ਭਾਰਤ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰਾ ਬਣੀ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ

ਜਿਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਾਰ, ਏਸੀ, ਫਰਿਜ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਦਿਨ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦਿੰਦੇ ਦਿਖਾਂਗੇ| ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਅਪਰਾਧ ਵਿਕਸਿਤ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹੀ ਕੀਤਾ – ਧਰਿਆ ਹੈ| ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕੁੱਝ ਮੌਸਮੀ ਗੜਬੜੀਆਂ ਦਿੱਖਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ| ਪਰੰਤੂ ਸਾਡੀ ਇਸ ਸਮਝ ਨੂੰ ਦਰਕਿਨਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਈਆਈਟੀ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਾਧੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਨ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਸਿਰਫ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਇਨਸਾਨੀ ਹੱਥ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਹੁਣ ਦੇ ਜੀਵਨ – ਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ|
ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਉਤਰਾਖੰਡ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੰਮੂ – ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਈ ਖੇਤਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੀ 3 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵੱਧ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ| ਇਹ ਵਾਧਾ ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਢਾਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਏ ਪੈਰਿਸ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕੀਸਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ 2 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਵਧਣ ਦੇਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ| ਸੰਘਣੇ ਵਰਖਾ ਜੰਗਲਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੂਰਵੀ ਤੱਟੀ ਖੇਤਰ ਵੀ ਇਸ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ 1.7 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ| ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਉਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ 1.5 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਤਟ ਤੇ 1. 2 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ ਆਈ ਹੈ| ਉੱਤਰ-ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਖਾਸ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਪਰੰਤੂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਹਾਲ ਹੁਣੇ ਜਿੰਨਾ ਵਿਗੜ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਚਲਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ|
ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵੇਖ ਹੀ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਠੇਠ ਬਰਫਬਾਰੀ ਵਾਲੇ ਉਚੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ ਮੀਂਹ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਮੀਨ ਧਸਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈਆਂ ਹਾਂ| ਮੁਸੀਬਤ ਇਹ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਜ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਛੇੜਛਾੜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਪਾਉਂਦੇ| ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਏ ਸੀ ਚਲਾਉਨਾ ਛੱਡ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਗਰਮ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਕਿਵੇਂ ਆਵੇਗੀ? ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਦੋ – ਚਾਰ ਲੋਕ ਕਸ਼ਟ ਸਹਿਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਵੀ ਫਰਕ ਕੀ ਪਵੇਗਾ? ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਇਹ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਝਟਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਜਾਵੇਗੀ|
ਜੀਵਨਜੋਤ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *