ਕੈਸ਼ਲੈਸ ਹੋਣ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਭਾਰਤ

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਗਦ ਲੈਣ ਦੇਣ ਦੀ ਦੋ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਮਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਲੋਕ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਲੈਣ ਦੇਣ ਕਰਨ| ਇਸ ਕਦਮ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਤਰਕ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਹੈ| ਮਾਸਟਰਕਾਰਡ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਇਕਾਨਮੀ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚ 1.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਕੰਪਨੀ ਵੀਜਾ ਨੇ ਇਸ ਲਾਭ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 70 ਹਜਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਲਗਾਇਆ ਹੈ| ਵਸਤੁਸਥਿਤੀ ਇਸਦੇ ਠੀਕ  ਉਲਟ ਹੈ| ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ 2,000 ਰੁਪਏ ਨਕਦ ਆਪਣੀ ਤਿਜੋਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇੰਨੀ ਵਿਆਜ – ਮੁਕਤ ਰਕਮ ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋ| ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ ਤੁਹਾਨੂੰ 2000 ਰੁਪਏ ਹੀ ਵਾਪਸ ਕਰੇਗਾ| ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਰਕਮ ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਕਰਾਈ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਗਭਗ 2400 ਰੁਪਏ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ| ਇੱਕ ਨੋਟ ਛਾਪਣ ਦਾ ਖਰਚ 10 ਰੁਪਏ ਮੰਨ ਲਓ ਤਾਂ ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ ਲਈ ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਇਕਾਨਮੀ ਭਾਰੀ ਘਾਟੇ ਦਾ ਸੌਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਸ਼ ਤੇ ਵਿਆਜ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ|
ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੇ
ਕੈਸ਼ਲੇਸ  ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਤਰਕ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਹੈ| ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨ ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਹੈ|  ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਬੋਫੋਰਸ ਦਾ ਘੁਟਾਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ|  ਲਗਭਗ 15 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਲਡ ਟ੍ਰੇਡ ਟਾਵਰ ਤੇ ਅਲ ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਬੁਸ਼ ਨੇ ਸੰਤਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤਮਾਮ ਸ਼ੱਕੀ ਖਾਤਿਆਂ  ਨੂੰ ਫ੍ਰੀਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ| ਪਰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਮਜਬੂਤ ਵਿੱਤੀ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾ ਲਈ|
ਕੈਸ਼ਲੇਸ  ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਤਰਕ ਕਾਲੇ ਧੰਨ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ|  ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 1969 ਵਿੱਚ 10, 000 ,  5, 000 ,  1, 000 ਅਤੇ 500 ਡਾਲਰ  ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ|  ਇਸ ਨਾਲ ਨਗਦ ਡਾਲਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਅੱਜ ਲਗਭਗ 1700 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਮੁੱਲ  ਦੇ 100 ਡਾਲਰ  ਦੇ ਨੋਟ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਿੱਚ ਹਨ|  ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਵੱਡੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਾਲਾ ਧੰਨ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਾਲਾ ਧੰਨ ਨਗਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ|  ਬਿਲਡਰਾਂ  ਦੇ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਕਦ ਘੱਟ ਹੀ           ਮਿਲੇਗਾ|  ਕਾਲਾ ਧੰਨ ਸੋਨਾ,  ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਮੈਂ ਕੋਲਕਾਤਾ,  ਕਾਨਪੁਰ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ  ਦੇ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਉਂਟੈਂਟਾਂ ਅਤੇ ਉੱਦਮੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ|  ਇਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨੋਟਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੰਬਰ 2 ਦਾ ਧੰਦਾ ਨਕਦ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ|  ਉੱਦਮੀ ਪੇਮੇਂਟ ਨੂੰ ਕਰਮੀਆਂ  ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਨਕਦ ਕੱਢ ਕੇ ਰਕਮ ਨੂੰ ਕਾਲ਼ਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ|  ਨਕਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵੱਡੀ ਵਿਕਰੀ ਛੋਟੇ- ਛੋਟੇ ਬਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ|
ਕੈਸ਼ਲੇਸ  ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਤਰਕ ਚਾਲਬਾਜ਼ ਹਨ|  ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਇਕਾਨਮੀ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ| ਸਵੀਡਨ ਅਤੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਲਗਭਗ ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ|  ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ 2020 ਤੱਕ ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਹੋਣ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ|  ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ  ਦੇ ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਬਨਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਕਾਰਾਤਮਕ  ਵਿਆਜ ਦਰ ਹੈ| ਜਾਪਾਨ  ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕੋਲ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ 1000 ਯੇਨ ਜਮਾਂ ਕਰਾਓਗੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਨੂੰ 999 ਮਿਲਣਗੇ| ਬੈਂਕ ਤੁਹਾਡੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦਾ 0.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ  ਵਿਆਜ ਵਸੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ| ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਆਪਣੇ ਇੱਥੇ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ 2, 000 ਰੁਪਏ ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਕਰਾਉਣ ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ 1960 ਰੁਪਏ ਮਿਲਦੇ| ਨੋਟ ਛਾਪਣ ਦਾ ਖਰਚ ਵੀ ਬਚਦਾ|
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਜਮਾਂ ਰਕਮ ਤੇ ਵਿਆਜ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਜੋ ਕਿ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਤੇ ਬੋਝ ਪਾਵੇਗਾ|  ਦੂਜਾ,  ਆਪਣੇ      ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ| ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸੋਮਾਲਿਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਕਾਬੂ ਲਈ ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਲੈਣਦੇਣ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ| ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਦਾ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ| ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਡਿੱਗੀ ਹੈ|  ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਰੋਜਗਾਰ  ਦੀ ਕਮੀ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ| ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ|  ਤੀਜਾ, ਆਪਣੇ ਟੈਕਸਕਰਮੀ ਬਹੁਤ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹਨ| ਜੇਕਰ ਇਹ ਈਮਾਨਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਨੰਬਰ 2 ਦਾ ਧੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ|  ਉੱਦਮੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧੰਦਾ ਇਹਨਾਂ ਕਰਮੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਨਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਨਗਦ ਲੈਣਦੇਣ ਤੇ ਨਕੇਲ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਕਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਵਤ ਵਸੂਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਸਤਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ| ਚੌਥਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਚਾਹ ਹੈ| ਇਸ ਲਈ ਨਗਦ ਤੇ ਰੋਕ ਵਧਣ  ਦੇ ਨਾਲ – ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧੇਗੀ|  ਸੰਪੂਰਣ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੰਸਾਰਿਕ ਸਪਲਾਈ 3252 ਟਨ ਸੀ ਜੋ 2015 ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਕੇ 4306 ਟਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ|  ਇਹ ਸਪਲਾਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ|
ਟੈਕਸ ਸਿਸਟਮ ਸੁਧਾਰੋ
ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਪਯੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ|  ਵਿਆਜ ਦਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋਣ ਨਾਲ ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ ਤੇ ਬੋਝ      ਵਧੇਗਾ| ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ| ਇਸੇ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਰੋਜਗਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ|  ਟੈਕਸਕਰਮੀਆਂ ਦਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ        ਵਧੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਬੈਂਕਕਰਮੀਆਂ ਦਾ ਨੋਟਬੰਦੀ  ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ| ਸਾਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਰੀਦ ਜਿਆਦਾ ਕਰਨਗੇ|  ਇਹ ਰਕਮ ਦੇਸ਼  ਦੇ ਬਾਹਰ ਚੱਲੀ ਜਾਵੇਗੀ | ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਚਾਲ ਦਾ ਅੰਧਾਨੁਕਰਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ| ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀਕਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਤੇ ਨਕੇਲ ਕਸੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹਨਾਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ|  ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਆਜਾਦ ਜਾਸੂਸ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾਏ ਜੋ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਕਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਟੈਪ ਕਰੇ|  ਹਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦਾ ਜਨਤਾ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਕਰਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਅਕੁਸ਼ਲ 10 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ| ਇਹਨਾਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਰਮੀਆਂ  ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਇਕਾਨਮੀ ਚੋਰ ਨੂੰ ਥਾਣੇਦਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਰਗਾ ਹੈ|
ਭਰਤ ਝੁਨਝੁਨਵਾਲਾ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *