ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਏਗੀ ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ -2020 ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ| ਇਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨੁਕਤਿਆਂ ਤੇ ਬਹਿਸ ਤਾਂ ਹੋਵੇਗੀ ਹੀ| ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਹੈ| ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਵਿਚ, ਮਾਂ ਬੋਲੀ, ਸਥਾਨਕ ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਨੂੰ ਪੰਜਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ| ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਵੀ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ| ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮਜਬੂਰਨ ਨਹੀਂ ਥੋਪੀ  ਜਾਏਗੀ|
ਇਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸੌਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੜਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫੌਰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ| ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਗੜਬੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ| ਇਹ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ, ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਵਿਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਣ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਸਹੂਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ| ਪਰ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਧਿਅਮ  ਰਾਹੀਂ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨੇ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ| ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੰਨੋਗੇ ਕਿ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਮਾਧਿਅਮ  ਸਿਰਫ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਦਿੱਲੀ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਬੰਗਾਲ ਸਣੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ| ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੀ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਹੁਣ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ|
ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੇ ਨੌਨਿਹਾਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਅਤੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਰਸਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜੇਕਰ ਉਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਬੋਲਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ|
ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ             ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ  ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਮਿਲ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਲਈ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਦੇਵ ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ: ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ| ਗੁਰੂਦੇਵ ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉੱਤਰੀ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ| ਬੰਗਾਲੀ ਉਸ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਸੀ| ਮਤਲਬ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ| ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸਿਵਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਜੀਰਾਦੇਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ| ਉਦੋਂ ਤਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਮੋ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਹਿੰਦੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੈਸੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ| ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਤਾਰਾ ਦੇ ਇੱਕ ਆਮ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ| ਮਰਾਠੀ ਉਥੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਸੀ| ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਲਾਰਸਨ ਅਤੇ ਟੂਬਰੋ ਦੇ  ਚੇਅਰਮੈਨ  ਏ ਵੀ ਨਾਇਕ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਦੱਖਣੀ ਗੁਜਰਾਤ ਨਾਲ ਹੈ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਇੰਧਹਲ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ| ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਵੀਂ ਤੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ, ਹਿੰਦੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਗਿਆਨ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ| ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਸੀ| ਟਾਟਾ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਵੇਂ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਟਰਾਜਨ                ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰਨ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੋਈ| ਫਿਰ ਕੁਝ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਲਈ ਸੀ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੀਜਨਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ (ਆਰ ਈ ਸੀ), ਤ੍ਰਿਚੀ ਤੋਂ  ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ| ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੀ| ਖਾਸ ਇਸ ਨਜਰੀਏ ਨਾਲ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਵੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸਿਖਰ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ|
ਬੇਸ਼ਕ, ਐਡ ਗੁਰੂ  ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਪ੍ਰਸੂਨ ਜੋਸ਼ੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ| ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਤਬਾਦਲੇ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ| ਇਸ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸੂਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ਼ੁੱਧ ਹਿੰਦੀ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰਠ, ਗੋਪੇਸ਼ਵਰ, ਹਾਪੁੜ ਆਦਿ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਐਡ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾ ਜਮਾ ਪਾਉਂਦੇ|
ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਦੌੜ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤੇ ਬੱਚੇ ਅਸਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਅਨੰਦ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ| ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਸਟਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਆਕਰਣ ਤੋਂ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ| ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਆਨੰਦ ਉਦੋਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ| ਮੈਂ ਅਜਿਹੇ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤੇ ਮਾਣ ਹੈ|
ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿਖਿਆ ਜਾਂ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਮੁੱਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ, ਭਾਵ ਹਿੰਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਤਾਮਿਲ, ਬੰਗਾਲੀ ਅਸਾਮੀ, ਉੜੀਆ, ਤੇਲਗੂ, ਮਲਿਆਲਮ, ਮਰਾਠੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਕਦੋਂ ਗੰਭੀਰ ਹੋਵਾਂਗੇ? ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗੀ| ਹੁਣ ਤੱਕ, ਅਸੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸੀ| ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਰੂਰ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤੇ|
ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗਿਆਨ| ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਿਆ? ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ| ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਇਥੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾਇਨਸਾਫੀ ਹੈ| ਇਹ ਮਾਨਸਿਕ ਤਸੀਹੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੀ ਹੈ?
ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਤੈਤੀਰੀਆ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ, ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਦੇਸ਼ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਬਣਾਉਣਾ, ਦੂਜਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਚੰਗਾ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ, ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਯੋਗ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਸੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ| ਸਾਡੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ  ਪੁਰੂਸ਼ਾਰਥ, ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਰਜ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਿਚ ਇਹ ਉਦੇਸ਼ ਹਨ| ਕੀ  ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਪਰੋਕਤ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਨਹੀਂ| ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਨੌਕਰੀ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ| ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੁਣ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਥਿਤੀ              ਬਦਲੇਗੀ|
ਆਰ ਕੇ ਸਿਨਹਾ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *