ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਜਰੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਇੱਕ ਖਬਰ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ- ‘ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੇਢ ਲੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ!’ ਇਸ ਸਮਾਚਾਰ ਦੇ ਚਲਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸਾਖ ਤੇ ਬੱਟਾ ਲੱਗਿਆ| ਇਹ ਵੱਖ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਘੀ ਇੱਕ ਐਨਜੀਓ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਂਚ – ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਠੀਕ ਉਲਟ ਹਾਲਤ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖਿਅਕ ਕੰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਣਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ| ਇੱਥੇ ਸਮਾਚਾਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਪਰ ਇਹ ਜਾਨਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਨਿਜੀਕਰਣ ਦੀ ਸੁਗਬੁਗਾਹਟ ਕਿਉਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਾਰਾ ਠੀਕਰਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਫੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਪ੍ਰਦੁਮਨ ਵਰਗੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤਾਂ ਹੁਣ ਨਿਜੀ ਸਕੂਲ ਹੋਰ ਵੀ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹਨ| ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਦਮ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ? ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ – ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਸਕੀ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ| ਫਿਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕਿਸ ਮੁਕਾਮ ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਤੇ ਵਿਚਾਰ – ਮੰਥਨ ਜਰੂਰੀ ਹੈ| ਲਗਭਗ ਸੰਪੂਰਣ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਧਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀ ਬੇਰੁਖੀ ਘੋਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ|
ਹਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ, ਸੇਵਾ ਸ਼ਰਤਾਂ, ਨਿਅਮਿਤੀਕਰਣ, ਸਥਾਈਕਰਣ ਅਤੇ ਤਨਖਾਹ-ਭੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੰਦੋਲਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ| ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਧਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ! ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹਨਤਾਂ ਜਾਂ ਲਾਠੀਆਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ| ਹੁਣ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧੁਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਰਹੇ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਗਭਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿਵੇਂ ਬਹਾਲ ਹੋਵੇ? ਸਮੇਂ – ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧੁਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜੋ ਸੁਝਾਅ ਜਾਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ਸਿਰਫ ਇਸ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰ ਦਾ ਦਰਦ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਵੱਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ| ਮਾਮਲਾ ਫਿਰ ਚਾਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਬੋਝ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੰਪੂਰਣ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਰਗੀ ਅਧਿਆਪਕ ਭਰਤੀ ਦਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸੰਪੂਰਣ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੇਵੇ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ, ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਕੀ ਆਪਣੇ ਅੰਜਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਇਹ ਇੱਕ ਯਕਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੈ| ਜੋ ਵੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਿਆਈਆਂ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਵੱਜੋਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਨੀਤੀਗਤ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਪਲੱਬਧੀਆਂ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ! ਵਿਦਿਅਕ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਨਵਾਚਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹਨ| ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੂਜੇ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ| ਅਧਿਆਪਕ, ਵਿਦਿਅਕ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧੁਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਇੱਕ ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਹੈ| ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਹੀ ਨਵਾਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਗੁਣਵੱਤਾ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ| ਨਵਾਚਾਰ ਲਈ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਜਬੂਤ ਹੋਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਸਗੋਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਵ੍ਰੱਧਿ ਲਈ ਅੰਦਰੋਂ ਕੁੱਝ ਨਵਾਂ ਕਰ ਗੁਜਰਨ ਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਗਮ ਨੂੰ ਅਭਿਰੁਚਿਪੂਰਣ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਨੰਦਦਾਈ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤੇਜ ਉਤਕੰਠਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ| ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਵਾਚਾਰ ਦੇ ਯਤਨ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ| ਰਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਕਾਰਗਰ ਘਟਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ| ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦੀ ਸਾਡੀ ਇੱਥੇ ਕਮੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ|
ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਅਧਿਆਪਕ ਇੰਨਾ ਜਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਲਈ ਨਵਾਚਾਰ ਦਾ ਮਾਨਸ ਬਣਾਉਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਰਪੱਕ ਨਵਾਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣ ਕਮੀਆਂ, ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਲਟ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਪਰ ਅਧਿਆਪਕ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਕ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਸਿਰਜਣ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਚਿੰਨ ਪੈਦਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ| ਵਿਦਿਅਕ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਨਵਾਚਾਰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਿਦਿਅਕ ਜਾਂ ਅਧਿਗਮ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਕਲਪ ਸੰਪੂਰਣ ਵਿਦਿਅਕ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ| ਵਿਦਿਅਕ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ‘ਯੋਗਕਸ਼ੇਮ’ ਨੂੰ ਵਿਵਹਾਰਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਜਣ – ਵਿਚਾਰਨਾ, ਚਿੰਤਨ , ਧਿਆਨ, ਟੂਰਿਜਮ ਅਤੇ ਅਭਿਰੁਚੀ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਮੌਕੇ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ| ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਸਾਰੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ| ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਚਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਤ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ| ਇਸਦੇ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਜਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਤਾਂ ਕਿ ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਨਵਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈ ਸਕੇ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਗੁਣਵੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ! ਸੰਪੂਰਣ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਇੱਕ ਜਿਵੇਂ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦਾ ਸੁਫ਼ਨਾ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ| ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਜ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸਥਾਨਕ ਜਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧੁਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੋਧ, ਨਵਾਚਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰਨਿਹਿਤ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚਾ ਮਾਹੌਲ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਨ ਸਮਝ ਕੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਡੂੰਘੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਸੰਪੂਰਣ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਰਵੋਤਮ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਪਰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਵਰਗ – ਭੇਦ ਅਤੇ ਤਨਖਾਹ ਕਮਜੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਝੋਂਕ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਰਥਾਵਾਂ ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਉਲਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ|
ਅੱਜ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਕੰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਉਸਦਾ ਅਧਿਐਨ – ਪਾਠਨ ਛੁੱਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਇਸਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾ ਪਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ| ਪਰ ਇਹ ਮੰਨ ਬੈਠਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸਮਰਪਤ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲੋ ਦਿਮਾਗ ਤੇ ਘਾਤਕ ਸੱਟ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੈਂਚੀਆਂ ਗਿਆਨ, ਮੁਹਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਅੱਜ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅਹੁਦਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇਅਹੁਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਇੱਥੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ| ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਕਈ ਆਈਏਐਸ ਅਫਸਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨਿਕ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ| ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਏਪੀਜੇ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਖੁਦ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਕਹਾਉਣਾ ਜਿਆਦਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ| ਪਰ ਕਲਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਮੰਨ ਕੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਡੇ ਕਰਣਧਾਰਾਂ ਨੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ| ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਦੇ ਪਾਉਣ ਦੀ ਆਸ ਵਿਅਰਥ ਹੈ| ਅੱਜ ਨਿਜੀਕਰਣ ਦੀ ਆਹਟ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ| ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸੰਗਤੀਪੂਰਣ ਤਨਖਾਹ, ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇੱਕ ਦੁਖੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਡਰ ਦੇ ਚਲਦੇ ਭਾਵੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਕੁੱਝ ਹੱਟ ਕੇ ਗੁਜਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਭਾਵ ਅੱਜ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ | ਨਿਜੀ ਖੇਤਰ ਤਾਂ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸੂਚਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਹੁਣ| ਇਸਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਨਜਰੀਆ ਵੀ ਹੈ!
ਕਾਰੁਲਾਲ ਜਮੜਾ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *