ਡਿਜੀਟਲ ਗੇਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਘਾਤਕ

ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਕੱਲੇ ਵੀਡੀਓ, ਮੋਬਾਇਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੇਮਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਬੱਚਿਆਂ – ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ – ਬੁੱਢਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੀਵਾਨਗੀ ਵੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ| ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇੰਟਰਨੈਟ- ਮੋਬਾਇਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਰਬਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ – ਤਿਹਾਈ ਲੋਕ ਮੋਬਾਇਲ ਤੇ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਦੇ ਹਨ| ਮਜੇਦਾਰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮ-ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਚੈਲੇਂਜ-ਦੇ ਅਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਹੋਈਆਂ ਆਤਮ ਹਤਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਫ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ| ਇਸ ਵਾਰ ਕਿਕੀ ਚੈਲੇਂਜ, ਮੋਮੋ ਵਾਟਸਐਪ ਅਤੇ ਡ੍ਰੈਗਨ ਬ੍ਰੈਥ ਚੈਲੇਂਜ ਦਾ ਜਲਵਾ ਛਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਵਰਗੇ ਖਤਰੇ ਉਠ ਖੜੇ ਹੋਏ ਹਨ| ਫਿਲਹਾਲ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਚਾ ਕਿਕੀ ਚੈਲੇਂਜ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਨੇਡਾਈ ਗਾਇਕ (ਰੈਪਰ) ਦਾ ਗਾਣਾ ”ਕਿਕੀ.. ਡੂ ਯੂ ਲਵ ਮੀ” ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਚੱਲਦੀ ਕਾਰ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਡਾਂਸ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੈਲੇਂਜ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਚੱਲਦੀ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਬੈਠਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਗੀ ਨਾਮਕ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਨੇ ਇਸ ਚੈਲੇਂਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ| ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕ੍ਰੇਜ ਛਾ ਗਿਆ|
ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਚੈਲੇਂਜ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਹਨ| ਡਰੈਗਨ ਬ੍ਰੈਥ ਵੀ ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦਾ ਖਤਰਨਾਕ ਖੇਡ ਹੈ| ਚੈਲੇਂਜ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤਰਲ ਨਾਇਟਰੋਜਨ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਟਾਫੀ (ਕੈਂਡੀ) ਖਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਨੱਕ ਤੋਂ ਡ੍ਰੈਗਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੂੰਆਂ ਕੱਢਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਸ਼ਰਤ ਹੈ ਕਿ ਕੈਂਡੀ ਪੂਰੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਚੈਲੇਂਜ ਟੁੱਟਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ| ਤਰਲ ਨਾਇਟ੍ਰੋਜਨ ਕਿੰਨੀ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਪਤਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤਰਲ ਨਾਇਟ੍ਰੋਜਨ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ| ਮੋਮੋ ਵਾਟਸਐਪ ਤਕਰੀਬਨ ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਗੇਮ ਵਰਗਾ ਹੀ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ| ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਕਈ ਪੜਾਅ ਹਨ| ਪਹਿਲਾ ਹੈ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਨੰਬਰ ਉਤੇ ਮੈਸੇਜ ਭੇਜਣਾ| ਅਗਲੇ ਗੇੜੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਣਜਾਣ ਨੰਬਰ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਗੱਲ ਹੋਣ ਤੇ ਚੈਲੇਂਜ ਲੈ ਰਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਫੋਨ ਤੇ ਡਰਾਵਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਟਾਸਕ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰਨ ਤੇ ਧਮਕਾਉਣ ਦੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ|
ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜਰੇਟੀਨਾ ਵਿੱਚ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਨੇ ਇਸ ਗੇਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ| ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਬੱਚੀ ਨੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਸੀ| ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 18 ਸਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਬੱਚੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਸੀ| ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਮੋਮੋ ਚੈਲੇਂਜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੁਸਾਇਡ ਵੀਡੀਓ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ| ਆਭਾਸੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਹ ਚੈਲੇਂਜ ਕਿੰਨੇ ਖਤਰਨਾਕ ਹਨ, ਇਸਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਗੇਮ ਦੇ ਅਸਰ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜਰ 11 ਅਗਸਤ, 2017 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਈਟੀ ਐਕਟ ਦੇ ਧਾਰਾ 79 ਤੇ ਇਸ ਗੇਮ ਨੂੰ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ| .
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸਰਚ ਇੰਜਨਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਗੇਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਲਿੰਕ ਆਪਣੀ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ| ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਖੇਡ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਲਈ ਭਲਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੋਬਾਇਲ ਜਾਂ ਇੰਟਰਨੈਟ ਗੇਮ ਖੇਡਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਗੇਮ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ| ਜਿਆਦਾਤਰ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੈਵਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਸਾਨ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ| ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੈਵਲ ਉਤੇ ਜੋ ਟਾਸਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਵਿਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ| ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਖਤ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਮਿਲਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੇ ਬੱਚੇ ਅੰਦਾਜਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਪਾਉਂਦੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਹਰ ਗੇਮ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਲਈ ਨਹੀਂ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੇਮ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਆਭਾਸੀ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਫਰਕ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਂ ਫਿਰ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ| ਅਹਿਮ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਤੇ ਲਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰੋਕ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰ ਪਾਏਗੀ? ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜਾਂ ਉਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ – ਪਰਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਹੀ ਜਜਬਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵੀ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਜਾਨਲੇਵਾ ਖੇਡ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮੌਤ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸਦੇ ਮੱਦੇਨਜਰ ਇਹਨਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਹੀ ਬਚਾਵ ਦਾ ਸਖਤ ਉਪਾਅ ਹੈ| ਸਮਾਜ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਮੋਬਾਇਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਉੱਤੇ ਅਸਲੀ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਦਾ ਫਰਕ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖ ਲਵੇਗਾ, ਓਨੀ ਹੀ ਜਲਦੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ|
ਅਭੀਸ਼ੇਕ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *