ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਅਲੋਪ ਹੁੰਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ

ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਅਜੀਬ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ  ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਜੀਵਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਵਿਨਾਸ਼  ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼  ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ| ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਅਰਬ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਜ ਵਾਰ ਨਿਰਜੀਵ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਲ – ਬਾਲ ਬਚੀ ਹੈ| ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ  ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਫਿਲਹਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ| ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇੱਕ-ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਚੌਥਾਈ ਜੀਵ ਜਾਤੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲੁਪਤ ਹੋ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ|  ਲੰਬੇ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸੇਜ ਦੀ ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ  ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹਾਲਤ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਦਾ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਅੰਦਾਜਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ|
ਰੋਜ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਿਅਸਤ ਅਸੀਂ ਉਸ ਤਕਲੀਫ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਡੇ ਆਸਪਾਸ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਝੱਲ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਦੇਖਦੇ – ਦੇਖਦੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦਰਜ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਇਸ ਸਟਡੀ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵਿਲੁਪਤੀ ਦੇ ਕਗਾਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਵੀ ਬਿਊਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ|  ਇਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ 177 ਸਤਨਧਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ 1900 ਤੋਂ 2015 ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ 30 ਫੀਸਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਗਵਾਉਣਾ ਪਿਆ ਹੈ| ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ ਅੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਜਬਰਦਸਤ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ|
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜਿਆਦਾ ਸੰਕਟਗ੍ਰਸਤ ਜੀਵਾਂ ਦਾ 80 ਫੀਸਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਇਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਖੁੰਝ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ| ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦਾ 50 ਫੀਸਦੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ|  ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਲੜਾਈ ਬਰਾਬਰੀ ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਸੀ|  ਪਿਛਲੀਆਂ ਕੁੱਝ ਸ਼ਤਾਬਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਜੋ ਛਲਾਂਗਾਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੇ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ, ਉਸਨੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਨਿਹੱਥਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ|  ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਫਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਇਹ ਅਨਰਥਕਾਰੀ ਸਾਬਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਇਹ ਹਾਲਤ ਹੁਣ ਪਲਟ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਵੀ ਅਨਰਥਕਾਰੀ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਦਾਜਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ  ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਸਿਰੇ ਧਰਤੀ  ਦੇ ਬਾਕੀ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ|
ਰਾਹੁਲ ਕੁਮਾਰ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *