ਯੂ ਪੀ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਕਿਉਂ ਵਧੀ ਸਿਆਸੀ ਗਰਮੀ?


ਯੂ ਪੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ  ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਿਆਸੀ  ਗਰਮੀ ਵਧੀ,  ਉਹ ਤਮਾਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ  ਰਹੀ ਹੈ|  ਪਹਿਲਾ ਸਵਾਲ ਤਾਂ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਡੇਢ  ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਾਕੀ ਹੈ  ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਇਹ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਅਚਾਨਕ ਹੋਇਆ? ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਕੁੱਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ  ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਮਕਸਦ ਕੁੱਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| 2019  ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ  ਦੇ ਵਕਤ ਬੀ ਐਸ ਪੀ  ਦੇ ਨਾਲ ਗਠ-ਜੋੜ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਾਂਵ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਫ਼ਲ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ| ਇਸ ਸਿਆਸੀ ਦਾਂਵ  ਦੇ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ  ਦੇ ਅੰਦਰ ਓਨੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹਤਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਅਸਫਲਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਵੋਟਰਾਂ  ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦੀ| ਪਰ ਨਤੀਜੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਬੀਐਸਪੀ ਨੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ  ਐਸ ਪੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖਤਮ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖਤਮ ਕਰਨ  ਦੇ ਲਈ ਜੋ ਦਲੀਲ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ,  ਉਸਨੇ ਐਸਪੀ ਮੁਖੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ  ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਝ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ|  ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ  ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਹਾਰ  ਮੰਨ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿਹਾ  ਕਿ ‘ਬਹਿਨ ਜੀ’ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਟਖਨੀ  ਦੇ ਦਿੱਤੀ|  ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ 2017  ਦੀਆਂ  ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ  ਦੇ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ  ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਫੇਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ|  ਹਾਲ  ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਪੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਗਾਂਧੀ  ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਹੋਈ,  ਉਸਨੇ ਵੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਵਧਾਈ ਹੈ| ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਰੂਪ ਨਾਲ  ਪਰਪੱਕ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਦਾਂਵ – ਪੇਂਚ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਬਤ ਕਰਨੀ ਹੈ| ਅਖਿਲੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਦੋਹਰਾ ਦਬਾਅ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਨੂੰ  ਸਿਆਸੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਹੈ,  ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘਰ  ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਹੈ|  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਿਆਸੀ ਫੈਸਲੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਾਂਵ – ਪੇਂਚ  ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਪਿਤਾ ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ  ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਚਾਚਾ ਸ਼ਿਵਪਾਲ ਯਾਦਵ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ  ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤੇ ਹਨ,  ਜਿਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਵਾਲਾਂ  ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ|
ਐਸਪੀ-ਬੀ ਐਸ ਪੀ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਓ ਦਾ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਸਬੱਬ ਹੈ,  ਉਹ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੀਜੇਪੀ  ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੌਣ ਹੈ?  ਬੀਐਸਪੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 2014 ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕਮਜੋਰ ਹੋਈ ਹੈ| ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀ ਐਸ ਪੀ ਦੇ ਪੱਕੇ ਵੋਟ ਬੈਂਕ (ਦਲਿਤ) ਵਿੱਚ ਬੀਜੇਪੀ ਸੰਨ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਈ ਹੈ| ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਬਿਖਰਾਓ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੀ ਬੀ ਐਸਪੀ ਨੂੰ 2014  ਦੀਆਂ  ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਲੋਕਸਭਾ ਸੀਟ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਸਪੀ ਪੰਜ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੋ ਲੋਕਸਭਾ ਸੀਟ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀਆਂ ਸਨ|  2017  ਦੀਆਂ ੇ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ  ਉਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੀ |  ਇੱਕ ਤਰਫ ਮੋਦੀ  ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਐਟੀ ਇੰਕੰਬੈਂਸੀ ਫੈਕਟਰ |  ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨੂੰ  ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਹੀ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਸਵਾ ਦੋ ਸੌ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ 47 ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹੋਣ|  ਬੀ ਐਸ ਪੀ ਨਾ ਸਿਰਫ ਤੀਸਰੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸੀ ਸਗੋਂ ਉਸਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸਿਰਫ਼ 19 ਸੀਟਾਂ ਹੀ ਆਈਆਂ ਸਨ|  ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੀਐਸਪੀ ਨੇ ਐਸ ਪੀ  ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਤਮਾਮ ਕੜਵਾਹਟ ਭੁਲਦੇ ਹੋਏ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਹੱਥ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ 2019 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਲੜੀਆ ਸਨ|  ਨਤੀਜੇ  ਉਮੀਦ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਪਰ ਬੀ ਐਸਪੀ, ਐਸ ਪੀ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ   ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਈ|  ਨਤੀਜੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਬੀ ਐਸ ਪੀ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਐਸਪੀ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਖਤਮ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਵੋਟ ਟਰਾਂਸਫਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ|  ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸਦਾ ਵੋਟ ਟਰਾਂਸਫਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,  ਤਾਂ ਬੀ ਐਸ ਪੀ ਸਿਫ਼ਰ ਤੋਂ ਦਸ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ ਸੀ| ਬੀ ਐਸਪੀ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀਆਂ,  ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਉਹ ਪੰਜ ਦੀਆ ਪੰਜ ਸੀਟ ਉਧਤੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ|  ਐਸਪੀ ਹੁਣ ਬੀ ਐਸ ਪੀ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਹਿਸਾਬ ਚੁਕਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ|  ਐਸ ਪੀ ਮੁਖੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ  ਨੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ  ਦੇ ਨਾਲ ਗਠ-ਜੋੜ ਕਰਕੇ ਚੋਣਾਂ ਨਹੀਂ ਲੜਣਗੇ|
ਯੂ ਪੀ  ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ  ਵਿੱਚ  ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਡੇਢ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ  ਬਚਿਆ ਹੈ| ਡੇਢ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ|  ਜਿੱਥੇ – ਜਿੱਥੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੀਕਰਣ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ             ਨਵੇਂ ਦਲਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਹਨ|  2019  ਦੇ ਲੋਕਸਭਾ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਐਸਪੀ-ਬੀ ਐਸ ਪੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਸਹਿਜ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਦਲਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ  ਦੇ ਪਾਲੇ  ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਲਈ ਦਰਵਾਜੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ| ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਬੀਤੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ|  ਯੂਪੀ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਉਪ ਚੋਣ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ|  ਬੀ  ਐਸਪੀ ਵਿਰੋਧੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣ  ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਲੜਦੀ  ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਉਹ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ| ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿ ਉਪ ਚੋਣ  ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ  ਦੇ ਜਰੀਏ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇਗਾ ਕਿ ਯੂਪੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਬੀਜੇਪੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੌਣ ਮੁੱਖ ਦਲ ਹੈ? ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਉਪ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ  ਬੀ ਐਸ ਪੀ  ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ  ਦਿਖਾ ਕੇ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਮੌਕਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਪਾਰਟੀ ਲੀਡਰਿਸ਼ਪ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਰਾਹੀਂ  ਉਹ ਬੀ ਐਸ ਪੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਦੀ ਚਿੰਗਾਰੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਵਾ  ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ |  ਪਾਰਟੀ  ਦੇ ਦੂਜੇ ਵਿਧਾਇਕ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੱਤੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬੱਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਅੱਗੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ| ਉਂਝ ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ ਕਿ ਐਸਪੀ- ਬੀਐਸਪੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੱਤਣ ਦੇ ਬੀਜ 1995 ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੇ ਪਾਲਾ ਬਦਲੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ  ਪਏ ਸਨ|  ਉਸ ਵਕਤ ਦੋਵੇ ਦਲ ਗਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸਨ| ਐਸਪੀ ਨੂੰ ਲਗਿਆ ਕਿ ਬੀ ਐਸਪੀ ਉਸ ਤੋਂ ਸਮਰਥਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ| ਬੀਐਸਪੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਲਖਨਊ ਦੇ ਸਟੇਟ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ|  ਐਸਪੀ ਵਰਕਰਾਂ ਨੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਛਡਾਉਣ ਲਈ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਉੱਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ |  ਯੂਪੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਹੀ ਗੇਸਟ ਹਾਊਸ ਕਾਂਡ  ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ  ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|  ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਤਤਕਾਲੀਨ ਮੁਲਾਇਮ ਸਰਕਾਰ ਬਰਖਾਸਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 25 ਸਾਲ ਦੋਵਾਂ ਦਲਾਂ ਨੇ ਇੱਕ – ਦੂਜੇ  ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਾਂਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਾਈ|
ਨਦੀਮ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *