ਮੁੰਬਈ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀ ਅਜੇ ਵੀ ਸ਼ਿਕੰਜੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਏ

1993  ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਟਾਡਾ ਕੋਰਟ ਨੇ ਅਬੂ ਸਲੇਮ ਅਤੇ ਮੁਸਤਫਾ ਡੋਸਾ ਸਮੇਤ ਛੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ|  ਇਹ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਬੈਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ| ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 123 ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੁਕੱਦਮਾ 2006 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 100 ਵਿਅਕਤੀ, ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ| ਹੁਣ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤਾਤਕਾਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ  ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਅੰਤਮ ਫੈਸਲਾ ਹੈ|  ਪਰੰਤੂ ਦਾਊਦ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਅਨੀਸ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਮੁਹੰਮਦ ਡੋਸਾ ਅਤੇ ਟਾਈਗਰ ਮੇਮਨ ਸਮੇਤ 33 ਦੋਸ਼ੀ ਅੱਜ ਵੀ ਫਰਾਰ ਹਨ| ਇਹ ਉਹੀ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਰਤਾ – ਧਰਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ|  ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ  ਦੇ ਫੰਦੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਆਪਣੀ ਤਾਰਕਿਕ ਝੁਕਾਉ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ|
1993 ਦਾ ਮੁੰਬਈ ਸੀਰੀਅਲ ਬਲਾਸਟ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਾ ਸੀ| ਇਸਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ| ਉਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ| ਕਰੀਬ ਅੱਠ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 2001 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ 9/11 ਹਮਲੇ ਦੀ ਤੁਲਣਾ 1993  ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ| ਅਮਰੀਕਾ ਉਸ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਇਆ,  ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਹੋਇਆ ਸੀ| ਪਰੰਤੂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸਾਫ਼ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ|  ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਬਦਹਵਾਸੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਕਦਮ  ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਠੀਕ ਜਾਂ ਗਲਤ ਸਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ  ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਹਾਲ ਛੱਡ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਇੰਨਾ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਹੁਕੂਮਤ ਕਾਫ਼ੀ ਤਤਪਰ ਰਹੀ|  ਅਖੀਰ ਓਬਾਮਾ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ| ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖੀ| ਨਾ ਤਾਂ ਤਤਕਾਲੀਨ ਨਰਸਿੰਮਾ ਰਾਓ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਹੀ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਸੰਕਲਪ ਦਿਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ  ਦੇ ਗਿਰੇਬਾਨ ਤੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਹੱਥ ਪੁੱਜੇ ਅਤੇ ਉਹ ਸਜਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਣ|  ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਅਪਰਾਧੀ ਕਦੇ ਵੀ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ ,  ਬਚਦੇ ਹੋਏ , ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਦਿਖੇ| ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਤੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਕਰਦੇ ,  ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਮੈਚ ਦੇਖਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ,  ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁੰਬਈ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹਮਲੇ ਝੱਲਦੀ ਰਹੀ| ਕਦੇ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਬਲਾਸਟ ਤੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ|  ਫਿਰ 2008  ਦੇ 26/11 ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਨੱਚਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਇਸ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਈ|  ਸਰਕਾਰਾਂ  ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ,  ਪਰ ਇਹਨਾਂ 24 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਵੀ ਨੇਸਤਨਾਬੂਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਨਕਲੀ  ਨੋਟ ਤੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ  ਹੋਰ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਜਿਸਦਾ ਜਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ| ਸਾਡੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਰਿੱਤਰ ਤੇ ਇਸਤੋਂ ਦੁਖਦ ਟਿੱਪਣੀ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਵਨੀਤ ਵਰਮੇ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *