ਅੱਤਵਾਦ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਤਨਾਓ ਦਾ ਕਾਰਨ

ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਲਗਭਗ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਈਰਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੇਹਰਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਦੀ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਖੁਮੈਨੀ ਦੀ ਮਜਾਰ ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਅਨੋਖੀ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਜਾਵੇਗੀ| ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਏ ਕਿ ਈਰਾਨ  ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਥੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤੇਹਰਾਨ ਵਿੱਚ, ਤਾਂ 1978 ਦੀ ਇਸਲਾਮੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ  ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ|  ਉਦੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਿਆ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ- ਵੇਖਦੇ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ|
ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਇਸ ਤਾਬੜਤੋੜ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 12 ਲੋਕਾਂ  ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਕਈ  ਦੇ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਪਰਿਨੀਤੀ   ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ,  ਇਸਦਾ ਅਂਦਾਜਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਸੁੰਨੀ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਹਾਂ ਅਤੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਿਤ ਅਰਬ ਮੁਲਕਾਂ  ਦੇ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਇੱਕ ਅਨੋਖੇ ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੈ|  ਇੱਕ ਅਰਸੇ ਤੋਂ ਉਹ ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਈਐਸਆਈਐਸ  ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇਕੱਲੀ ਜੰਗ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ|  ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਰੂਸ  ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਹਤਿਆਰੇ ਸੰਗਠਨ  ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਤੇਜ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਖੁੱਲ ਕੇ ਆਈਐਸਆਈਐਸ ਨਾਲ ਮੋਰਚਾ ਲੈਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ|
ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨੇ ਜਦੋਂ ਡਟ ਕੇ ਸੀਰੀਆਈ ਹੁਕੂਮਤ ਦਾ ਸਾਥ  ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਆਈਐਸਆਈਐਸ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ  ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਸਾਰੇ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਈਰਾਨ  ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੱਤਾ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਉਂਜ ਹੀ ਸੁੰਨੀ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉਹ ਸੋਲਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਕਰਦਾ ਸੀ| ਇਹ ਵੱਖ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣੇ ਤੱਕ ਇਸ ਧਮਕੀ ਤੇ ਉਹ ਅਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਇਆ ਸੀ| ਪਰ ਹੁਣੇ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ  ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਵੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ|
ਘਟਨਾ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ  ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਤੇ ਨਜ਼ਰ  ਪਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ| ਹੁਣ ਹਫਤਾ ਭਰ ਪਹਿਲਾਂ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮੁੱਖੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਕੇ ਗਏ ਹਨ| ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਸਰਗਨਾ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਘੇਰੇਬੰਦੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੁੰਨੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਠੋਕ ਦਿੱਤੀ|  ਇਸਦੇ ਦੋ – ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ,  ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ,  ਯਮਨ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਨੇ ਕਤਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧ ਤੋੜ ਲੈਣ ਅਤੇ ਲੁਕਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਆਰਥਕ ਨਾਕੇਬੰਦੀ ਕਰ ਦੇਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ|
ਧਿਆਨ ਰਹੇ ,  ਦੁਨੀਆ  ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਤਰ  ਖੁਦ ਇੱਕ ਸੁੰਨੀ ਬਹੁਲ ਦੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅਰਬ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਕੰਮਕਾਜੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਇਕੱਲਾ ਮੁਲਕ ਹੈ| ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਰਪਰਸਤੀ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ ਦਿਖਾਵਟੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਰੂਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਈਐਸਆਈਐਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਹਨ|
ਇਸ ਬਹੁਤ ਤਨਾਓ ਭਰੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਤੇ ਹੋਇਆ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਾ ਡਾਇਨਾਮਾਇਟ  ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚ ਚੰਗਿਆੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ |  ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ| ਖੁਦ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਚੀਨ,  ਰੂਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤ  ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨਇਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ|  ਅਗਲੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਬਹਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਬਣ ਜਾਣ ਅਤੇ ਇੰਫਰਾਸਟਰਕਚਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ|  ਕੱਟਰਪੰਥੀ ਸੁੰਨੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਸਿਤ ਅਰਬ ਮੁਲਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਮਾੜੇ ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਡਰਾਉਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ|
ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼  ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਈਰਾਨੀ ਜਨਤਾ ਨੇ ਹੁਣ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਆਪਣੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਸਨ ਰੂਹਾਨੀ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣਾ ਕੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਵਾਪਸੀ ਕਰਾਈ ਹੈ|
ਇਸ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾ ਸਿਰਫ ਈਰਾਨ  ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਸ਼ਿਆ – ਸੁੰਨੀ ਤਨਾਓ ਪੂਰੇ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰਿਫਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ|  ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਈ ਬਿੰਦੂਆਂ ਤੇ ਤਨਾਓਗ੍ਰਸਤ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਇਹ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ|
ਚੰਦਰਭੂਸ਼ਣ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *