ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਖੁਦਕਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਚਿੰਤਾਜਨਕ

ਹੁਣ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਬਾਦ (ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਫਾਂਸੀ ਲਗਾ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਫੇਸਬੁਕ ਉਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਲਈ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ| ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਨਬਨ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ| ਹਿਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ| ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਔਰਤ ਨੇ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਅਪਲੋਡ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੇ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ| ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੋਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੁੱਟ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ| ਵੀਡੀਓ ਅਪਲੋਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਘਰ ਤੋਂ ਸਕੂਟੀ ਤੇ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ|
ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਜ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਸਮਾਜ ਕਿੱਧਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਇਹ ਡੂੰਘਾ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ| ਮੰਨ ਲਓ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਇੱਕ ਖੇਡ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇ ਤੁਰੰਤ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਓ! ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਮਰਨਾ ਅਤੇ ਮਾਰਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਲੱਗਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ| ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੁਰਖੀਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਦੀ ਦਰ ਜਿਆਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇਜ਼ਗਤੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਘਟਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਏਕਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਮੂਰਤ ਰੂਪ ਲੈਂਦੀ ਹੈ| ਸ਼ਾਇਦ ਉਪਰੋਕਤ ਆਤਮ ਹਤਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਘਟਨ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ|
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਜੀਨ ਬੀਚਲਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ , ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕ ਵੀ, ਜਿਸਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਕੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਜੋ ਜਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਭੱਜਣਾ ਅਪਸਾਰਵਾਦ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ| ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ| ਇਸ ਲਈ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੁੱਟਤਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਵੇ|
ਇਹ ਇੱਕ ਸਚਾਈ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਤਟਸਥ ਹੁੰਦੇ ਜਾਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਤੋਂ ਨਿਵੇਕਲਾ ਕਰਦਾ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿਅਕਤੀ – ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ| ਉਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਇੰਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅਨੇਕ ਦਬਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਤਾਰਕਿਕਤਾ ਅਤੇ ਚੋਣ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਨਿਵੇਕਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਘਟਨ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਦੀ ਦਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਣਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ| ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਸ ਉਤੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਾਬੂ ਹੋਵੇ, ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿਤੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ| ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਬੂ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਜਾਦੀ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਸਹਿਭਾਗਿਤਾ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ , ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਤੰਦੁਰੁਸਤ ਸਮਾਜ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਉਹ ਤਨਾਓ, ਦਬਾਅ, ਕੁੰਠਾ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਆਪਣੀ ਤਾਰਕਿਕਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ|
ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਅੰਤਰਵਿਰੋਧ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਫਲਤਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਇੱਛਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤਾਰਕਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜਲਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈ| ਪਰਿਵਾਰ, ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧ, ਸਮੂਹ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ| ਅਜੋਕੇ ਡਿਜਿਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਸਥਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਿਜੀ ਸਥਾਨ, ਸਭ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਪਕਰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਹਨ| ਇਸ ਲਈ ਅਜੋਕਾ ਮਨੁੱਖ ਖੁਦ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਦੇਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਕਿਸੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਗੈਜੇਟਸ ਦਾ ਬਟਨ ਆਨ – ਆਫ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ| ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਰੂਰਤ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਜਾਦੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਜਨਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਪੂਰਵਕ ਪਾਰ ਪਾ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਜਜਬਾ ਘੱਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ| ਅਜੋਕੇ ਉਪਭੋਕਤਾਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ‘ਅਲਗਾਵ’ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਗਹਿਰਾ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਖੁਦ ਦੇ ਅਲਗਾਵ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਯਤਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ|
ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਤਲਾਸ਼ਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ| ਮੀਡੀਆ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਤਿ – ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਸਮਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅਪਸਾਰਵਾਦੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ| ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੀਡੀਆ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਕੁੱਝ ਹੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਲਈ ਇਹ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਭੁਲੇਖਾ ਹਨ| ਆਪਣੇ ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਮੁੱਲਾਂ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭੈਭੀਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਭੈਭੀਤ ਹੋਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ| ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਜਾਦ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਵੇਗਾ, ਉਹ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕੇਗਾ ਬਲਕਿ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲਨ ਦੀ ਸਾਹਸ ਵੀ ਜੁਟਾ ਸਕੇਗਾ|
ਇਹ ਇੱਕ ਸਚਾਈ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੇ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਨੇ ਅਲਗਾਵ ਨੂੰ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਬਲਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸੀਮਿਤ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੁਭਾਵਿਕਤਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ , ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ| ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲ 155 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਸਾਰਿਕ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ 122ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਭਾਰਤ 118ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਤ੍ਰਸਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਨੇਪਾਲ ਇਸ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ|
ਉਪਭੋਕਤਾਵਾਦ- ਜਨਿਤ ਅਲਗਾਵ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜਿਊਣਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤਨਾਓ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਅਸਹਿਜ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ| ਵੱਧਦੀ ਵਿਅਕਤੀਵਾਦਿਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਛੋਟੀਆਂ- ਛੋਟੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਵਿਕਰਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ| ਇਹ ਪੱਖ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰ, ਨਾਤੇਦਾਰੀ , ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧ, ਦੋਸਤੀ, ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਬੰਧਾਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ| ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰਪਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਰਨ- ਮਾਰਨੇ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ|
ਤਬਦੀਲੀ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਨਿਯਮ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਓ ਹੁੰਦੇ ਆਏ ਹਨ ਪਰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਵੱਧਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ| ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕਿਹੜਾ ਬਦਲਾਓ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ? ਚਾਹੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਫਿਰ ਭਰਾ- ਭੈਣ, ਸ਼ੱਕ ਅਤੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿਖੇਗਾ| ਫਿਰ ਬਾਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਹੀਏ| ਅਜਿਹੀ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ ਹੈ ਜੋ ਇੰਨੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਗੌਣ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ? ਮਨੁੱਖ ਇੰਨਾ ਸੰਵਦੇਨਹੀਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕਤਾ ਉਸਦੇ ਨੈਸਰਗਿਕ ਗੁਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ| ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਭਰ ਰਹੀ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਸਾਨੂੰ ਹੀ ਲੱਭਣੇ ਪੈਣਗੇ|
ਜੋਤੀ ਸਿਡਾਨਾ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *