ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਦਾ ਸੇਕ

ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਬਹਿਸ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ,  ਪਰ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸ਼ੋਧ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹਜਾਰਾਂ ਮੀਲ  ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਧਰਤੀ  ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਵਿਕਰਾਲ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ| ਲੰਦਨ ਦੇ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸ਼ੋਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ  ਦੇ ਚਲਦੇ ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਾਲ ਸੋਕਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਤੀਹ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ|  ਸੋਕੇ ਦੀ ਇਹ ਭਿਆਨਕਤਾ ਇਸ ਸਚਾਈ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ 1990 ਤੋਂ 2011  ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਲਫਰ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਵਿੱਚ 74 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਸੀ| ਮਤਲਬ ਜੋ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਕੋਇਲੇ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੇ ਊਰਜਾ  ਦੇ ਇਸ ਸ੍ਰੋਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ,  ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਉਦਯੋਗਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ|  ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਨਿਕਾਸੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਰਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਕਰੀਬ ਛੇ ਹਜਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸੋਕੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ| ਸ਼ੋਧ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਇਲੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀਘਰਾਂ ਤੋਂ ਸਲਫਰ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਮੀਂਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਪਰ ਯੂਰਪ ਦੀ ਗੱਲ ਛੱਡ ਦਿਓ ਤਾਂ ਖੁਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਿਜਲੀ ਅੱਜ ਵੀ ਕੋਲਾ ਜਲਾ ਕੇ ਹੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਇਸ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਇਡ ਅਤੇ ਸਲਫਰ ਡਾਈਆਕਸਾਇਡ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ  ਦੇ ਕਿਸ- ਕਿਸ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਪਤਾ ਉਦੋਂ ਲੱਗ ਪਾਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਯੂਰਪ ਵਰਗਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸ਼ੋਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਵੇ| ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਰਧ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ,  ਉਸਦਾ ਅਸਰ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਰਧ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਹੋਰ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋਣਗੇ| ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 51 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ  ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ| ਇੰਨੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ,  ਉਸਦਾ ਨਤੀਜਾ 13 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ| ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਅਤੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਵਰਨਾ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ,  ਉਸਦੀਆਂ ਝਲਕੀਆਂ ਹੁਣੇ ਤੋਂ ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ|
ਅਲਕਾ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *