ਅਰਥ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਆਸਾਨ ਬਨਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ

ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ  ਦੇ ਨੋਬੇਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਬੇਸਬਰੀ ਕੁੱਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ|  ਸੰਭਾਵਿਤ ਜੇਤੂ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ  ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਗਵਰਨਰ ਰਘੁਰਾਮ ਰਾਜਨ ਦਾ ਨਾਮ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇਸ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਅਟਕਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵੇਖੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਇਨਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ| ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਿਚਰਡ    ਥੇਲਰ ਦਾ ਨਾਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਰਘੁਰਾਮ ਰਾਜਨ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਫਿਰ ਬਿਲਕੁੱਲ ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰੰਤੂ ਠੇਠ ਭਾਰਤੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ| ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨੋਬੇਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਸ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮੋਦੀ  ਸਰਕਾਰ  ਦੇ ਨੋਟਬੰਦੀ ਵਾਲੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ|  ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਲੋਕ ਇਹ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ ਕਿ ਉਕਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਿੰਨਾ ਝੂਠਾ ਹੈ,  ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਦੋ ਹਜਾਰ ਦਾ ਨੋਟ ਛਾਪੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲਦੇ ਹੀ ਇਸ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਉਸ ਫੈਸਲੇ ਦੀ  ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਸੀ|
ਬਹਿਰਹਾਲ,  ਜਾਣੇ- ਅਨਜਾਨੇ ਨੋਬੇਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਅਵਮੂਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਹਨਾਂ ਅਭਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹਟ ਕੇ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਰਿਚਰਡ ਥੇਲਰ  ਦੇ ਜਿਸ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ |  ਥੇਲਰ ਨੇ ਇਸ ਰਵਾਇਤੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਤਰਕਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਆਪਣੇ ਸ਼ੋਧ ਦੇ ਜਰੀਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਦਾ,  ਨੈਤਿਕਤਾ ਸਬੰਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦਾ,  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜਰੂਰਤਾਂ, ਸਹੂਲਤਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਫੈਸਲਿਆਂ ਤੇ ਕਾਫੀ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ|  ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਇਹ ਫੈਸਲੇ ਅਕਸਰ ਸਾਰੇ ਸਥਾਪਿਤ ਤਰਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਕਿਨਾਰ ਕਰਕੇ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ| ਨੋਬੇਲ ਕਮੇਟੀ  ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਥੇਲਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ‘ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ,  ਇਸ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਬਣਾਇਆ| ਬਹਿਰਹਾਲ,  ਥੇਲਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾਉਣ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਓ| ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਫਾਈ ਵਰਗੀ ਸਵੈਇਛਕ ਮੁਹਿੰਮ  ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਬਲਪ੍ਰਯੋਗ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਿੱਖਣ ਲੱਗੀ ਹੈ , ਉਦੋਂ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ|
ਯੋਗੇਸ਼ ਮਹਿਤਾ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *