਈਐਮ  ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁਨਾਫਾ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਇਹ ਦਲੀਲ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਏਆਈਐਮਆਈਐਮ  ਦੇ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਿੰਦੂ ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਧਰੁਵੀਕਰਣ ਹੋ ਗਿਆ|  
ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਾਦੁੱਦੀਨ ਓਵੈਸੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ  ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ  ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਭਰਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ  ਦੇ ਹੋਰ                 ਨੇਤਾਵਾਂ  ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਕਸਰ ਭੜਕਾਊ ਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਅਕਬਰੁੱਦੀਨ ਓਵੈਸੀ ਦਾ ਉਹ ਭਾਸ਼ਣ ਕਾਬਿਲੇਗੌਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਹਟਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਨਿੱਬੜਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਥ ਹਨ|  ਇਸ ਭਾਸ਼ਣ  ਦੇ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡਿਆ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਫੈਲਾਇਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਆਪਣਾ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ| ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਾਮ ਮੰਦਿਰ ,  ਗਊ ਰਖਿਆ,  ਲਵ ਜੇਹਾਦ,  ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ  ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ ਧਰੁਵੀਕਰਣ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ|
ਹੁਣ ਓਵੈਸੀ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈ| ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਸਬੰਧੀ  ਅਸਾਦੁੱਦੀਨ ਓਵੈਸੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਜਾਇਜ ਹੈ| ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ  ਬਦਹਾਲੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ|  ਉਹ ਭੜਕਾਊ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ|  ਜਿਵੇਂ,  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਤਲਵਾਰ ਵੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਗੇ|  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ  ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਧਾਇਕ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ|  
ਓਵੈਸੀ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰਾਂ  ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ|  ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਓਵੈਸੀ ਲੋਕਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ  ਕਾਫੀ ਤਵੱਜੋਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ|  ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨ  ਭਾਈਚਾਰੇ  ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ ਕੇ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ  ਦੇ ਨਾਹਰੇ ਵਰਗੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਉਸੇ ਤਰਜ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ|  ਦੂਜੇ ,  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਨੇਤਾ ਖੁੱਲ ਕੇ ਨਫਰਤ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ| ਤੀਜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ| ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅੰਬੇਡਕਰ  ਦੇ ਨਾਲ),  ਝਾਰਖੰਡ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਜਰੀ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ| ਉਹਨਾਂ ਦਾ  ਧਿਆਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣ ਖੇਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਗਠਜੋੜ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਣ|  
ਇਹ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਕੋਈ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ – ਰਾਜਨੀਤਕ – ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ| ਸਤਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ  ਦੇ ਸ਼ਾਸਣਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਦੰਗੇ ਹੋਏ| ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ  ਦੇ ਤਾਲੇ ਕਾਂਗਰਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਗਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਉਦੋਂ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਸੀ|  ਸ਼ਾਹਬਾਨੋ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ  ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਲਟਿਆ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇਹ ਸਭਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਦਲ ਮੋਦੀ – ਭਾਜਪਾ – ਆਰਐਸਐਸ  ਦੇ ਰੱਥ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ|  ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੰਮ ਭਾਜਪਾ ਦਿਨ ਦੇ ਉਜਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਾਂਗਰਸ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਰਦੀ ਹੈ,  ਪਰ ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਸਤਹੀ ਸੋਚ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ|
ਜੇਪੀ  ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਕੇ ਆਰਐਸਐਸ ਨੇ ਮਜਬੂਤੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ| ਫਿਰ ਅਡਵਾਨੀ ਨੇ ਰਥਯਾਤਰਾ ਕੱਢੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਉਹ ਮੁੱਦਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਉਹ  ਜਾਤੀਵਾਦ  ਫੈਲਾਉਣ ਅਤੇ ਧੁਰਵੀਕਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ| ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਫਿਰਕੂਕਰਨ,  ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ| ਇਸ ਕਾਰਨ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਜਨੇਊਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ            ਹੈ|    
ਹੋਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ  ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਸਵੈ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੌਜ  ਦੇ ਫਿਰਕੂ ਏਜੰਡੇ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ  ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਨਾ ਪਿਆ ਹੈ| ਸੰਘ ਦਾ ਜਾਲ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ| ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਨੋਟਬੰਦੀ,  ਲਾਕਡਾਉਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ  ਦੇ ਅਦਾਰਿਆਂ  ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤੇ ਉਦਯੋਗਕ ਘਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਵਰਗੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਜਪਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ|  
ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ  ਦਾ ਇੱਕ ਤਬਕਾ ,  ਫਿਰਕੂ}ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਸੁਰੱਖਿਆ  ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਲਈ  ਉਹ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ  ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|  ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ  ਬਾਰੇ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਫਰਤ ਫੈਲਾ ਕੇ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ|  ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਸਾਨੂੰ ਫਿਰਕੂਵਾਦੀਆਂ  ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਪਿਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਯੂਪੀਏ ਵਰਗੇ ਗਠਬੰਧਨਾਂ ਦਾ ਆਕਲਨ ਕਰਨਾ             ਹੋਵੇਗਾ| ਯੂਪੀਏ ਨੇ ਸੱਚਰ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਭਾਰੀ ਵਿਰੋਧ  ਦੇ ਚਲਦੇ ਉਹ ਇਸਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਅਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ|  ਯੂਪੀਏ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਉੱਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਸੀ ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ  ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ|  ਅੱਜ ਕਾਂਗਰਸ, ਯੂਪੀਏ ਆਦਿ ਨੂੰ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ  ਦੀ ਹਨੇਰੀ  ਨੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਫਿਰਕੂ  ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ|  ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀਅਤਾ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਘਾਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ| ਅਕਬਰੁੱਦੀਨ ਓਵੇਸੀ ਅਤੇ ਵਾਰਿਸ ਪਠਾਨ  ਵਰਗੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਫਿਰਕੂਪੁਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੈ|  
ਸਤਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚ ਮੰਨ  ਲੈਣ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚਲਣ ਵਾਲਾ|  ਸਾਨੂੰ ਫਿਰਕੂਪੁਣੇ  ਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹੜ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਪਵੇਗਾ|  ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤੀ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ ਜੋ ਬਹੁਵਾਦ ਦੀਆਂ ਹਾਮੀ ਹਨ,  ਜੋ ਸੱਚਰ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਅਮਲ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ  ਹਮਾਇਤੀ  ਹਨ|  ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਦਮ  ਜੋ ਭਾਜਪਾ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਾਥੀ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ,  ਪਰਜਾਤੰਤਰ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ|  ਭਲੇ ਹੀ ਕੋਈ ਪਾਰਟੀ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਨਾ  ਹਰਾ ਸਕੇ ਪਰ ਬਹੁਵਾਦ ਅਤੇ ਪਰਜਾਤੰਤਰ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਗਠਜੋੜ ਇਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ|  ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪਾਰਟੀ ਖੁਦ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਤੱਖ  ਰੂਪ ਨਾਲ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਜਾਤੰਤਰ ਦਾ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ|
ਰਾਮ ਪੁਨਿਆਨੀ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *