ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸਬੰਧੀ ਫੈਸਲਾ

ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉਤੇ ਲੱਗੇ ਕਰੂਰਤਾਪੂਰਣ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘੇ ਦਾਗ ਨੂੰ ਆਖਿਰ ਮਿਟਾ ਹੀ ਦਿੱਤਾ| ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਬਾਲਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸਮਲਿੰਗੀ ਯੋਨ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਿਯਮ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ| ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ 1950 ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਹੈ| ਪਰ ਆਈ ਪੀ ਸੀ ਦੀ ਧਾਰਾ 377 ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਯੋਨ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾ ਯੋਗ ਅਪਰਾਧ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ| ਇਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਮਲਿੰਗੀ ਰੁਝਾਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਬਲਕਿ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਇਸਤਰੀ ਜਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਖੌਫ ਵਿੱਚ ਜਿਊਣ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਸਨ|
ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਰਿਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਸ ਯਾਤਨਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸਿਲਸਿਲੇਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੌਜੂਦਾ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਨਜੀਓ ਨਾਜ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ 2001 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੋਈ| ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰੀਬ ਡੇਢ ਦਹਾਕੇ ਲੰਮੀ ਚੱਲੀ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਦਮੀਆਂ, ਸੰਗਠਨਾਂ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ – ਬਾਹਰ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਦੇ ਟਕਰਾਓ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਸੁਣ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸੀ| ਇਸ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਉਚਤਰ ਸਹਿਮਤੀ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਸੀ| ਦਿੱਲੀ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ 2009 ਦੇ ਆਪਣੇ ਬਹੁਚਰਚਿਤ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਉਤੇ ਮੋਹਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਪਰੰਤੂ 2013 ਵਿੱਚ ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ| ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਲਈ ਲੜ ਰਹੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤਾਂ ਮਾਮਲਾ ਉਥੇ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ| ਪਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਆਂ ਪਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀਆਂ| ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੋਰ ਅਭਿਆਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਬਲ ਮਿਲਿਆ| ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਕਈ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ| ਨਿਜਤਾ ਨੂੰ ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਸੀ|
ਬਹਿਰਹਾਲ, ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਭੇਦਭਾਵ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਇੰਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ| ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜਸਟਿਸ ਚੰਦਰਚੂੜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਸਾਨੂੰ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ’, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਸਟਿਸ ਇੰਦੂ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਇਤਹਾਸ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ|’ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਦੀਪਕ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ‘ਸਮਾਜਿਕ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਵੇਦੀ ਉਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨਹੀਂ ਚੜਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ| ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਨੈਤਿਕਤਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ|’ ਵਿਦਵਾਨ ਨਿਆਂਮੂਰਤੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਕਥਿਤ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਹਾਂਕ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਸੋਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤੀਆਂ ਅਜੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਸਰਗਰਮ ਹਨ| ਸਭਿਆ ਸਮਾਜ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ|
ਕਪਿਲ ਸ਼ਰਮਾ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *