ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਬਦਲਾਓ

ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੈਨੇਜਮੇਂਟ ਕੰਸਲਟਿੰਗ ਫਰਮ ‘ਬੈਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ’ ਦੀ ਇੱਕ ਸਟਡੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਦੇ ਪੰਜ ਦੌਰਾਂ ਨੂੰ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ| ਇਸਦਾ ਆਧਾਰ ਇਸ ਸਮਝ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਖ – ਵੱਖ ਉਮਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ| ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਆਸ਼ਰਮ, ਬਾਣਪ੍ਰਸਥ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਤਿੰਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ-ਸਕੂਲ, ਦਫਤਰ ਅਤੇ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ| ਇਸ ਵਿਭਾਜਨ ਵਿੱਚ ਇਧਰ ਬਹੁਤ ਬਦਲਾਓ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਪੜਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੁਦ ਨੂੰ ਉਤਪਾਦਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੰਨੀ ਸੰਖੇਪ ਨਹੀਂ ਰਹੀ| ਇਸਦੀ ਲਾਗਤ ਵੀ ਕਾਫੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ| ਲਿਹਾਜਾ ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਬਾਲਗ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਸੰਕਰਮਣਕਾਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ| 18 ਤੋਂ 29 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਦੇ ਇਸ ਉਮਰ-ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ| 30 ਤੋਂ 54 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਉਹ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਸੰਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| 55 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ 55 ਤੋਂ 74 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਹੁਣ ਜਿੰਦਗੀ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੁੱਝ ਜਾਇਦਾਦ, ਖਰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁੱਝ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਪਭੋਗ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ| ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਤ ਦਾ ਇੰਤਜਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਨਸਾਨ ਕੰਮ ਕਰਨ, ਫਿਟ ਰਹਿਣ, ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ ਅਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਲੁਤਫ ਲੈਣ ਦੇ ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਘਰ ਬੈਠਣ ਦੀ ਉਮਰ ਹੁਣ 75 ਪਾਰ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਇਹ ਸਟਡੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਹਲਾਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਾਲਾਤ ਉਸੇ ਪਾਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ| ਬੱਚੇ ਇੱਥੇ ਵੀ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਹੈ| ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਵੱਡੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਲਈ ਗੱਲ – ਗੱਲ ਤੇ ਮਾਂ – ਬਾਪ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ| 55 ਪਾਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਹੁਣ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਗੋਆ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੇ ਪਏ ਮਿਲਦੇ ਹਨ| ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਵਈਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਾਜਗੀ ਦਿਖਦੀ ਹੈ| ਇਹ ਬਦਲਾਓ ਸਾਡੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਉਮਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੱਝੀ – ਬਝਾਈ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ|
ਕੁਲਭੂਸ਼ਣ ਜਾਦਵ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *