ਭਾਰਤ ਤੇ ਜਪਾਨ ਵੱਲੋਂ ਆਰਭਿਆ ਸਾਂਝਾ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨ

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਮੂਨ ਮਿਸ਼ਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ| ਇਸਰੋ ਚੇਅਰਮੈਨ ਏ ਐਸ ਕਿਰਨ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਜਾਕਸਾ (ਜਾਪਾਨ ਐਰੋਸਪੇਸ ਐਕਸਪਲੋਰੇਸ਼ਨ ਏਜੰਸੀ) ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਟ ਨਾਓਕੀ ਓਕੁਮਾਰਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਤੇ ਅਮਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਤੈਅ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ 2 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ| ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿੰਜੋ ਆਬੇ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਪੁਲਾੜ ਅਭਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਤੇ ਹੋਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ| ਛੇਤੀ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੇ ਇਸ ਮੂਨ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚੰਨ ਤੇ ਲਿਜਾਣਾ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਸੈਂਪਲਸ ਲਿਆਉਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ|
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਨ ਤੇ ਲਿਜਾਣਾ ਇੰਨਾ ਖ਼ਰਚੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ 45 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਖਿੱਚ ਲਏ|ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੁਲ ਛੇ ਮੈਂਡ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖਰੀ ਦਸੰਬਰ 1972 ਵਿੱਚ ਸੰਪੰਨ ਹੋਇਆ| ਉੱਥੋਂ ਧੂਲ – ਪੱਥਰ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵੀ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 1970 ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਏ ਗਏ ਸਨ| ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਕੰਮ ਅਰਥਹੀਣ ਕਵਾਇਦ ਮੰਨ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ| ਪਰ ਪਿਛਲੇ 10 – 15 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੰਨ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਹੈ| ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੁੱਝ ਭੂਮਿਕਾ ਚੰਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਊਰਜਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਤਕਨੀਕੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ| ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਫਿਊਜਨ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਇੰਧਨ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਦੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਵੇਗੀ| ਅਜਿਹੀ ਨੌਬਤ ਅਗਲੇ 15-20 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ| ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਹੋੜ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਮਜਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਹੁਣੇ ਤੋਂ ਚੰਨ ਤੱਕ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਜੁਟੇ ਹਨ| ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਲ ਆਉਣਾ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਤਕਨੀਕੀ ਕੌਸ਼ਲ ਇੱਕ – ਦੂਜੇ ਲਈ ਪੂਰਕ ਸਿੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ|
ਚੰਨ ਤੇ ਸਸਤੇ ਪੁਲਾੜ ਜਹਾਜ ਭੇਜਣ ਵਿੱਚ ਇਸਰੋ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਚੰਨ ਤੇ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਰੰਗ ਖੋਜ ਕੱਢੀ ਹੈ| ਅਜਿਹੀ ਲਾਵਾ ਟਿਊਬਸ ਭਿਆਨਕ ਰੈਡੀਏਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਟਿਕਣ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਜਿਹਾ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੋਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਜਿੰਦਾ ਰਹਿ ਸਕਣ| ਜਾਹਿਰ ਹੈ, ਹੁਣੇ ਸਿਰਫ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਅੱਗੇ ਦਾ ਸਫਰ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਅਤੇ ਔਖਾ ਹੈ| ਪਰ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਫਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਛੋਟੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲਿਹਾਜਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਸਪੇਸ ਰਿਸਰਚ ਦੀ ਇਸ ਨਵੀਂ ਰਾਹ ਤੇ ਨਾਲ ਚਲਣ ਦਾ ਜੋ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ|
ਸਤੀਸ਼ ਜੈਨ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *