ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਬੇਰੁਜਗਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਵਾਧਾ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ


ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੇਰੋਜਗਾਰੀ ਦਾ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਪੱਧਰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ|                  ਵਰਲਡ ਇਕਾਨਮਿਕ ਫੋਰਮ                     (ਡਬਲਿਯੂ ਈ ਐਫ) ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਸਰਵੇ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਗਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ| ਸਰਵੇ ਵਿੱਚ 127 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 12,012             ਬਿਜਨੇਸ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ| ਇਹ ਸਰਵੇ ਡਬਲਿਯੂਈਐਫ ਦੀ ਉਸ ਗਲੋਬਲ ਕੰਪਿਟਿਟਿਵ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਰਿਲੀਜ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ| ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਰਵੇ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਦਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ| ਜਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼  ਬੇਸ਼ੱਕ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁੱਝ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜੋ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੱਲ ਹੋਇਆ ਮੰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ|
ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ, ਸਾਇਬਰ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵੀ ਹਨ, ਪਰ ਬੇਰੋਜਗਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਦੂਜਾ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਜਨੇਸ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਇੰਨਫੈਕਟਡ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਫੈਲਾਅ| ਹੁਣ ਦੇ ਹਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਦੁਵਿਧਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ| ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਨਿਰਾਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣ| ਬਹਿਰਹਾਲ, ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਾਇਕ ਹੈ ਕਿ ਬੇਰੋਜਗਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਓਨੀਆਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹਨ| ਬੇਰੋਜਗਾਰੀ ਦੇ  ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵੱਧਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲਾਕਡਾਉਨ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਹੱਥ ਹੈ| ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਇਕਾਨਮੀ ਦੇ ਵੱਧਣ ਨਾਲ ਵੀ ਰੋਜਗਾਰ ਦੇ ਕਈ ਸਰੋਤ ਖਤਮ ਹੋਏ ਹਨ ਜਾਂ ਕਮਜੋਰ ਪਏ ਹਨ|  
ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੈਮ ਅਤੇ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਫਾਇਨੈਂਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ (ਡੀਐਫਆਈ) ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵੀ ਗੌਰ ਕਰਨ ਲਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣੇ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਮੱਥੇ ਮੜ੍ਹ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ| ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਵਾਇਰਸ ਬੇਸ਼ੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੋ ਕਹਿਰ ਇਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਉਸਦੇ ਲਈ ਸਾਡੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾਵਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ| ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖਰਚ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਜੂਸੀ ਵਰਤੀ| ਉਹ ‘ਸਿਕ ਪੇ’ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀ| ‘ਕਮਿਟਮੇਂਟ ਟੁ ਰਿਡਿਊਸਿੰਗ ਇਨਇਕਵਲਿਟੀ ਇੰਡੈਕਸ’ ( ਸੀਆਰਆਈਆਈ) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ 158 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 26 ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ ਤਾਂ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਬਜਟ ਦਾ 15 ਫੀਸਦੀ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ| ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕੋਰੋਨਾ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਬਜਟ ਦਾ ਸਿਰਫ 4 ਫੀਸਦੀ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ| ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਗਿਣਤੀ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੋਰੋਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ|
ਰਵੀ ਕੁਮਾਰ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *