ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਗੰਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਮੱਸਿਆ

ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਚਾਰਦਿਵਾਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਮਦਦ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਸੁਰਾਗ ਮਿਲੇ ਹਨ| ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸਵਾਲ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉਠਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਖੀਰ ਜੇਲ੍ਹ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਤੰਤਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਦੀ ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਝ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਅੱਤਵਾਦ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਲਿਜਾਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੜਚਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ? ਜਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਐਨਆਈਏ ਮਤਲਬ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਛਾਪੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 25 ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ, ਕੁੱਝ ਡਿਜਿਟਲ ਕਾਰਡ, ਪੈਨ ਡ੍ਰਾਈਵ ਵਰਗੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਕਈ ਦਸਤਾਵੇਜਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਾਹਿਤ ਜਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ| ਦਰਅਸਲ, ਕੁਪਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਦੋ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਅਲ ਬਦਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੰਗਰੂਟਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਚੀ ਗਈ| ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਐਨਆਈਏ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ|
ਜਿਸ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਇਹ ਸਾਮਾਨ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਨਾਲ ਇਸ ਖਦਸ਼ੇ ਨੂੰ ਬਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮੀਆਂ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮਿਲੀਭਗਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ| ਵਰਨਾ ਕਿਸੇ ਅਤਿ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਅਜਿਹਾ ਸਾਮਾਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਹਾਲਤ ਜਿਆਦਾ ਗੰਭੀਰ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੈਰਕਾਨੂਨੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਸੌ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਰੀਏ ਉਥੇ ਮਾਮੂਲੀ ਅਪਰਾਧ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟਰਪੰਥ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਜੰਮੂ- ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਕਿਸ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਲੁੱਕਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ|
ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਉਥੇ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੈਦੀਆਂ ਉਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਅੰਦਾਜਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਤ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਗੰਭੀਰ ਹੈ| ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਚਾਕ – ਚੌਬੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਚਿੜੀ ਵੀ ਪਰ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦੀ, ਉਥੇ ਗੈਰਕਾਨੂਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਵਾਂਛਿਤ ਚੀਜਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ?
ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੁਧਾਰ ਘਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਧਾਰਣ ਗੁਨਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਜਾਂ ਫਿਰ ਵਿਚਾਰਾਧੀਨ ਕੈਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਕੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਦੇ ਹਨ| ਪਰੰਤੂ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜਾਉਣ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ!
ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਗੈਰਕਾਨੂਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੋਬਾਈਲ, ਟੀਵੀ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਸਾਧਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਜੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ | ਪਰੰਤੂ ਜੇਕਰ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋ ਵਾਰ ਇੱਕ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ?
ਇਹ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਸਰ ਇਸ ਲਈ ਭਾਰੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮਸ਼ੱਕਤ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ| ਜੇਕਰ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਸੰਤਾਪ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੋ ਤਾਂ ਅੰਤਮ ਸਵਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਉਤੇ ਹੀ ਉਠਣਗੇ|
ਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *