ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਬੈਕਿੰਗ ਧੋਖਾਧੋੜੀ ਤੋਂ ਬਚਾਓ ਲਈ ਨਵੀਂ ਰਣਨੀਤੀ

ਲਗਭਗ ਰੋਜ ਹੀ ਆ ਰਹੀਆਂ ਬੈਂਕ ਫ੍ਰਾਡ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਲੋਕ ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਾਈਡਲਾਈਨ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁੱਖ ਦੀ ਸਾਹ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ| ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗਾਹਕ ਕਿਸੇ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਲੈਣ- ਦੇਣ  ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਤੀਜੀ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ,  ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸਿਕਿਉਰਿਟੀ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਗੜਬੜੀ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦਿਨ  ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸੂਚਨਾ  ਦੇ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ| ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਤੇ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਰਾਸ਼ੀ 10 ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਕਰ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ| ਪਰੰਤੂ ਜੇਕਰ ਉਹ ਥਰਡ ਪਾਰਟੀ ਫ੍ਰਾਡ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ 4 ਤੋਂ 7 ਦਿਨ ਦੀ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ 25,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਖੁਦ ਚੁੱਕਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਖਾਤਾਧਾਰਕਾਂ ਵਲੋਂ ਹੋਈ ਗਲਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਪੇਮੈਂਟ  ਕਰਿਡੇਂਸ਼ਲ  (ਪਾਸਵਰਡ ਆਦਿ) ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਸਟਮਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਖੁਦ ਹੀ  ਝੱਲਣਾ ਪਵੇਗਾ|
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ|  ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਦੇਸ਼  ਦੇ 99 ਫ਼ੀਸਦੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ  ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਜਰੂਰ ਹੈ| 20 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਵੇਂ ਖਾਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਜਨ-ਧਨ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੀ ਖੁੱਲੇ ਹਨ| ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਬੈਂਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਨਲਾਈਨ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ  ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ| ਇਸ ਨਾਲ ਲੈਣ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ| ਪਰੰਤੂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵੀ ਆਈਆਂ ਹਨ| ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ  ਤੋਂ ਰਕਮ ਦੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀ,  ਏਟੀਐਮ ਤੋਂ  ਖੁਦ ਪੈਸੇ ਨਿਕਲਣ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਖਪਤਕਾਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਉਸਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦੀ ਰਕਮ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ| ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤਕਨੀਕੀ ਖਾਮੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ,  ਪਰੰਤੂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਗੜਬੜੀਆਂ ਸੰਗਠਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀ ਕਰਦੇ ਹਨ|
ਡਿਜੀਟਲ ਕਾਰੋਬਾਰ  ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਵੀ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਿੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਨਹੀਂ ਹਨ| ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ  ਏਟੀਐਮ ਫ੍ਰਾਡ, ਕਲੋਨਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੈਸਾ-ਨਿਕਾਸੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ  ਦੇ ਅਕਾਊਂਟ ਅਤੇ ਵੈਬਸਾਈਟ ਹੈਕ ਕਰਕੇ ਫਿਰੌਤੀ ਵਸੂਲੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਰੋਜ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ| ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹਿਤਾਚੀ ਪੇਮੈਂਟ ਸਰਵਿਸੇਜ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਵਿੱਚ ਮੈਲਵੇਅਰ ਵਾਇਰਸ  ਦੇ ਹਮਲੇ  ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼  ਦੇ ਕੁੱਝ ਬੈਂਕਾਂ  ਦੇ 32 ਲੱਖ ਡੇਬਿਟ ਕਾਰਡ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ|  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਨਨ-ਫਾਨਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਨਾ ਪਿਆ| ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਹੋ ਰਹੇ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਬੈਂਕ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ|  ਵਾਨਾਕਰਾਈ ਵਰਗੇ ਰੈਂਸਮਵੇਅਰ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਂ ਕਈ ਲੋਕ ਆਨਲਾਈਨ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚਣ  ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਸਨ| ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਜਮਾਂ ਰਾਸ਼ੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ| ਪਰੰਤੂ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਇੰਤਜਾਮ ਪੁਖਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ|
ਮੁਕਲ ਵਿਆਸ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *