ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਿਲ ਕਰਦਾ ਭਾਰਤ

ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੀ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਜੀਸੈਟ- 6 ਏ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਲਈ ਹੈ| ਇਸਰੋ ਦੀ ਇਹ ਕਾਮਯਾਬੀ ਕਈ ਮਾਇਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੈ| ਜੋ ਸੰਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਹ ਫੌਜੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ| ਇਸ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਫੌਜ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਅਹਿਮ ਅਤੇ ਕਾਰਗਰ ਹੋਣਗੀਆਂ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ| ਹੁਣੇ ਤੱਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾ ਜਰਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਪਰ ਹੁਣ ਦੁਸ਼ਮਨ ਇਸ ਸੰਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗਾ| ਸੰਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਮੋਬਾਈਲ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇਗਾ| ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨੈਟਵਰਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ| ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੰਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਛੱਡੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਇਹ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਕਾਫੀ ਅਹਿਮ ਹੈ| ਇਸਰੋ ਨੇ ਸੰਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ ਜੀਐਸਐਲਵੀ (ਜਿਓ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ) ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਨਤ ਕੀਤਾ ਹੈ| ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਦਾ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਇੰਜਨ ਲੱਗਿਆ ਹੈ| ਇੱਕ ਵਕਤ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਰਾਕੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਲਈ ਇੰਜਨਾਂ ਦਾ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਸੀ| ਪਰ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਤਿਆਧੁਨਿਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਾਕੇਟ ਇੰਜਨ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ|
ਇਸਰੋ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 48 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਮਯਾਬੀਆਂ ਦੇ ਜੋ ਝੰਡੇ ਗੱਡੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਵੇਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਜੋ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦਬਦਬਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ| ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਬਲਕਿ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਸਾਡੇ ਰਾਕੇਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਛੱਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ| ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਆਪਣੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਛੱਡਣ ਲਈ ਇਸਰੋ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ| ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 12 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਮਿਲੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ ਤੋਂ ਪੀਐਸਐਲਵੀ (ਪੋਲਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ) ਜਹਾਜ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਤਾਂ ਛੱਡੇ ਹੀ ਸਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਛੇ ਦੇਸ਼ਾਂ- ਕਨੇਡਾ, ਫਿਨਲੈਂਡ, ਫਰਾਂਸ, ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਦੇ ਵੀ 28 ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਏ| ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਿਨ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸਰੋ ਨੇ ਇਸ ਦਿਨ ਆਪਣਾ 100ਵਾਂ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਛੱਡਿਆ ਸੀ| ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 15 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਇਸਰੋ ਨੇ 104 ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ| ਉਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2014 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ 37 ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਛੱਡੇ ਸਨ| ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਮਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਾੜ, ਰਾਕੇਟ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਬਣਾਉਣ – ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਇਸਰੋ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੇ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ|
ਇਸਰੋ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੜਾਉ ਵੇਖੇ ਹਨ| ਇੱਕ ਜਮਾਨਾ ਉਹ ਵੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਾਕੇਟ ਅਤੇ ਲਾਂਚਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਕਲ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਲਾਂਚ ਕੇਂਦਰ ਤੱਕ ਲਿਜਾਂਦੇ ਸਨ| ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਾਂ ਕੇਂਦਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸਨ| ਇਸਰੋ ਦੀ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੂਬੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੈ| ਮੰਗਲ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਚੰਦਰਯਾਨ ਮਿਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਦੇਣ ਹਨ|
ਰਾਕੇਟਾਂ ਲਈ ਇੰਜਨ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ| ਇਸਰੋ ਨੇ ਘੱਟ ਖਰਚ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਲਾਂਚ ਕਰਕੇ ਕਮਾਈ ਵੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਅਜਿਹਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਿਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਭਾਰੀ-ਭਰਕਮ ਬਜਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ| ਇਸਰੋ ਨੂੰ ਨਾਸਾ ਵਰਗਾ ਬਜਟ ਅਤੇ ਸੰਸਾਧਨ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਮਿਲਣਗੇ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਅੱਵਲ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਹੈ|
ਪ੍ਰਵੀਨ ਮਹਿਤਾ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *