ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਝਟਕੇ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ

ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਮਹਾਮਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਨੇ ਵੀ ਡਰਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ 20 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਵਰੀ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਝਟਕੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਝਟਕੇ ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਆਂਕੇ ਗਏ। ਅਪ੍ਰੈਲ, ਮਈ ਅਤੇ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, ਦਿੱਲੀ, ਹਰਿਆਣਾ, ਗੁਜਰਾਤ, ਨੋਏਡਾ, ਆਂਧਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਝਟਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਪੀਟਲ ਰੀਜਨ (ਐਨਸੀਆਰ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਝਟਕੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ।

ਸਿਰਫ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ 18 ਝਟਕਿਆਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ। ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲੱਦਾਖ, ਹਰਿਆਣਾ, ਗੁਜਰਾਤ, ਮਿਜੋਰਮ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਜਿਆਦਾ ਆਇਆ। ਇਸ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਭੂਚਾਲ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਰਹੀਆਂ। ਪਹਿਲੀ, ਸਾਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਪਨ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਲੱਦਾਖ, ਰੋਹਤਕ, ਸਿਵਨੀ ਅਤੇ ਪਾਲਘਾਟ। ਦੂਜੀ, ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਝਟਕੇ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ 14, 21 ਅਤੇ 23 ਜੂਨ, 16 ਜੁਲਾਈ, 11 ਸਤੰਬਰ ਅਤੇ 6 ਅਕਤੂਬਰ। ਤੀਜੀ, ਦੋ-ਤਿੰਨ ਕੰਪਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਦੀ ਤੀਵਰਤਾ ਰਿਐਕਟਰ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ 12 ਜਨਵਰੀ, 26 ਜੂਨ, 7 ਜੁਲਾਈ, 5 ਸਤੰਬਰ, 6 ਅਤੇ 19 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਝਟਕੇ ਆਏ। 12 ਜਨਵਰੀ ਅਤੇ 6 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਆਏ ਝਟਕਿਆਂ ਦੀ ਤੀਵਰਤਾ ਰਿਐਕਟਰ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਜਿਆਦਾ ਰਹੀ ਅਤੇ ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕੋਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।

ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਰੋਹਤਕ ਵਿੱਚ 8, 9, 18 ਅਤੇ 27 ਜੂਨ ਅਤੇ 29 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ 2.0 ਤੀਵਰਤਾ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਲੱਗਭੱਗ 30 ਝਟਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਹੀ ਮਹੇਂਦਰਗੜ ਦੇ ਉਖੇੜੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 2 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਆਏ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਦਰਾਰ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਦਰਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ 600 ਮੀਟਰ ਲੰਬੀ, 4 ਤੋਂ 6 ਫੁੱਟ ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ 2 ਤੋਂ 3 ਫੁੱਟ ਚੌੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਭੂਜਲ ਅਤੇ ਭੂਗਰਭ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਇਆ।

ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ 14 ਜੂਨ ਤੋਂ 7 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਝਟਕੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਕੱਛ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ। 14 ਜੂਨ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ 5.3 ਤੀਵਰਤਾ ਦੇ ਦੋ ਝਟਕੇ 4 ਸੈਕੰਡ ਤੱਕ ਆਏ। ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਰਾਜਕੋਟ ਅਤੇ ਭਾਵਨਗਰ ਸਮੇਤ 20 ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਝਟਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਾਜਕੋਟ ਤੋਂ 120 ਕਿ. ਮੀ. ਦੂਰ ਕੱਛ ਦੇ ਭਰੂਚ ਵਿੱਚ 10 ਕਿ. ਮੀ. ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ 2001 ਵਿੱਚ ਆਏ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਸੀ। 15 ਜੂਨ ਨੂੰ ਕੱਛ ਵਿੱਚ 14 ਝਟਕੇ ਆਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਾਜਕੋਟ ਦੇ ਉੱਤਰ- ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਲੱਗਭੱਗ 80 ਕਿ. ਮੀ. ਦੂਰ 13 ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। 5 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਛ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੰਜ ਝਟਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਭਰੂਚ ਤੋਂ 15 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਸੀ। 16 ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ 7 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ 4. 0 ਤੀਵਰਤਾ ਦੇ ਝਟਕੇ ਆਏ।

ਅਸਮ ਵਿੱਚ 21 ਜੂਨ, 16 ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ 8 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸ਼ੋਣਿਤਪੁਰ ਅਤੇ ਕਰੀਮਗੰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕਈ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ 3.5 ਤੋਂ 4.1 ਤੀਵਰਤਾ ਦੇ ਝਟਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਮੇਘਾਲਿਆ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੀ 21 ਜੂਨ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਝਟਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੁੰਬਈ, ਨਾਸਿਕ ਅਤੇ ਪਾਲਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਝਟਕੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਪਾਲਘਰ ਵਿੱਚ 11 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਚਾਰ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਝਟਕੇ 2.2 ਤੋਂ 3.6 ਤੀਵਰਤਾ ਦੇ ਆਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 29 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਵੀ ਝਟਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਨਾਸਿਕ ਵਿੱਚ 4 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਅਤੇ 11 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਘੱਟ ਤੀਵਰਤਾ ਦੇ ਝਟਕੇ ਆਏ । ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ 7 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਸਵੇਰੇ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਨਾਲ 3. 5 ਤੀਵਰਤਾ ਦੇ ਕੁੱਝ ਝਟਕੇ ਆਂਕੇ ਗਏ।

ਮੱਧਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਿਵਨੀ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਰਿਹਾ। ਇੱਥੇ 6 ਅਤੇ 24 ਅਗਸਤ, 3 ਸਤੰਬਰ, 26, 27 ਅਤੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ 3, 4, 9, 22 ਅਤੇ 23 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਵਰਤਾ ਦੇ ਝਟਕੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਆਸਪਾਸ ਦੀਆਂ 120 ਖਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਫੋਟ (ਬਲਾਸਟਿੰਗ) ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਸੀ। ਸਿਵਨੀ ਦੇ ਨਾਲ 24 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਬੜਵਾਨੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਜੜ ਖੇਤਰ ਦੇ ਥਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਝਟਕੇ ਆਏ ਸਨ।

5 ਜੂਨ ਨੂੰ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਤੀਵਰਤਾ ਦੇ ਝਟਕੇ ਆਏ। 16 ਅਤੇ 29 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿੱਚ 3.1 ਤੀਵਰਤਾ ਦੇ ਝਟਕੇ ਆਂਕੇ ਗਏ। ਜੈਪੁਰ ਖੇਤਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਅਤੇ ਓਡਿਸ਼ਾ ਦੇ ਬੇਹਰਾਮਪੁਰ ਵਿੱਚ 7 ਅਤੇ 8 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ। ਅੰਡਮਾਨ – ਨਿਕੋਬਾਰ ਵਿੱਚ 7 ਅਤੇ 8 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ 4.0 ਤੀਵਰਤਾ ਦੇ ਝਟਕੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਅਰੂਣਾਚਲ ਦੇ ਤਵਾਂਗ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਾਹੌਲ – ਸਪੀਤੀ ਵਿੱਚ 9 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ 2. 3 ਤੀਵਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ। ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਾਂਕੁਡਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਹਲਕੇ ਝਟਕੇ (4.1 ਤੀਵਰਤਾ) ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ।

ਇੱਕ ਹੀ ਸਥਾਨ ਤੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵਾਰ ਆਏ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੇਕਰ ਦਿਨਾਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ 21 ਜੂਨ ਨੂੰ ਪੂਰਵ ਉੱਤਰ ਦੇ ਅਸਮ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਮੇਘਾਲਿਆ, ਮਿਜੋਰਮ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰ ਵਿੱਚ 5.0 ਤੀਵਰਤਾ ਦੇ ਝਟਕੇ ਆਏ। ਇਹਨਾਂ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਆਇਜੋਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। 7 ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ 7 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਸਮ, ਗੁਜਰਾਤ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ, ਅੰਡਮਾਨ – ਨਿਕੋਬਾਰ ਅਤੇ ਅਰੂਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਝਟਕੇ ਆਏ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਓਡਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ 11 ਸਤੰਬਰ ਅਤੇ 4 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ। ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੰਨੇ ਜਿਆਦਾ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਝਟਕੇ ਆਉਣਾ ਕਿਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ? ਇਸ ਉੱਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਡਾ. ਓ.ਪੀ.ਜੋਸ਼ੀ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *