ਕਦੋਂ ਮਿਲੇਗੀ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਨਿਜਾਤ

ਮਲੇਰੀਆ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਨਿਪਟਨ ਲਈ ਤਮਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਅਭਿਆਨ ਚਲਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਸਭ ਬੇਨਤੀਜਾ ਸਾਬਤ ਹੋਏ| ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ| ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਮਲੇਰੀਆ, ਡੇਂਗੂ, ਚਿਕਨਗੁਨੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਮੱਛਰ ਜਨਿਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ| ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਰ ਸਾਲ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ|
ਮੱਛਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀਆਂ ਹਨ| ਮਲੇਰੀਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅੱਜ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ| ਭਾਰਤ ਅੱਜ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਸਭਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਮਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ| ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਿਊਐਚਓ) ਦੀ 2017 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਚੌਥਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਲੇਰੀਆ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਮਰਦੇ ਹਨ| ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਮਲੇਰੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਲ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਫੀਸਦੀ ਇਕੱਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ| ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਲੇਰੀਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬਿਮਾਰੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਮਲੇਰੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਅੱਜ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ|
ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਮੱਛਰ ਜਨਿਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਲੇਰੀਆ ਨਾਲ ਨਿਪਟ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਿਹਾ? ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਬਣੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਅਭਿਆਨ ਅਖੀਰ ਕਿਉਂ ਧਵਸਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ? ਅਜਿਹੀਆਂ ਨਾਕਾਮੀਆਂ ਸਾਡੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ| ਇਹ ਨੀਤੀਗਤ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਅਮਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ| ਮਲੇਰੀਆ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਿਆ, ਉਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹ ਪਾਇਆ? ਜਾਹਿਰ ਹੈ, ਇਸ ਤੇ ਅਮਲ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦਿਖਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਕਮੀ ਜ਼ਰੂਰ ਰਹੀ| ਇਸ ਸਭ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦੀ ਮੂਲ ਦਿਸ਼ਾ ਹੀ ਸਵਾਲੀਆ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ| ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮਲੇਰੀਆ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ 2013 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ|
ਭਾਰਤ ਅਖੀਰ ਮਲੇਰੀਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਪਾਵੇਗਾ? ਡਬਲਿਊਐਚਓ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਮਲੇਰੀਆ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਕਰਨ ਲਈ 2030 ਤੱਕ ਦੀ ਸਮਾਂ – ਸੀਮਾ ਰੱਖੀ ਹੈ| ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਅਗਲੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੈ| ਆਮ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਜਿਊਣ ਲਈ ਤੰਦੁਰੁਸਤ ਮਾਹੌਲ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਉਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ| ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਪਨਪਣ ਲਈ ਨਮੀ ਅਤੇ ਗੰਦਗੀ ਸਭਤੋਂ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਮਲੇਰੀਆ ਨਾਲ ਨਿਪਟਨ ਵਿੱਚ ਸਫਾਈ ਦੀ ਕਮੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ| ਸਫਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤਰਸਯੋਗ ਹੈ| ਸਾਫ – ਸਫਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਕਮੀ ਹੈ| ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਵੀ ਇਸਦੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ| ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਕੂੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਠੋਸ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ|
ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਦਗੀ ਮੱਛਰ ਹੋਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ| ਦਰਅਸਲ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਕਾਬੂ ਦੇ ਉਪਾਅ ਸੁਝਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਮਲੇਰੀਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਭਜਾਈਏ, ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਮਾਲਦੀਵ ਵਰਗੇ ਛੋਟੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ| ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਲੇਰੀਆ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਮਿਸਾਲ ਹੈ| ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇ ਮਲੇਰੀਆ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਤੱਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾਇਆ, ਮੋਬਾਇਲ ਮਲੇਰੀਆ ਕਲੀਨਿਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਚੱਲ – ਚਿਕਿਤਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਮਲੇਰੀਆ ਨੂੰ ਵਧਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ| ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਲਸ ਪੋਲਿਓ ਵਰਗਾ ਅਭਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਸੀਂ ਜੰਗ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ?
ਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *