ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈਣ ਔਰਤਾਂ


ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋ ਰਾਏ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਵਿੱਚ ਸਭਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਅੱਧੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੌਕਰੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਦੋਗੁਣਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਵੱਖ|  ਫਿਰ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਲਏ, ਸਗੋਂ ਦੋ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਮੁਸੀਬਤ ਅਤੇ ਡਰ ਭਰੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਲਈ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਅੰਦੋਲਨ ਕੀਤੇ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ| 
ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਫਗਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ‘ਵੇਅਰ ਇਜ ਮਾਈ ਨੇਮ’ ਅੰਦੋਲਨ ਚਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ| ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ| ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ  ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|  ਵਿਆਹ ਦੇ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਬਰ ਤੱਕ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਪਤੀ, ਬੇਟੇ ਦੀ ਛਤਰ ਛਾਇਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ| ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਹੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ‘ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੇ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ               ਵੇਖਿਆ|’ ਜਾਂ ਫਿਰ ‘ਚੰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਹੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਣਿਆ|’ ਪਰ ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਘਟਨਾ ਘਟੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪੌੜੀ ਹੋਰ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਬਦਲਣ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ| 
ਹੋਇਆ ਇਹ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਇਲਾਜ ਲਈ ਜਦੋਂ ਡਾਕਟਰ  ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਪਰਚੇ ਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ| ਘਰ ਪੁੱਜਣ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਉਸਦੀ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਾਰ ਕੁੱਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦੱਸਿਆ| ਇਹ ਘਟਨਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਇਰਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਸਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ| ਆਖਿਰਕਾਰ ਮਿਹਨਤ ਰੰਗ ਲਿਆਈ| ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਸੈਂਟਰਲ ਸਿਵਲ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਅਥਾਰਿਟੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਦੇ ਪਾਪੁਲੇਸ਼ਨ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਆਈਡੀ ਅਤੇ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ| ਅਫਗਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ‘ਵੇਅਰ ਇਜ ਮਾਈ ਨੇਮ’ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲਤਾ ਮੰਨ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹਨ| 
ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਵਰਗੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਦਉਪਯੋਗ ਕੀਤਾ| ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਸੈਕਸ ਸ਼ੌਸ਼ਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ‘ਮੀ ਟੂ ਅੰਦੋਲਨ’ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਅਵਾਜ ਦਿੱਤੀ| ਹੋਇਆ ਇਹ ਕਿ ਕੁੱਝ ਮਹਿਲਾ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸੈਕਸ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਖੁੱਲ ਕੇ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ           ਸ਼ੇਅਰ ਵੀ ਕੀਤਾ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦੂਜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈਆਂ| ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਦੇਖਦੇ ਹਰ ਉਮਰ ਵਰਗ,             ਪੇਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਇਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸੈਕਸ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੇ ਖੁੱਲ ਕੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀਆਂ| ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵੀਡੀਓ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ| ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਜਰੀਏ ਸੱਤਾ ਤੇ ਕਾਬਿਜ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੈਕਸ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਖੁੱਲ ਕੇ ਬੋਲਿਆ-ਲਿਖਿਆ| ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੁਪਾ ਕੇ ਰੱਖੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਹ ਇੱਕ ਜਬਰਦਸਤ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਜੀਊਣ ਦਾ ਹੱਕ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸਾਬਿਤ ਹੋਵੇਗੀ| 
ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਅਬਾਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੋਹੇ ਜਾਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ| ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਅਬਾਰਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਬੈਨ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ| ਔਰਤਾਂ ਨੇ ‘ਪੋਲਸ਼ ਵਿਮਿਨ ਸਟਰਾਇਕ’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ| ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਖ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਗਿਰਾਉਣਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਂ ਦਾ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ| ਹੁਣ ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਬਾਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ| ਪਹਿਲਾ-ਭਰੂਣ ਵਿੱਚ ਅਨਿਯਮਿਤਤਾ ਪਾਏ ਜਾਣ ਤੇ, ਦੂਜਾ – ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁੱਖ ਧਾਰਨ ਅਤੇ ਤੀਜਾ – ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਮਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖਤਰਾ| ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ 80 ਲੱਖ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲੇ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਹਰ ਸਾਲ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹਜਾਰ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਵਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ| 
ਉਂਝ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਅਬਾਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ|  ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2018 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ 12 ਹਫਤੇ ਦੀ ਕੁੱਖ ਤੇ ਗਰਭਪਾਤ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਲਈ ਕਈ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਹੁਣੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ|
ਅਨੁ ਜੈਨ ਰੋਹਤਗੀ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *