ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਜਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧ

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਦੋਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ| ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸੇ  ਦੇ ਸਿਖਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ  ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੋਪੱਖੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉਤੇ ਜੋ ਜਰੂਰੀ ਸਮਝੌਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੂਰਗਾਮੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ| ਇਸ ਕੜੀ ਵਿੱਚ ‘ਬੰਧਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ’ ਨੂੰ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹੈ|  ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਖੁਲਨਾ  ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲੇਗੀ| 2001 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਦੋਪੱਖੀ ਸਮਝੌਤੇ  ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਸ ਟ੍ਰੇਨ ਸੇਵਾ ਦਾ ਲਾਭ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਉਂ ਆਉਣ – ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ| ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ  ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸੌਹਾਰਦ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ| ਖਾਸਤੌਰ ਤੇ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼  ਦੇ ਲੋਕਾਂ  ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸੰਬੰਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਮਜਬੂਤੀ ਆਵੇਗੀ|
ਢਾਕਾ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੈਤਰੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਾਮਕ ਟ੍ਰੇਨ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਅਨੁਭਵ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਉਸਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਬੰਧਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ| ਇਸ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਠੀਕ ਹੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼  ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸੰਬੰਧ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਹੋਣ  ਦੇ ਨਾਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ  ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ  ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਠੀਕ ਮਾਇਨੇ ਵਿੱਚ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਵਰਗੇ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ  ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਉਪਚਾਰਿਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ| ਦਰਅਸਲ,  ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ ਦੀ ਜਕੜਨ ਕਈ ਵਾਰ ਉਪਚਾਰਿਕਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ – ਕਾਇਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ| ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ|  ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਬੰਧਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਫਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ|  ਇਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ  ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਯਾਤਰਾ  ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਿੰਨੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇਉਪਚਾਰਿਕਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਆਦਮੀ ਲਈ ਬੋਝ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ|  ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਤਾਹੀ ਨਾ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਾਲ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ|
ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਹੈ|  ਭਾਰਤ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨਾ ਸਿਰਫ ਭੂਗੋਲਿਕ , ਬਲਕਿ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਾਮਰਿਕ ਨਜਰੀਏ ਨਾਲ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ| ਇਸ ਲਈ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜਤਾ ਵਪਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ  ਸਭਿਅਚਾਰਕ ਮੋਰਚੇ ਤੇ ਵੀ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ  ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਰਸਤੇ ਤਿਆਰ ਕਰੇਗੀ| ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੇਖ ਹੁਸੀਨਾ  ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੌਰੇ  ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ  ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਫੌਜੀ ਸਾਜੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਖਰੀਦ,  ਗੈਰ ਫੌਜੀ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤਾ, ਬਸ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਵਰਗੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਬਾਈ ਅਹਿਮ ਸਮਝੌਤੇ ਹੋਏ ਸਨ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੇ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਨਿਯਮ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰਗਾਮੀ ਹਨ| ਪਰੰਤੂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਭਾਰਤ ਲਈ  ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ|  ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੇ ਬਾਂਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਸਰ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ| ਇੱਥੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਜਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਬੰਧਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਦੋਪੱਖੀ ਸੰਬੰਧ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ ਹੈ|
ਮਨੋਜ ਤਿਵਾਰੀ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *