ਭਾਰਤ ਨੇਪਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਸੁਧਾਰ

ਪਿਛਲੇ ਹਫਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਦੀਪ ਗਿਆਵਾਲੀ ਦੀ ਤਿੰਨ ਦਿਨੀਂ ਭਾਰਤ ਯਾਤਰਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੇ ਜੰਮੀ ਬਰਫ ਪਿਘਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਿਤ ਹੋਈ। ਲਿਪੂਲੇਖ ਦੱਰਾ, ਕਾਲਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਲਿੰਪਿਆਧੁਰਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੋਏ ਵਿਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤ ਯਾਤਰਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਗਿਆਵਾਲੀ ਨੇ ਸੀਮਾ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੋਹਰਾਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨੇਪਾਲ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ) ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਟੀਕੇ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਯਕੀਨੀ ਕਰਵਾਉਣਾ ਵੀ ਸੀ।

ਚੰਗੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੱਤਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਨੇਪਾਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਆਸਵੰਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਟੀਕੇ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਨਾਲ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣਗੇ। ਪਰ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰੇਲੂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਵਾਲੀ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੌਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਕੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਨੇਪਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੇਪੀ ਸ਼ਰਮਾ ਓਲੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਆਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਮਾਹੌਲ ਉੱਥੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਝੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿੱਖਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।

ਪਰ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਨੇਪਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਗੋਂ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਨੇਪਾਲੀ ਕੰਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਕੱਲੇ ਪੈਂਦੇ ਗਏ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਅਸਤੀਫੇ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵੱਧਣ ਲੱਗਿਆ। ਆਖਿਰਕਾਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਪਾਅ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ ਓਲੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਭੰਗ ਕਰਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਗਏ, ਜਿਸਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੁਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ।

ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਨੇਪਾਲ ਕੰਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਰੂਰੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਲੋਂ ਇਸ ਸੰਭਾਵਿਤ ਵੰਡ ਨੂੰ ਟਾਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਉੱਥੋਂ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੰਡਲ ਕਾਠਮੰਡੂ ਆਇਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਓਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ, ਲਿਹਾਜਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸੁਧਾਰਣ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਲੋਂ ਵੱਧ ਰਹੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਜਵਾਬੀ ਬਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਚੀਨ ਦਾ ਮੋਹਰਾ ਬਣੇ ਓਲੀ ਹੁਣ ਚੀਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮੋਹਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਫਿਰਾਕ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੂਟਨੀਤੀਵਾਨ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਬਰਕਸ ਦੀਰਘਕਾਲਿਕ ਨਜਰੀਆ ਅਪਣਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ, ਉਸਦੀ ਘਰੇਲੂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹੀ ਰੱਖਣ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਕਰਨ ਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਦਲ ਭਾਰਤ- ਨੇਪਾਲ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਦਾ ਨਾ ਬਣਾਏ। ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜੀ ਰੋਕਣ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਤਰੀਕਾ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੌਹਾਰਦ ਕਾਇਮ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਦੋਪੱਖੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਨੂੰ ਸਦਾਬਹਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੀਏ।

ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *