ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੈ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਦੌਰ


ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਚਾਨਕ ਵੱਧ ਗਈਆਂ ਹਨ| ਕਾਬਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੇ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਮਹੀਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਬੀਤੇ ਦਿਨੀਂ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਅੱਡੇ ਤੇ ਹੋਏ ਫਿਦਾਈਨ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 34 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਫੌਜੀ ਸਨ| ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਈਆਂ ਝੜਪਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 30 ਤਾਲਿਬਾਨ ਲੜਾਕਿਆਂ  ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖਬਰ ਹੈ| 12 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋਹਾ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜਰ ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਖਾਸ ਅਹਿਮੀਅਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ| ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਪਰ ਤਾਲਿਬਾਨ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਫੀ ਚੇਤੰਨ ਦਿਖਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਜੁੜੇ|  
ਇਸ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਾਚਾਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਤਾਲਿਬਾਨ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ| ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨਾਂ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਸਵਾਲ ਤੇ ਕੋਈ ਦੁਵਿਧਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਹਮਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਿਸਦਾ ਹੱਥ ਹੈ| ਇਹ ਹਾਲਤ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਘੱਟ ਹੈ| ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੁਣੇ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਦਬਾਅ ਦੀ ਹੀ ਸੀ| ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁੱਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਮਤੀ ਬਨਣ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਵੀ ਆਈਆਂ, ਪਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤੀਆਂ ਦੀ ਰਸਮੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ|  
ਜਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੱਤਾਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ| ਗੱਲ ਜੇਕਰ ਤਾਲਿਬਾਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਆਈਐਸਆਈਐਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੇਂਧ ਲੱਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ| ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਆਈਐਸਆਈਐਸ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ| ਹੁਣ ਆਈਐਸਆਈਐਸ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਨਹੀਂ| ਉਸਦੀ ਜੋ ਬਣਾਵਟ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਉਸਦਾ                 ਉਦੇਸ਼ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਂ ਸੁਲਹ-ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ| ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਨਤੀਜਾ ਫਿਲਹਾਲ ਇਹੀ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਸੌਦੇਬਾਜੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ|  
ਫਿਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਸ਼ਾਂਤੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਰੁਖ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਹੈ| ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮਿਲਣਾ ਵੀ ਬਾਕੀ ਹੈ ਕਿ ਬਾਇਡਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਜਰੀਆ ਟਰੰਪ ਤੋਂ ਕਿੰਨਾ ਵੱਖਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ| ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਸਮਾਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੁਵਿਧਾ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕ ਦਾ ਹੈ| ਜਿਆਦਾ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਧੁੰਦ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ ਕੁੱਝ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਬਰਾਬਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ|  ਇਸ ਨਾਲ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਰੂਰ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਕੰਮ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਠਹਰਿਆ ਰਹੇਗਾ| ਬਾਇਡਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੀਤੀ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਸਰਗਰਮੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ|
ਚੰਦਨ ਨਾਗਪਾਲ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *