ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਜਾਸੂਸਾਂ ਦਾ ਨੈਟਵਰਕ

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਅਮਰੀਕਾ, ਜਰਮਨੀ, ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਨਾਟੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਜਾਸੂਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਆਯਾਮ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ| ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਕਾਬ ਉਤਰ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਕਰਨ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਰੀਕਾ ਪਤਾ ਚੱਲ ਗਿਆ ਹੈ| ਸੇਰਗੇਈ ਸਿਕ੍ਰਪਾਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 33 ਸਾਲਾ ਧੀ ਯੂਲਿਆ ਨੂੰ ਚਾਰ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸੈਲਿਸਬਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ| ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ‘ਨਰਵ ਏਜੰਟ’ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ| ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਜਹਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੰਤਰਿਕਾ ਤੰਤਰ ਤੇ ਅਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ| ਹੁਣ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਹੀ ਨਰਵ ਏਜੰਟ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਪੁਲੀਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਰੂਸੀ ਜਾਸੂਸ ਸੇਰਗੇਈ ਸਿਕ੍ਰਪਾਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੇ ਹੀ ਜਹਿਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ| ਸਿਕ੍ਰਪਾਲ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦਰਵਾਜੇ ਤੇ ਨਰਵ ਏਜੰਟ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਮਿਲੀ ਹੈ| ਪਾਰਕ ਦੀ ਜਿਸ ਬੈਂਚ ਤੇ ਸਿਕ੍ਰਪਾਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਮਿਲੇ ਸੀ, ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ| ਨਾਲ ਹੀ ਨੇੜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਰਸਤਰਾਂ, ਪਬ ਅਤੇ ਸਿਕ੍ਰਪਾਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੋਵੇਂ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਧੀ ਇਕੱਠੇ ਗਏ ਸਨ|
ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਰੂਸ ਨੂੰ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੂਸ ਇਸਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਇਸ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਰੂਸ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਤਨਾਓ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ| ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰੂਸੀ ਰਾਜਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਹੈ| ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਇਸ ਰੂਸੀ ਜਾਸੂਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਤਨਾਤਨੀ ਵੱਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ| ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਵ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਦਖਲ ਕੀਤਾ ਸੀ| ਉਸਨੇ ਜੋ ਫੌਜੀ ਉੱਥੇ ਭੇਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 28 ਸਾਲਾ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਸੇਰਗੇਈ ਸਿਕ੍ਰਪਾਲ ਹੀ ਸੀ|
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਕ੍ਰਪਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਸੂਸੀ ਦੇ ਗੁਰ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ‘ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਸੈਨਿਕ ਅਕਾਦਮੀ’ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ| ਉੱਥੇ ਪੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਫੌਜੀ ਖੁਫੀਆ ਸੇਵਾ ‘ਜੀਆਰਯੂ’ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਜਾਸੂਸੀ ਕਰਨ ਲਈ ਰੱਖ ਲਿਆ| 1980 ਅਤੇ 1990 ਵਾਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਵ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਘਟਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸ ਦੇ ਇੱਕ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਸੂਸੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਦੀ ਵੈਦੇਸ਼ਿਕ ਖੁਫੀਆ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਫੇਲ ਰਹੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਸੇਰਗੇਈ ਸਿਕ੍ਰਪਾਲ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਨਾਤਾ ਤੋੜ ਲਿਆ| ਅੱਜ ਇਸ ਸਾਬਕਾ ਜਾਸੂਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਓ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਟਕਰਾਓ ਦਿਨੋਂਦਿਨੋਂ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਰੂਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਗ਼ੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ| ਉੱਧਰ, ਰੂਸ ਦਾ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੈਸੇ ਨੂੰ ਤੈਸਾ ਵਾਲੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਪਣਾਏਗਾ|
ਹੁਣ ਰੂਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਜਾਸੂਸੀ ਕਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਤੈਨਾਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜਾਸੂਸੀ ਕਰਦੇ ਹਨ| ਦਰਅਸਲ, ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਜਾਸੂਸਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅੱਡਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਪਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਅਜਿਹੀ ਜਾਸੂਸੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ| ਅਖੀਰ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ? ਦਰਅਸਲ, ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਚਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ| ਵੈਸੇ ਵੀ ਜਾਸੂਸੀ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੁਨੀਆ ਬੜੀ ਸਿਆਹ ਅਤੇ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਗੈਰਕਾਨੂਨੀ ਹੈ ; ਉਚਿਤ – ਅਨੁਚਿਤ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ -ਅਨੈਤਿਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਤਾਕ ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਸੂਸੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਇਜ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਪਰ ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ| ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ‘ਜੈਂਟਲਮੈਂਸ ਐਗਰੀਮੈਂਟ’ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਕੋਈ ਲਿਖਤੀ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬਸ ‘ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ’ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ|
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਦੂਤਾਵਾਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਥਾਕਥਿਤ ‘ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ’ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਹਮਲਾਵਰ ਸੰਧੀ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰਾਂ ਆਪਸੀ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ| ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੰਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ| ਹੁਣ ਇਹ ਜਾਸੂਸਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੱਢ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ| ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਜਾਂ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਇੰਮਿਉਨਿਟੀ’ ਹਾਸਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਮਤਲਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ 1961 ਦੀ ਵਿਆਨਾ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਜਿਕਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ|
ਜੇਕਰ ਮੇਜਬਾਨ ਦੇਸ਼ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖੁਫੀਆ ਸੇਵਾ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਚਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਖੁਦ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਪਰ ਇੱਕ ਜਾਸੂਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਕੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹਨ, ਮਸਲਨ ਮੁਖ਼ਬਰ ਭਰਤੀ ਕਰਨਾ, ਜਾਸੂਸੀ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਉਪਕਰਨ ਲਗਾਉਣਾ ਆਦਿ ਹਰਕਤਾਂ ਗੈਰਕਾਨੂਨੀ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ| ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਕਸਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹਨ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ| ਅਜਿਹਾ ਉਹ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਦੂਜਾ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਕੱਢਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇਗਾ| ਇਸ ਨਾਲਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ| ਜਾਸੂਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੀ – ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ| ਉਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਆਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਕਤ ਵੀ ਲੱਗੇਗਾ| ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਕਸਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਬਚਦੀਆਂ ਹਨ|
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਜਾਸੂਸੀ ਦੇ ‘ਸਾਂਝਾ ਸਮਝੌਤੇ’ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨਾ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ| ਦਰਅਸਲ, ਰੂਸ ਨੇ ਸੇਰਗੇਈ ਸਿਕ੍ਰਪਾਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜਹਿਰ ਦੇਕੇ ਇਹ ਸੀਮਾ ਟੱਪ ਦਿੱਤੀ| ਰੂਸੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਤਰਨਾਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਰੂਸ ਕੰਮਿਉਨਿਜਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਸਨੇ ‘ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ’ ਅਤੇ ‘ਸਿਕਿਉਰਿਟੀ ਕੰਮਿਉਨਿਟੀ’ ਵਰਗੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ| ਪੁਤਿਨ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ| ਰੂਸੀ ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਕੇ ਨਾਟੋ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਸਕੋ ਨੇ ਜਾਸੂਸੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ‘ਜੈਂਟਲਮੈਂਸ ਐਗਰੀਮੈਂਟ’ ਤੋੜਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਰ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਪਵੇਗਾ| ਇਹ ਗੱਲ ਸਿਰਫ ਰੂਸ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਤਮਾਮ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ ਇਹ ਕੰਮ ਬਖੂਬੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ| ਤੁਸੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਹੀ ਲੈ ਲਓ, ਪਾਕਿ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਾਜਿਸ਼ ਦਾ ਅੱਡਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ| ਪਾਕਿ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ ਆਪਣੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ| ਮਹਿਮੂਦ ਅਖਤਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਈਐਸਆਈ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਾਸੂਸੀ ਲਈ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਸੀ| ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਇਸ ਲਈ ਵੀਜਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸ ਸਕੇ, ਜੋ ਵੀਜਾ ਬਣਵਾਉਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ| ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਜਾਸੂਸੀ ਦਾ ਇਹ ਖੇਡ ਬਖੂਬੀ ਖੇਡਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ|
ਵਿਜਨ ਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *