ਤਿਉਹਾਰੀ ਸੀਜਨ ਮੌਕੇ ਵੀ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਬੇਹਾਲ ਹੈ ਸੂਰਤ ਦਾ ਕਪੜਾ ਉਦਯੋਗ


ਤਿਉਹਾਰੀ ਸੀਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ  ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਟੈਕਸਟਾਇਲ ਇੰਡਸਟਰੀ ਉਰਫ ਕਪੜਾ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਜੇ ਤਕ ਤੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ|  ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨੇ ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਤੱਕ ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਟਾਕ ਨਾਲ ਕੰਮ ਚਲਾਇਆ| ਹੁਣ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਚਾਹੇ ਨਵੇਂ ਮਾਲ ਦੀ ਮੰਗ  ਅਜੇ ਘੱਟ ਹੈ, ਪਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਰਡਰ  ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੇ ਹੋਣਗੇ? ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਸੂਰਤ  ਦੇ ਟੈਕਸਟਾਇਲ ਸੈਕਟਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ -ਕਾਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਚੱਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ|  ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਕਪੜਾ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕਾਮੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਕਾਮਗਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤਾਂ ਕੰਮ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ?
ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਸੂਰਤ ਟੈਕਸਟਾਇਲ ਟਰੇਡਰਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ  ( ਫੋਸਟਾ), ਟੈਕਸਟਾਇਲ ਕਮੇਟੀ ਆਫ ਸਦਰਨ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਚੈਂਬਰ ਆਫ ਕਾਮਰਸ  ਵਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸਾਂਝੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲਾਕਡਾਉਨ ਕਾਰਨ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ  ਹਨ ,  ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਲਸੇਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ,             ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ, ਅਕਾਉਂਟੈਂਟ  ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ|  ਉਥੇ ਹੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਵਪਾਰੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ|
ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਟੈਕਸਟਾਇਲ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੂਰਤ  ਦੇ ਉਦਯੋਗਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਭੱਗ 350 ਡਾਇੰਗ – ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਮਿਲਾਂ ਹਨ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਰੰਗਾਈ ਅਤੇ ਛਪਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਹ ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਿਲਾਂ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ|  ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮਿਲਾਂ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਯਾਨੀ ਗਰੇ ਮਟੀਰਿਅਲ ਦੀ ਡਿਮਾਂਡ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ  ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਫਤਾਰ ਨਹੀਂ ਫੜ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਭਾਵ ਇਹਨਾਂ ਮਿਲਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਅਜੇ ਤੇਜ਼ ਨਹਂੀ ਹੋਇਆ|   ਮੈਨਪਾਵਰ ਦੀ ਘਾਟ  ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਰੇ ਮਟੀਰਿਅਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਡਿਮਾਂਡ  ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ|  ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਮਿਆਂ ਨਾਲ  ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਰਿਹਾਇਸ਼-ਖਾਣੇ  ਦਾ ਇੰਤਜਾਮ ਕਰਕੇ ਲਾਕਡਾਉਨ  ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰੋਕ ਲਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਖਤਮ        ਹੋਵੇਗਾ| ਜੂਨ-ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਖੁੱਲਣ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੁੱਝ ਕਾਮੇ ਪਰਤਣ ਲੱਗੇ ਸਨ,  ਪਰ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਮਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਆਉਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ|  ਉਹ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ, ਦਿਵਾਲੀ ਅਤੇ ਛੱਟ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਇੰਤਜਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ| ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਫਸਲ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੈ|
ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮੀ ਵੀਵਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ| ਵੀਵਿੰਗ ਸੇਕਟਰ ਵਿੱਚ ਸਭਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਡੀਸ਼ਾ  ਦੇ ਕਾਮੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਥੋਂ ਗਏ ਹਨ,  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਹੁਣ ਉਹ ਪਰਤਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ|  ਸੂਰਤ  ਦੇ  ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਭੱਗ ਛੇ ਲੱਖ ਕਾਮੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਧੀ ਗਿਣਤੀ ਉਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਹੈ|  ਇਹਨਾਂ ਕਾਮਿਆਂ  ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦਾ  ਸਥਾਈ ਇੰਤਜਾਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਹੀਂ ਜਾਣਗੇ|  ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁੱਝ ਲੇਬਰ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿਲ ਮਾਲਿਕਾਂ ਵਲੋਂ ਯੂਪੀ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉਡੀਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਬੱਸਾਂ ਭੇਜਕੇ ਮਜਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ  ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ|  ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਪੜਾ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਬਣੀ ਹੈ|
ਕਪੜਾ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਮਾਲ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 175 ਟੈਕਸਟਾਇਲ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ  ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 75 ਹਜਾਰ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ|  ਲਾਕਡਾਉਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧੰਦੇ ਨੇ ਰਫਤਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਫੜੀ, ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਲੱਗਭੱਗ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ  ਦੁਕਾਨਾਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ|  ਇਹਨਾਂ  ਵਪਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਕਡਾਉਨ ਖੁੱਲ ਤਾਂ ਗਿਆ,  ਪਰ ਕੋਈ ਕੰਮ  ਧੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਡਿਮਾਂਡ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਤਪਾਦਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ|  ਸੂਰਤ ਸਿੰਥੇਟਿਕ ਸਾੜ੍ਹੀ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ|  ਲਾਕਡਾਉਨ  ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਾੜੀਆਂ ਦੀ ਖਪਤ ਹੱਦ ਦਰਜੇ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਈ|  ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਕਡਾਉਨ  ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਘੱਟ ਜਾਣਾ ਹੋਇਆ,  ਜਿਸਦੇ ਚਲਦੇ ਲੋਕਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਾੜੀਆਂ ਵਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ|  ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਸਾੜੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਤਿਉਹਾਰੀ ਸੀਜਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਮੌਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ| ਹੁਣ ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜਰਾਂ ਤਿਉਹਾਰੀ ਸੀਜਨ ਉਪਰ ਲਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ| 
1994 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਪਲੇਗ ਫੈਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਪਰਵਾਸੀ ਕਾਮੇ ਅਤੇ ਮਜਦੂਰ  ਬਿਮਾਰੀ  ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ  ਆਪਣੇ ਪਿਤਰੀ ਰਾਜਾਂ  ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ|  ਮਹਾਮਾਰੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਪਰਤ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਸੂਰਤ  ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ  ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਕਾਸ਼ੀਰਾਮ ਰਾਣਾ ਨੇ ਉਡੀਸ਼ਾ  ਦੇ ਗੰਜਾਮ ਜਿਲ੍ਹੇ  ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਕਾਮਿਆਂ ਅਤੇ ਮਜਦੂਰਾਂ  ਨੂੰ  ਸੂਰਤ ਆਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ  ਟੈਕਸਟਾਇਲ ਨਗਰੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਕਾਮਿਆਂ ਮਜਦੂਰਾਂ  ਵਲੋਂ ਆਬਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ|  ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ  ਹੁਣ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ  ਸਰਕਾਰ  ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ  ਅਤੇ ਕਾਮਿਆਂ ਮਜਦੂਰਾਂ   ਦੇ ਸਥਾਈ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤਿਉਹਾਰੀ ਸੀਜਨ ਦੌਰਾਨ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਕਪੜਾ ਮਿੱਲਾਂ ਮੁੜ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ| 
ਦਲੀਪ ਲਾਲ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *