ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਟਰੀ ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰੀ

ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਅਤੇ ਲਾਕਡਾਉਨ ਨੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਪਰ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਮੋਰਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਾਡੀ ਲੜਾਈ ਚੰਗੇ ਨਤੀਜੇ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ| ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਲਾਕਡਾਉਨ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਤੱਤਕਾਲਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਠੋਸ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਣ ਲੱਗੇ ਹਨ| ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਮਾਨਿਟਰਿੰਗ ਇੰਡੀਅਨ ਇਕਾਨਮੀ (ਸੀਐਮ ਆਈ ਈ) ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੇਰੋਜਗਾਰੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹੁਣੇ ਲਾਕਡਾਉਨ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ| 21 ਜੂਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ ਇਹ 8.5 ਫੀਸਦੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਲਾਕਡਾਉਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ 8.75 ਫੀਸਦੀ ਬੇਰੋਜਗਾਰੀ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੇਠਾਂ ਹੀ ਹੈ|
ਧਿਆਨ ਰਹੇ, ਲਾਕਡਾਉਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਦਫਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਧੰਦੇ ਬੰਦ ਹੋਏ ਅਤੇ ਤਮਾਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕੁੱਝ ਕਹੇ-ਸੁਣੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਟਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਮਜਦੂਰ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਬੇਰੋਜਗਾਰ ਹੋ ਗਏ ਸਗੋਂ ਅਚਾਨਕ ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਏ| ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤ, ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਤੰਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਧੰਦੇ ਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵੱਲ ਜਾਣ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ| ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮਾਰਚ ਦੇ 8.7 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧਦੇ-ਵੱਧਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੇਰੋਜਗਾਰੀ ਦਾ ਪੱਧਰ 3 ਮਈ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ 27.1 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ| ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਲਾਤ ਸੁਧਰਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ| ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜੂਨ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਰੋਜਗਾਰੀ ਡਿੱਗਦੀ ਹੋਈ 17.5 ਫੀਸਦੀ ਅਤੇ 11.6 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 8.5 ਫੀਸਦੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈ|
ਸੀਐਮਆਈਈ ਦੀ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਸਾਫ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਧਾਰ ਪਿੰਡ ਪਰਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਮਜਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੀ ਕੰਮ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ| ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮਨਰੇਗਾ ਦੇ ਹੀ ਤਹਿਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਮਤਲੱਬ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਬੇਰੋਜਗਾਰੀ ਫੀਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਹਮਿਅਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ| ਇਹ ਕੰਮ ਪਰਵਾਸੀ ਮਜਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਤੱਤਕਾਲਿਕ ਰਾਹਤ ਤਾਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੌਸ਼ਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁਸ਼ਲ ਕਾਮਿਆਂ ਦਾ ਜੋ ਕੰਮ ਛੁੱਟਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਸ ਕੰਮ ਦੀ ਕੋਈ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ| ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨੂੰ ਰੋਜਗਾਰ ਮੰਨ ਕੇ ਅਸੀਂ ਤੱਤਕਾਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਕੜੇ ਬੇਸ਼ੱਕ ਦਰੁਸਤ ਕਰ ਲਈਏ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਰੋਜਗਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣਾ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰਿਸਰਚਰਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਬਣਾਵੇਗਾ|
ਇਕਾਨਮੀ ਦੇ ਨਜਰੀਏ ਨਾਲ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਖਬਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲਾਕਡਾਉਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਚਾਨਕ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਸੁੱਧ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ| ਪਿੰਡ ਪਰਤੇ ਮਜਦੂਰ ਵੀ ਬਦਲਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾ ਰਹੇ ਹਨ| ਇਸ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਵਰਕਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਹਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਟਰੀ ਤੇ ਵਾਪਿਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਰੂਰ ਇੱਕ ਠੋਸ ਕਦਮ ਹੋਵੇਗਾ|
ਰੋਹਿਤ ਕੁਮਾਰ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *