ਬਾਰੂਦ ਦੇ ਢੇਰ ਉਪਰ ਬੈਠੇ ਹਨ ਖਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਦੇਸ਼

ਬਾਰੂਦ ਦੇ ਢੇਰ ਉਤੇ ਬੈਠੇ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ|ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ  ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸ਼ਾਹ ਸਲਮਾਨ ਬਿਨ ਸਊਦ ਨੇ ਵਿਚਾਲੇ ਦੇ ਦੋ ਦਾਅਵੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਨਾਰੇ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ 31 ਸਾਲ ਦੇ ਬੇਟੇ ਮੁਹੰਮਦ  ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ|ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਆ ਤਾਕਤ ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਾਫਟ ਕੂ (ਬਿਨਾਂ ਖੂਨਖਰਾਬੇ ਦਾ ਤਖਤਾਪਲਟ) ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ|ਖੁਦ ਸ਼ਾਹ ਸਲਮਾਨ ਦੀ ਉਮਰ 81 ਸਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ| ਮਤਲਬ ਹੁਣ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਹੀ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਹਨ|ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬੁਜੁਰਗ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਬਗਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫੌਜੀ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ| ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ ਵਰਗੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤਕ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਾਕਿਮ ਹੋਣਾ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਲਈ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਨਤੀਜੇ ਲਿਆਏਗਾ, ਇਸ ਤੇ ਤਮਾਮ ਅਟਕਲਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ|
ਖਾਨਦਾਨੀ ਸਿਆਸਤ
ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਸੀਂ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ|ਦੋ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਬਦੁਲ ਅਜੀਜ ਇਬਨ ਸਊਦ ਨੇ 1932 ਵਿੱਚ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ- ਮੋਟੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾ ਕੇ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸ਼ਾਦੀਆਂ  ਦੇ ਜਰੀਏ ਕੀਤੀ ਸੀ|ਯੂਰਪ ਦੇ ਤਨਾਓ ਵਿੱਚ ਉਲਝੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਅੰਦਾਜਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਜਾਇਦਾਦ ਲੁਕੀ ਹੈ|ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਬਨ ਸਊਦ ਨੇ ਮੱਕਾ ਅਤੇ ਮਦੀਨਾ ਦੀਆਂ ‘ਦੋ ਪਵਿਤਰ ਮਸਜਿਦਾਂ ਦਾ ਸੇਵਕ’ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ ਅਨੁਦਾਨਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਜਨਤਾ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਸਮਝ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ|ਰਾਜਘਰਾਨਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਜਿਸ਼ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਲਈ ਆਮ ਗੱਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਲਿਹਾਜਾ ਇਬਨ ਸਊਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ – ਚੌੜੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਕਿ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ  ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ –  ਜੇਕਰ ਉਹ ਕਿਤੇ ਬਾਹਰ ਨਾ ਹੋਣ ਤਾਂ –  ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਇਕੱਠੇ ਖਾਣਗੇ|
ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਇਬਨ ਸਊਦ ਦੇ ਬੇਟੇ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹ ਸਲਮਾਨ ਆਖਰੀ ਹਨ|ਇੱਥੋਂ ਸੱਤਾ ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਹੈ|ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦਾ ਟਕਰਾਓ ਟਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਲਗਾਤਾਰ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੈ| ਸਾਊਦੀ ਖਾਨਦਾਨ  ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਯੂਰਪ – ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੜਾਈ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਥੇ ਅਇਯਾਸ਼ੀ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ|ਪਰੰਤੂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਪਰਤ ਕੇ ਉਹ ਉਥੇ ਦਾ ਕੱਟੜ ਵਹਾਬੀ ਚਾਲ – ਚਲਨ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ| ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਹੰਮਦ  ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜਾਈ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ|2008 ਵਿੱਚ ਲਾਅ ਗਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ 2009 ਵਿੱਚ ਸੰਯੋਗਵਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਿੰਸ ਸਲਮਾਨ ਯੁਵਰਾਜ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮਕਾਜ ਮੁਹੰਮਦ ਹੀ ਸੰਭਾਲਣ ਲੱਗੇ|ਫਿਰ 2015 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਲਮਾਨ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਤਾਕਤ ਇੰਨੀ ਵੱਧ ਗਈ, ਜਿਸਦੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਦੇ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ|
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ  ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਹੰਮਦ  ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਇੱਕ ਨਿਰਜਨ ਡਾਕੂਮੈਂਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡੇਢ  ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸਨ|ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਦੀ ਅੱਸੀ ਫੀਸਦੀ ਆਮਦਨੀ ਤੇਲ ਤੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ|ਪਰੰਤੂ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਜਿੰਨੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗੀ, ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸਾਊਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਹਾਲਤ  ਦੇ ਹੀ ਹਿਲ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ|ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਹੰਮਦ  ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਜਨ ਡਾਕੁਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 2030 ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁਲ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚ   ਤੇਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਘਟਾ ਕੇ ਅੱਧਾ ਕਰ    ਦੇਣਗੇ|ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਹੁਣ ਉਥੇ ਸੌ ਫੀਸਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਅਰਮਕੋ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ|ਸਲਮਾਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਅਰਮਕੋ  ਦੇ ਪੰਜ ਫੀਸਦੀ ਸ਼ੇਅਰ ਖੁੱਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਸੌ ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੀ ਉਗਰਾਹੀ ਹੋਵੇਗੀ|ਇਹ ਰਕਮ ਇੱਕ ਸਾਵਰੇਨ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਮਾਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਬਾਹਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਵੀ ਕਰੇਗਾ|
ਹੁਣ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਰੋਜੀ – ਰੁਜਗਾਰ ਦਾ ਹਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਦੀ 70 ਫੀਸਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ 30 ਫੀਸਦੀ ਬੇਰੁਜਗਾਰ ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਕੁਲ ਸ਼ਰਮਸ਼ਕਤੀ ਦਾ 50 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਾਮਗਾਰਾਂ ਦਾ ਹੈ|ਪ੍ਰਿੰਸ ਸਲਮਾਨ ਦਾ ਜੋ ਕਦਮ  ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਲੋਕਪ੍ਰਿਅ ਹੋਇਆ,  ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭੱਤੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਾਮਗਾਰਾਂ ਤੇ ਟੈਕਸ ਦਾ ਬੋਝ ਇੰਨਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ – ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 41 ਲੱਖ ਭਾਰਤੀ ਵੀ ਹਨ- ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਪਰਤ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ| ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਕਿ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇਸ ਬਦਲਾਉ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਪਏ|
ਖਿਲਾਫਤ ਦੀ ਹੋੜ
ਰਿਹਾ ਸਵਾਲ ਬਾਹਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ, ਤਾਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਯਮਨ, ਸੀਰੀਆ,  ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਕਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹਮਲਾਵਰ ਰੁਖ਼ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਸਲਮਾਨ ਦਾ ਹੀ ਦਿਮਾਗ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ|ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਿੱਕਾ ਜਮਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਜਲਦਬਾਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ| ਇੱਕ ਚਰਚਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਰੁਝਾਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਸਕ ਰਜਬ ਤਇਬ ਅਰਦੁਗਾਨ ਦੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁੰਨੀ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ  ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਖਿਲਾਫਤ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਅਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋੜ ਚੱਲ ਪਈ ਹੈ|ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਬੇਚੈਨੀ ਲਈ 1979 ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਸਾਊਦੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਡਰ ਨੂੰ ਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ|ਉਸਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਏ ਤਾਂ ਹੁਣ ਇਸਲਾਮਿਕ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਕੀ,  ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਚੜਾਚੜੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬੁਰੀ ਖਬਰ ਹੀ ਹੈ|
ਨੀਰਜ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *