ਦੂਜੇ ਗ੍ਰਿਹਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀਆਂ ਵਸਾਉਣ ਤੇ ਚਰਚਾ

ਪਿਛਲੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਬਸਤੀਆਂ ਵਸਾਉਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਅਰਬਪਤੀ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਾ ਵਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਲਈ ਨਵੇਂ ਠਿਕਾਣੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਨਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਭਤੋਂ ਕਰੀਬ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਡਾਇਆਕਸਾਇਡ ਦੀ ਅਧਿਕਤਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਚੱਕਰ 24 ਘੰਟੇ ਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੁੱਝ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੌਰ ਮੰਡਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀ ਵਸਾਉਣਾ ਜੋਖਿਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਸ ਥਾਂ ਆਪਣਾ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣਾਵੇਗਾ? ਫਿਨਲੈਡ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪੇਕਾ ਜਨਹੁਨੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਮੰਗਲ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਸੀਰਿਜ ਨਾਮਕ ਬੌਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਮਹਾਂ- ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਮੈਗਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤੈਨਾਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਰਿਸਰਚ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਜਨਹੁਨੇਨ ਨੇ ਇਸ ਮਹਾਂ-ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਰਚਨਾ ਹਜਾਰਾਂ ਸਿਲਿੰਡਰਨੁਮਾ ਉਪਗ੍ਰਿਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਉਪਗ੍ਰਿਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਡਿਸਕ ਵਿੱਚ ਫਿਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਉਪਗ੍ਰਿਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਡਿਸਕ ਸਥਾਈ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸੀਰਿਜ ਦੀ ਪਰਕਰਮਾ ਕਰੇਗੀ। ਹਰ ਇੱਕ ਸਿਲਿੰਡਰਨੁਮਾ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸੰਰਚਨਾ ਵਿੱਚ 50, 000 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇੰਤਜਾਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਉਪਗ੍ਰਿਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਹਾਂ-ਉਪਗ੍ਰਿਹ ਦਾ ਹਰ ਇੱਕ ਸਿਲਿੰਡਰ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀੇਂ ਆਪਣਾ ਗੁਰੁਤਾਕਰਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ। ਹਰ ਇੱਕ ਸਿਲਿੰਡਰਨੁਮਾ ਘਰ ਦਸ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਹਰ 66 ਸੈਕੇਂਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ। ਉਸਦੇ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਸੈਂਟਰੀਫਿਊਗਲ ਫੋਰਸ ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ ਗੁਰੁਤਾਕਰਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਲਿੰਡਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਚੁੰਬਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ – ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਸਿਲਿੰਡਰਨੁਮਾ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 70 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਅਜਿਹੀ ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ‘ਓਨੀਲ ਸਿਲਿੰਡਰ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੀਰਿਜ ਦੀ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ੁਦਰਗ੍ਰਿਹਾਂ ਦੀ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ‘ਏਸਟਰਾਇਡ ਬੈਲਟ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੀਰਿਜ ਇਸ ਪੱਟੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਬਜੈਕਟ ਹੈ। ਸੌਰ ਮੰਡਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀਰਿਜ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ? ਜਨਹੁਨੇਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਔਸਤ ਦੂਰੀ ਲਗਭਗ ਮੰਗਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਾ ਤੁਲਾਤਮਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਆਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਨਾਇਟਰੋਜਨ ਦੀ ਅਧਿਕਤਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਇਆਕਸਾਇਡ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਨਾਇਟਰੋਜਨ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਉਪਗ੍ਰਿਹਾਂ ਲਈ ਨਕਲੀ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋਵੇਗੀ।

ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਉਪਗ੍ਰਿਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸੀਰਿਜ ਦੇ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਗੇ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਸਤ੍ਹਾ ਤੇ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਹਜਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਸਪੇਸ ਏਲੀਵੇਟਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਸ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਉਪਗ੍ਰਿਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਨਹੁਨੇਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਉਪਗ੍ਰਿਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਗੁਰੁਤਾਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਸਾਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਬਸਤੀ ਮੰਗਲ ਤੇ ਵਸਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਤੇ ਘੱਟ ਗੁਰੁਤਾਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਮੰਗਲ ਦੀ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬਾਲਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਗਲ ਦੇ ਘੱਟ ਗੁਰੁਤਾਕਰਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਂਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਕਮਜੋਰ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ।

ਮਹਾਂ – ਉਪਗ੍ਰਿਹ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਿਲਿੰਡਰ ਜੋੜ ਕੇ ਇਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੰਗਲ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਧਰਤੀ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਬਸਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਉਪਗ੍ਰਿਹ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰਪਣ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਦਰਪਣ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਉਪਗ੍ਰਿਹਾਂ ਵੱਲ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਕਰਨਗੇ। ਹਰ ਇੱਕ ਘਰ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦਰਖਤ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਨਹੁਨੇਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸੀਰਿਜ ਨਾਲ ਜੁਟਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੀਰਿਜ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੇ ਖਨਨ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ 15 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇਸ ਪਰਿਕਰਮਾਰਤ ਮਹਾਂ- ਉਪਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਪੁੱਜਣ ਲੱਗਣਗੇ। ਫਿਲਹਾਲ ਜਨਹੁਨੇਨ ਦਾ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸਾਇੰਸ ਫਿਕਸ਼ਨ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਨਾ ਤਕਨੀਕੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕੰਮ ਹੋਵੇਗਾ।

ਮੁਕੁਲ ਵਿਆਸ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *