ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦਾ ਪਿਘਲਣਾ


ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਅਰਧ ਦੇ ਬਰਫ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਬਰਫ ਦੇ ਖੁਰਨ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ਇਸ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ 53, 200 ਕਰੋੜ ਟਨ ਬਰਫ ਪਿਘਲ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਈ| ਸਾਲ 1948 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਇਹ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ| ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ 12 ਹਜਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਸਭਤੋਂ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਬਰਫ ਖੁਰੇਗੀ| ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਸਾਰੀ ਬਰਫ ਪਿਘਲ ਗਈ ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਜਲ ਪੱਧਰ ਕਿਸੇ ਦੋ ਮੰਜਿਲਾਂ ਮਕਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਤੇ ਉਠ ਜਾਵੇਗਾ| 
ਪਹਿਲਾਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਬਰਫ ਖੁਰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਰਹੇ ਹਨ| ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੂਰਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ| ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਾਲ 1980 ਤੋਂ 2012  ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਵਿੱਚ 8.1 ਮਿ.ਮੀ. ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ| ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਤਿੰਨਾਂ  ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੇ ਖੁਰਨ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪੱਧਰ 20 ਸੈ.ਮੀ. ਤੱਕ ਉੱਤੇ ਉਠ ਗਿਆ ਹੈ| ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ ਜਿਸ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਇੰਝ ਹੀ ਖੁਰਦੀ  ਰਹੀ ਤਾਂ ਅਗਲੇ 100 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਭੱਗ 6 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਟਨ ਬਰਫ ਪਿਘਲ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ| ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਰਫ ਦੇ ਖੁਰਨ ਦੀ ਦਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇਜ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ| 
ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਸਾਗਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਬਸਿਆ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਦੇਸ਼ ਹੈ| ਇਹ ਲੱਗਭੱਗ 21 ਲੱਖ 66 ਹਜਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਲੱਗਭੱਗ 80 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਰਫ ਹੀ ਬਰਫ ਹੈ| ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਇਹ ਡੈਨਮਾਰਕ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇ ਵਰਗੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਅੱਜ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੂੰ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਆਜਾਦ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|  ਤੱਟਵਰਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਬਰਫ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਆਬਾਦੀ ਵੱਸੀ ਹੋਈ ਹੈ| ਸਾਲ 2018 ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਕੜੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਦੋਂ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 57, 651 ਸੀ| ਇੱਥੋ ਦੇ ਲੋਕ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ| ਮੱਛੀ ਐਕਸਪੋਰਟ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਜਦੋਂ ਧੁੱਪ ਖਿੜਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਨਜਾਰਾ ਸਤਰੰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਉਹ ਸਮਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਤਸਵ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਇੱਥੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਧੁੱਪ ਖਿੜਦੀ ਹੈ| 
ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਲ ਪੱਧਰ ਵਧਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ| ਲਗਾਤਾਰ ਤਾਪਮਾਨ ਵੱਧਣ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਖੁਦ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਜਲ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਉਠ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਦੂਜਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਜਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੰਪ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਤੀਜਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦਾ ਪਿਘਲਣਾ| ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੱਧਰ ਵਧਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੇ ਖੁਰਨ  ਦੀ ਹੀ ਹੈ|  ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਰਹੇ ਹਨ| ਵੱਧਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ|  ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਝ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ 3.7 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਪੈਰਿਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੀਰਘਕਾਲੀਨ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ ਡੇਢ ਤੋਂ ਦੋ ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਰੱਖਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ| 
ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦਾ ਪਿਘਲਣਾ ਇੰਝ ਹੀ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਅਗਲੇ 100 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਾਲੇ 293 ਸ਼ਹਿਰ ਡੁੱਬ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੰਗਲੌਰ, ਮੁੰਬਈ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਆਂਧ੍ਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਕੀਨਾਡਾ ਵੀ ਹਨ| ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪੱਧਰ 1 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਉੱਤੇ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ 14,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਇਲਾਕਾ ਤਬਾਹ ਹੋ              ਜਾਵੇਗਾ| ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2050 ਤੱਕ ਲੱਗਭੱਗ 4 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ  ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਜਲ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਣਾ ਪਵੇਗਾ| ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੇ ਇਸਦਾ ਸਭਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸੰਘਣੀ ਹੈ|
ਦਿਲੀਪ ਲਾਲ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *