ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਮਜਾਕ ਉਡਾਉਣ ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ ਜੇਲ

ਸਰੀਰਕ ਅੰਗਹੀਣਤਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ 2016,  ਇਸ ਮਹੀਨੇ 20 ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਸਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੀ ਜਦ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼  ਦੇ ਖਾਦੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰੀ  ਸਤਿਅਦੇਵ ਪਚੌਰੀ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ| ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਵੇਗੀ?  ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ  ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਸਜਾ ਯੋਗ ਅਪਰਾਧ ਹੈ| ਰਾਇਟਸ ਆਫ ਪਰਸੰਸ ਵਿਦ ਡਿਸੇਬਿਲਿਟੀ ਐਕਟ 2016  ਦੇ ਸੈਕਸ਼ਨ 92 ਏ  ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਜੋ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਸਰੀਰਕ ਅਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜਨਤਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕਰੇਗਾ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਉਕਸਾਏਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜਾ ਭੁਗਤਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ|
ਕੁੱਝ ਹੀ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ  ਸਤਿਅਦੇਵ ਪਚੌਰੀ ਆਪਣੇ ਵਿਭਾਗ  ਦੇ ਇੱਕ ਦਫਤਰ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਨਿਰੀਖਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਅੰਗਹੀਣ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤੇ ਟਿਪਣੀਆਂ ਕਸਦੇ ਪਾਏ ਗਏ| ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਖਬਰਾਂ  ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਚੌਥੇ ਵਰਗ  ਦੇ ਅਨੁਬਂਧਿਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ਮੰਤਰੀ  ਪਚੌਰੀ ਨੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਆਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਲੂਲਿਆਂ- ਲੰਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਵਿਦਾ ਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ ਹੈ,  ਇਹ ਕੀ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ’| ਅਪਾਹਿਜ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ  ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ| ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ|
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਨਿਰੀਖਣ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਕਿ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਗਾਇਬ ਹਨ| ਉਹ ਭੁੱਲ ਗਏ ਕਿ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਗਹੀਣ ਕਰਮਚਾਰੀ ਡਿਊਟੀ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ,  ਗਾਇਬ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਉਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਅਸਮਰਥਾ ਨਜ਼ਰ  ਆਈ,  ਕੰਮ  ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖੀ| ਮੰਤਰੀ  ਦੇ ਕਾਮੈਂਟ ਨੂੰ ਕਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ|  ਸੱਤਾ ਦੀ ਦਬੰਗਈ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਹੀ,  ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵਾਂਝਿਆਂ ਅਤੇ ਕਮਜੋਰਾਂ ਨੂੰ ਉਭਰਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਸੂਚਕ ਵੀ ਹੈ| ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ‘ਸਭ ਦਾ ਸਾਥ,  ਸਭਦਾ ਵਿਕਾਸ’  ਦੇ ਨਾਹਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੋਲ ਖੋਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਹੈ|
ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਅੰਗਹੀਣ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਚੰਡ ਚੁਣਾਵੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਗਵਾਹ ਬਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਾੜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੱਤ ਸਮੰਦਰ ਪਾਰ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦੱਖਣ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨ ਸਮੂਹ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਇਕਵਾਡੋਰ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਅਪਹਾਜ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ| ਲੇਨਿਨ ਮੋਰੇਨੋ, ਵੀਲਚੇਅਰ ਤੇ ਬੈਠੇ ਦੁਨੀਆ  ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਜਿੰਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮੁੱਖੀ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼  ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਅਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਨੂੰ ਖਾਸੇ ਗੰਭੀਰ  ਅਤੇ ਤਤਪਰ ਨਜ਼ਰ  ਆ ਰਹੇ ਹਨ|
ਜਾਹਿਰ ਹੈ,  ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਨੇ ਹੀ ਮੋਰੇਨੋ  ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਫਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਹੈ| ਯੂਪੀ  ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਆਚਰਨ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪਹਿਲੀ ਹਰਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ| ਅਸਮਰਥਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਹਨ|  ਚਾਹੇ ਉਹ ਵਿਪ੍ਰੋ ਵਰਗੀ ਮਹਾਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਨਤੀਜੇ ਨਾ ਦੇ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਅਣਗਿਣਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਛਾਂਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਂ ਚੌਥੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾੜੇ ਦਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੋਵੇ ਜਿਸਦੀ ਨੌਕਰੀ ਤੇ ਇਵੇਂ ਵੀ ਤਲਵਾਰ ਲਮਕਦੀ ਰਹਿਣੀ ਹੈ| ਆਰਥਿਕ ਉਦਾਰਵਾਦ  ਦੇ ਕਰੂਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਅਤੇ ਲਚਾਰੀ  ਦੇ ਦੋ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਲਿਆ ਪਟਕਿਆ ਹੈ|  ਇੱਕ ਪਾਸੇ       ਬੇਹੱਦ ਮਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨਾਂ- ਜੁਲੂਸ ਹਨ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬੇਬਸੀ ਅਤੇ ਸੰਨਾਟੇ|
ਸੱਤਾ ਦੀ ਇਸ ਸੰਰਚਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਚਿਹਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਿੰਸਾ, ਗਾਲ੍ਹ,  ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ, ਹੱਤਿਆ,  ਬਲਾਤਕਾਰ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲਵ ਜਹਾਦ, ਗਊ ਰੱਖਿਆ,  ਇਤਿਹਾਸ, ਮੰਦਿਰ,  ਭਜਨ ਕੀਰਤਨ ਸਭ ਆਵਾਜਾਈ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ|  ਇਸ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਾਰਪੋਰੇਟੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਾਲਾਨ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ,  ਦਾਅਵਤਾਂ ਹਨ,  ਭਾਰੀ ਸੇਲ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਆਫਰਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜਦੀ ਭੀੜ ਹੈ,  ਜੀਡੀਪੀ ਦੀਆਂ ਉਛਾਲਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਬਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਂ,  ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਇਸ ਸਭ  ਦੇ ਉੱਪਰ ‘ਸੁੰਦਰਤਾ’ ਦਾ ਇੱਕ ਘੇਰਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਚੱਕਰ ਕੱਟਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ| ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਮਜੋਰ ਅਤੇ ਬੇਇੱਜਤ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਉਸਦੇ ਲਈ ਨਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ|
ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਸਾਦ ਜੋਸ਼ੀ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *