ਭਾਰਤੀ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚਲਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਕਟ

ਭਾਰਤੀ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਕਟ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ| ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਖਰ ਟੈਲੀਕਾਮ ਕੰਪਨੀ ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਟੇਲ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੁਨੀਲ ਮਿੱਤਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਟੈਲੀਕਾਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਸਪੇਨ ਦੇ ਬਾਰਸਿਲੋਨਾ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਮੋਬਾਇਲ ਵਰਲਡ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਨਿਆਮਕ ਅਥਾਰਟੀ (ਟ੍ਰਾਈ) ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਦਾਲਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਰਸਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ਹੈ| ਹੁਣ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੋਡਾਫੋਨ ਨੇ ਵੀ ਟ੍ਰਾਈ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਸੀ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਇਸ ਪਾਸੇ ਹੈ ਕਿ ਟ੍ਰਾਈ ਇੱਕ ਤਟਸਥ ਨਿਆਮਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਵੀਂ ਟੈਲੀਕਾਮ ਕੰਪਨੀ ਜਿਓ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ|
ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਈ ਟੈਲੀਕਾਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਦਹਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ| ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੀ ਛੇਵੇਂ ਨੰਬਰ ਦੀ ਟੈਲੀਕਾਮ ਕੰਪਨੀ ਏਅਰਸੈਲ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਦਿਵਾਲੀਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ| ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਲ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਰਹਿਣਾ ਇਹਨਾਂ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਪਸਤਹਿੰਮਤੀ ਲਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਸਤੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਰਿਲਾਇੰਸ ਜਿਓ ਦੀ ਲਾਂਚਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਉਸਦੀਆਂ ਬੇਹੱਦ ਸਸਤੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਟੈਲੀਕਾਮ ਸੇਕਟਰ ਵਿੱਚ ਉਥਲ – ਪੁਥਲ ਦੀ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ| ਵਿਰੋਧੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿਓ ਉਤੇ ਪ੍ਰਿਡੇਟਰੀ ਪ੍ਰਾਈਸਿੰਗ (ਆਪਣਾ ਮਾਲ ਸਸਤਾ ਕਰਕੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਧੰਦੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦੇਣ) ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ| ਪਰੰਤੂ ਟ੍ਰਾਈ ਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਟੈਲੀਕਾਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਸੀਓਏਆਈ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਅਦਾਲਤ ਜਾ ਕੇ ਉਥੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਖਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ|
ਟ੍ਰਾਈ ਦੇ ਇੱਕ ਹਾਲ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਿਡੇਟਰੀ ਪ੍ਰਾਈਸਿੰਗ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਐਵਰੇਜ ਵੈਰੀਏਬਲ ਕਾਸਟ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ| ਮਤਲਬ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲੰਮੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਔਸਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾਵੇਗੀ| ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮਾਮਲਾ ਉਲਝ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਤਟਸਥਤਾ ਵੀ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ| ਇਹ ਹਾਲਤ ਨਾ ਸਿਰਫ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਦੇ ਲਈ ਬਲਕਿ ਦੂਰਗਾਮੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ| ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੋੜ ਨੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤੇ ਵਿਕਲਪ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਏ ਹਨ| ਪਰੰਤੂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਉਦੋਂ ਬਣੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਈ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਣ| ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਬਾਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡਦੀਆਂ ਜਾਣ ਅਤੇ ਟੈਲੀਕਾਮ ਸੈਕਟਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਹੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਰਾਜ ਚਲਣ ਲੱਗੇ| ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਮਾਰ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਝੱਲਣੀ ਪਵੇਗੀ| ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਜੀਵਨ ਤੇ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਹੈ| ਇਸਨੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਰੁਜਗਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣ – ਸਹਿਣ ਜੜ ਤੋਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ| ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਵਿਨਿਯਮਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਬਚਿਆ ਰਹੇ|
ਵਿਪਨ ਕੁਮਾਰ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *