ਪੈਰਿਸ ਸਮਝੌਤੇ ਸਬੰਧੀ  ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਅੜੀਅਲ ਵਤੀਰਾ

ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜੀ 20 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦੋ ਦਿਨਾ ਹੈਂਬਰਗ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਅਸਹਿਮਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਮੀਦ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ| ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ ਆਏ ਐਂਟੀਗਲੋਬਲਾਈਜੇਸ਼ਨ  ਵਰਕਰ  ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸੀਮਾ ਉਤੇ ਪੈਦਾ ਤਨਾਓ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਸਹਿਜਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ| ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਦ ਵਰਗੇ ਮਸਲਿਆਂ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰੁਖ਼ ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤੇ ਇਹ ਸੰਮੇਲਨ ਜੀ  20 ਦੀ ਅੱਗੇ  ਰਸਤਾ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਵੇ| ਪਰ ਤਮਾਮ ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਕਿਨਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਸਮੇਲਨ ਨਾ ਸਿਰਫ ਗੰਭੀਰ  ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਬਲਕਿ ਇਸਨੇ ਘੋਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਾਵਾਂ  ਦੇ ਕਈ ਦੀਪ ਜਲਾਏ| ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ  ਦੇ ਗਹਰਾਉਂਦੇ ਸੀਮਾ ਵਿਵਾਦ  ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਚਿਨਫਿੰਗ  ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ| ਪਰੰਤੂ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਨੇਤਾ ਪੂਰੀ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ| ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਰਿਕਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ – ਦੂਜੇ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਲੱਭ ਲਏ|  ਜੀ 20 ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਜਾਣੇ ਅਨਜਾਨੇ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ                ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਤਨਾਓ ਵਿੱਚ ਜਿਕਰਯੋਗ ਕਮੀ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਿਹਾ| ਇਸ ਮੌਕੇ  ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਤਿਨ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੀ ਕਾਫੀ ਚਰਚਿਤ ਰਹੀ| ਦੋਵੇਂ ਨੇਤਾ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ  ਜੰਗਬੰਦੀ ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ| ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਜੰਗਬੰਦੀ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ  ਦੇ ਸਵਾਲ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਫਿਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ| ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਸਭ  ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜੀ 20 ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੱਤਕਾਲ ਕੋਈ ਰਾਏ  ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ|  ਜੀ 20 ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਧਾਰ ਇਹੀ ਸੀ ਕਿ 2008 ਦੀ ਮੰਦੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਕਸਦ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ| ਉਹ ਸਭ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਮੰਦੀ ਦੇ ਚੰਗੁਲ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਸਨ| ਸਭ  ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਇੱਕ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਤਮਾਮ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ     ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਖੋਲਣ| ਪਰੰਤੂ ਹੁਣ ਮਾਹੌਲ ਇੱਕਦਮ ਉਲਟਾ ਹੈ| ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ‘ਅਮਰੀਕਾ ਫਰਸਟ’ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸਖਤ ਸਟੈਂਡ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ|  ਪੈਰਿਸ ਜਲਵਾਯੂ ਸਮਝੌਤੇ ਉਤੇ ਵੀ ਉਹ ਟੱਸ ਤੋਂ ਮਸ ਨਹੀਂ ਹੋਏ|  ਬਹਿਰਹਾਲ, ਸੰਮੇਲਨ ਨੇ ਫਿਲਹਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਂਝਾ ਬਿਆਨ ਦਾ ਰਸਤਾ    ਭਾਵੇਂ ਕੱਢ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਸਲੀ ਚੁਣੌਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਮਸਲਿਆਂ ਉਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੁਖ਼ ਵਿੱਚ ਨਰਮਾਈ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ|
ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *