ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਸਵਾਲ

ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਭੀਸ਼ਨ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਿਆ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ  ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੱਗ ਫੈਲ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਆਉਣ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ| ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸਵਰੂਪ ਕੁੱਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ| ਉੱਥੇ 2500 ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਜੰਗਲ ਇਹ ਅੱਗ ਖਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ| ਹਲਾਤਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ 10 ਹਜਾਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ| ਆਰਮੀ ਅਤੇ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੰਮ ਤੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ|
ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਦੇ ਜਰੀਏ ਪਾਣੀ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਉਪਾਅ ਨਾਕਾਫੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ| ਬੀਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ 70 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਬੁਝਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਕਿ ਬੀਤੇ 24 ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਹਾਲਤ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਬੁਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ| ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਾ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਨਹੀਂ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਅੱਗ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਫੈਲਾਓ| ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਦਾ ਦਿਸਦਾ ਵੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ|
ਫਿਲਹਾਲ ਜਮੀਨ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ  ਝੀਲਾਂ, ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸੋਕੇ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣਾ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗਾ, ਕੁੱਝ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ| ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ|
ਬਹਿਰਹਾਲ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਾਰੀ ਹਨ| ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਛੇਤੀ ਹੀ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ| ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਂਮੀਦ ਮੌਸਮ ਤੇਂ ਲਗਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ| ਅਗਲੇ ਇੱਕ- ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਰਨ ਡਿਸਟਰਬੰਸ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ| ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਹੁਣੇ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ| ਪਰ ਜੰਗਲ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ-ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਬਤ ਹੋ ਹੀ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਦੀ ਸਾਡੀ ਕੋਈ ਤਿਆਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਚਲਦੇ ਅੱਗੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਤੈਅ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵੱਡੇ ਦਾਇਰੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕਤਮ ਵਿਵਸਥਾ ਸਾਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ|
ਗੁਰਮੀਤ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *