ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਓ ਨਹੀਂ ਆਇਆ

ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ  ਰੇਕਸ ਟਿਲਰਸਨ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਗਏ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ  ਬਿਆਨਾਂ  ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ  ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ|  ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਫ਼ਾਸਲਾ ਸਾਨੂੰ ਚਾਹੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਮਰੀਕੀ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ – ਦੂਜੇ  ਦੇ ਗਲੇ ਉਤੇ ਸਵਾਰ ਗੁਆਢੀਆਂ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੇਖਦੇ ਰਹੇ ਹਨ|  ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2005 ਵਿੱਚ ਜਾਰਜ ਡਬਲਿਊ ਬੁਸ਼ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ  ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਵਾਰਤਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਜਿਹਾ ਠੋਸ ਸੰਕੇਤ ਗਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਣ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਤੋੜ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਬੁਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਓਬਾਮਾ  ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਨਜਰੀਆ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲੋਬਲ ਸਾਥੀ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਨ ਦਾ ਹੈ,  ਜਦੋਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਈ ਵਜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਲਈ ਬੋਝ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਲੈਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਰੇਕਸ ਟਿਲਰਸਨ ਦੀ ਹਾਲੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ|  ਟਿਲਰਸਨ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਹਰਾਇਆ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਅੱਡੇ ਉਥੇ ਚਲਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ|  ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਿਤੱਰਤਾਪੂਰਣ ਰੁਖ਼ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਥੇ ਫੌਜੀ ਭੇਜਣ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮੰਗ ਭਾਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੋ ਟੂਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਠੁਕਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ|  ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਭਾਰਤੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ| ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਤਿਆਧੁਨਿਕ ਸਾਮਰਿਕ ਤਕਨੀਕ ਦੇਣ ਦੀ ਵੀ ਤਿਆਰੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ|  ਬੇਸ਼ੱਕ, ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਉਤੇ ਠੋਸ  ਨਤੀਜੇ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰੀਕੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਵੇਗੀ| ਪਰੰਤੂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਲਪੂਰਵਕ ਆਪਣੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟਿਲਰਸਨ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਵੀ ਚੁੱਕਿਆ ਕਿ ਨਾਰਥ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਕਾਇਮ ਹੈ| ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਗੱਲ ਟਾਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੁੱਝ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਦੂਤਾਵਾਸ ਉਤਰ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਆਂ ਖੁੱਲੀਆਂ ਰਹਿਣ| ਬਹਿਰਹਾਲ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਵਿੱਚ-ਵਿਚਾਲੇ  ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਵੀ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਚਾਹੇ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਡੂੰਘੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪਰੰਤੂ ਸਾਡੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਚੱਲੇਗੀ|
ਮੋਹਨ ਵਰਮਾ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *