ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿਚ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਮੌਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹਿੰਸਾ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ

ਉੱਤਰਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਕਈ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹੱਰਮ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕ ਗਈ| ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਹਿਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਆਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਹੋਣਾ ਹੁਣ ਅਨੋਖੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ| ਅਪਰਾਧ ਮੁਕਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਯੋਗੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ਾਸਨ ਬਾਬੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਨੀਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ – ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੁਹੱਰਮ ਦੇ ਜੁਲੂਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਫਿਰਕੂ ਤਨਾਓ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਪਾਏ| ਦਰਅਸਲ, ਫਿਰਕੂ ਤਨਾਓ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਚੱਲ ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ| ਹੁਣੇ ਵਿਜੇ ਦਸ਼ਮੀ ਤੇ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤਰਪੂਜਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅੰਨੇਵਾਹ ਫਾਇਰਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਰਾਮ ਮੰਦਿਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਗਿਆ| ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕੁੱਝ ਇਤਰਾਜਯੋਗ ਨਾਹਰੇ ਵੀ ਲਗਾਏ ਗਏ|
ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲੀਸ ਨੇ 60 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ| ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਧਾਰਮਿਕ ਉਂਮਾਦ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ? ਦਸ਼ਹਰੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁਹੱਰਮ ਦੇ ਜੁਲੂਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੋਈ ਅਫਵਾਹ ਫੈਲਾਈ ਅਤੇ ਦੋ ਗੁਟ ਆਮਣੇ – ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਏ| ਇੱਟਾਂ-ਪੱਥਰ ਚਲਣ ਲੱਗੇ, ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਈ ਗਈ| ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮੁਹੱਰਮ ਦਾ ਜੁਲੂਸ ਤੈਅ ਰੂਟ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁਲੀਸ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਸਮਝਾ ਰਹੀ ਸੀ| ਉਦੋਂ ਕੋਲ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਪੱਥਰ ਸੁੱਟੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ| ਜਾਹਿਰ ਹੈ, ਕੋਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਐਵੇਂ ਹੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖੇਗਾ| ਇਹ ਦੰਗੇ ਭੜਕਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰਵਨਿਯੋਜਿਤ ਸਾਜਿਸ਼ ਲੱਗਦੀ ਹੈ| ਜਿਸਦੀ, ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਪਖਤਾ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ| ਹੁਣੇ ਤਾਂ ਧਾਰਾ 144 ਲਗਾ ਕੇ ਹਾਲਾਤ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਏ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਤਮਾ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਤਾਤਕਾਲਿਕ ਉਪਾਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗਾ| ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਭਵਿੱਖ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਸਬਕ ਲੈਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ|
ਅਧਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ, ਸਾਡੀ ਹੈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ| ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਵਾਕ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਘੜਿਆ ਹੈ, ਖੂਬ ਸੋਚ – ਸਮਝ ਕੇ ਘੜਿਆ ਹੈ| ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਰੰਗ, ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਜਰ ਆਉਣ| ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਿਆਦਾ| ਪਰ ਸਾਡੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਨਾ ਪੁੱਜੇ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਹੱਕ ਮਿਲੇ| ਬੀਤੇ 70 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਬਖੂਬੀ ਨਿਭਾਈ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਣਾਂ ਕਰਕੇ ਕੁੱਝ ਫਿਰਕੂ, ਧਾਰਮਿਕ ਦੰਗੇ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਵੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਰਸਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ| ਅਖੀਰ ਸਾਡੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਇਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤਾਂ ਮਿਲੀ ਹੈ| ਬੁਰਜੁਗਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨੇ ਪਲਟੀਏ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਜਿਕਰ ਵਾਰ – ਵਾਰ ਆਉਣਗੇ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ| ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ|
ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਦੀਵਾਲੀ ਰੌਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਸਜਾਏ ਤਾਜੀਏ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੱਢਦੇ ਰਹੇ| ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਕਿੱਸਾ ਇਸ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ – ਜਮੁਨੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਨਵਾਬ ਵਾਜਾਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਹੈ|
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਸੰਜੋਗ ਹੋਇਆ ਕਿ ਹੋਲੀ ਅਤੇ ਮੁਹੱਰਮ ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ ਪੈ ਗਏ| ਹੋਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਣ ਅਤੇ ਮਸਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁਹੱਰਮ ਸੋਗ ਦਾ ਦਿਨ| ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਖਨਊ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਸਾਲ ਹੋਲੀ ਨਾ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ| ਮੁਹੱਰਮ ਦੇ ਸੋਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵਾਬ ਵਾਜਾਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਨਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਜ੍ਹਾ ਦੱਸੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਵਾਜਾਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਇਹ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਫਰਜ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ| ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪੂਰੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੋਲੀ ਵੀ ਮਨੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਹੋਲੀ ਖੇਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ|
ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਨਵਾਬ ਦਾ ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਇਹੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਅਸਲੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ| ਵਰਨਾ, ਉਹ ਇਹੀ ਸਮਝੇਗੀ ਕਿ ਮੁਹੱਰਮ ਅਤੇ ਦਸ਼ਹਿਰਾ ਜਾਂ ਦੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਈਦ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ|
ਮਨਵੀਰ ਸਿੰਘ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *