ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਚੀਨੀ ਫੌਜੀ ਵਾਪਸ ਚੀਨ ਪਹੁੰਚਿਆ

1962 ਦੇ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਟਕ ਕੇ ਇਸ ਪਾਸੇ ਆਏ ਚੀਨੀ ਫੌਜੀ ਵਾਂਗ ਸ਼ੀ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਾਂਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ| ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਧਰ ਆਏ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 32 ਸਾਲ ਸੀ, ਹੁਣ 77 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕੇ ਹਨ| ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਭਟਕ ਕੇ ਇਧਰ ਆਏ, ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ – ਕਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਮੁਕਦਮੇ ਚਲੇ, ਕਿਸ     ਜੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੰਦ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਲਾਘਾਟ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਤਿਰੋੜੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਦੂਜੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ- ਇਹ ਸਭ ਖੁਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਲੰਬੇ ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਥਾਵਸਤੂ ਹੈ, ਪਰ 54 ਸਾਲ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਮੈਂਡਰਿਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਬੋਲ ਸਕਣ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਚਾਪਸਟਿਕਸ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਣ ਦੇ ਚਲਦੇ ਕਦੇ ਨਾ ਮਿਟ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖੀਰ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕਣ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੋ ਦਰਦ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਸਮਝਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ|
ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿਰ-ਪੈਰ ਅਸੀਂ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੇ ਉਦੈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ|       ਪ੍ਰੇਮ, ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਹਤਾ-ਪੋਤਰੇ ਅਤੇ ਚਾਚਾ -ਭੂਆ, ਮਾਮਾ-ਮਾਸੀ ਵਰਗੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਜੋ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਵਾਲਾ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲੇ| ਵਾਂਗ ਸ਼ੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਣਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ| ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਅਬਾਧ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੇ ਹੀ ਹਿਊਮ ਨਸਾਂਗ, ਫਾਹਿਆਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਅਨੇਕ ਭਾਰਤੀ ਬੋਧੀ ਸਨਿਆਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਵਿਚਰਨ ਦੀ ਕੂੱਵਤ ਦਿੱਤੀ|
ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ ਪਾਸਪੋਰਟ-ਵੀਜੇ ਦੀ ਬੰਦਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਕੀ ਇਬਨਬਤੂਤਾ, ਵਾਸਕੋ ਡਿਗਾਮਾ ਅਤੇ ਵਰਨਿਅਰ ਭਾਰਤ ਆ ਸਕਦੇ ਸਨ? ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟ ਦੀ ਦੰਦਕਥਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ 550 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਪੱਲਵ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬੋਧੀਧਰਮ ਭਿਕਸ਼ੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਪੁੱਜੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇਸ ਰਖਿਆਤਮਕ ਕਲਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ| ਫਿਰ ਭਾਰਤੀ ਧਿਆਨ ਗੁਰੂ ਬੁੱਧਭਦਰ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਾਓਲਿਨ ਟੈਂਪਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੰਤ ਬਣੇ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਜਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਾਹੀਨ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਹੀ ਹੈ| ਇਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਰਕਸ ਵਾਂਗ ਸ਼ੀ ਮਿਹਨਤ-ਮਜੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਆਮ ਆਦਮੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਟਕੀ ਜੀਵਨ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ|
ਰਜੀਵ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *