ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਵਿਗੜ ਰਹੇ ਹਨ ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਾਲਾਤ

ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਬਦੁੱਲਾ ਯਾਮੀਨ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੇਢ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਾਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਟਾ ਲਈ ਹੈ| ਯਾਮੀਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਦੇ ਤਖਤਾਪਲਟ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ| ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਉਸ ਵਕਤ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਯਾਮੀਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਵਉਚ ਅਦਾਲਤ ਨਾਲ ਟਕਰਾਓ ਲੈ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਸਮੇਤ ਦੋ ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ|
ਇਹਨਾਂ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ| ਯਾਮੀਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ| ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇਸ ਟਕਰਾਓ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ| ਮਾਲਦੀਵ ਤੋਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਟਾਇਆ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸੰਕੇਤ ਜਰੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਵੀ ਤਮਾਮ ਅੰਦੇਸ਼ੇ ਹਨ| ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਦੀ| ਇਸ ਨਾਲ ਇਸ ਖਦਸ਼ੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਲ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਿਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਨਜਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧੂਲ ਝੋਂਕਨਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ!
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਯਾਮੀਨ ਕੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਯਕੀਨੀ ਕਰਨਗੇ, ਕੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰਨਗੇ, ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ|
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਹੀ, ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਟਾਇਆ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਸਹੀ ਕਦਮ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲੋੜੀਂਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਤਾਜ਼ਾ ਐਲਾਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਤਾਰਕਿਕ ਪਰਣਿਤੀ ਤੱਕ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਦਮ ਵੀ ਜਲਦੀ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ| ਪਰ ਯਾਮੀਨ ਦੇ ਰਵਈਏ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚੀਨ ਦੇ ਚੁੱਪ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਸਾਰੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਪਾਰ ਪਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੀਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਖੇਡ ਹੈ| ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸਾਮਰਿਕ ਹਿੱਤ ਹਨ| ਉਹ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂਚ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਇਸ ਦਿਲਚਸਪੀ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ| ਭਾਰਤ ਵੀ ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਹਾਲ ਦੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੇ ਰਹੇ ਹਨ| ਸਮੇਂ – ਸਮੇਂ ਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਾਲਦੀਵ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਹੈ| ਸਾਲ 1998 ਵਿੱਚ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਤਖਤਾਪਲਟ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਕਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ| 2014 ਵਿੱਚ ਮਾਲੇ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਸੰਕਟ ਆ ਜਾਣ ਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ| ਭਾਰਤ ਲਈ ਮਾਲਦੀਵ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਇਸਲਈ ਵੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲਦੀਵ ਆਪਣੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਾਲਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਮਰਿਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ| ਬਹਿਰਹਾਲ, ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਗੜਨਗੇ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਬਣਦੀ ਹੈ?
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਯਾਮੀਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਗਿਊਮ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ ਹਨ| ਗਿਊਮ ਨੇ ਤੀਹ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ| ਪਰ ਹੁਣ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ| ਹੁਣ ਫੌਜਦਾਰੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਿਊਮ, ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਅਬਦੁੱਲਾ ਸਈਦ, ਜਸਟਿਸ ਅਲੀ ਹਾਮੀਦ ਅਤੇ ਗਿਊਮ ਦੇ ਬੇਟੇ ਸਮੇਤ ਚਾਰ ਸਾਂਸਦਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਇੱਕ ਆਲਾ ਅਫਸਰ ਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਲਜ਼ਾਮ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ| ਜੇਕਰ ਇਹ ਲੋਕ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ| ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਯਾਮੀਨ ਅਰਾਜਕ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਹੀ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਵੇ| ਚੰਗਾ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਥੋਪਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਤਕਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ|
ਯੋਗਰਾਜ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *