ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਰਹੀ ਸ਼ਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ

ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਬੇਲਗਾਮ ਰਫਤਾਰ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਆਮ ਹਨ| ਪਰ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮਾਮੂਲੀ ਗੱਲ ਤੇ ਹੋਈ ਬਹਿਸ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਅਰਾਜਕਤਾ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਨਾਲ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ| ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਅੱਜ ਇਹ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿਤੀ ਆਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਵਾਹਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗੱਡੀ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਛੂਹ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਦੋ ਪੱਖ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਪਾਉਂਦੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕੀ ਹੈ| ਇਸਦਾ ਹਾਸਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰੋਜਾਨਾ ਔਸਤਨ ਤਿੰਨ ਮਤਲਬ ਸਾਲਾਨਾ ਇੱਕ ਹਜਾਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਜਾਨ ਗਵਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਮ ਸਮਝ ਦੇ ਬੂਤੇ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ|
ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲਾਵ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਟਕਰਾਓ ਤੇ ਉਤਾਰੂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ|
ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਇਸ ਮਸਲੇ ਤੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਜਾਹਿਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਡਰੇਜ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਨਿਪਟਨ ਲਈ ਠੋਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ| ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜਾਂ ਡਰਾਇਵਿੰਗ ਦੇ ਤੌਰ – ਤਰੀਕੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ| ਪਰ ਰੋਡਰੇਜ ਦਰਅਸਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮਸਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਤੇ ਵੀ ਲੋਕ ਆਪਾ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਜਾਨ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ| ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮਾਰ ਕੁੱਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਣ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਚੱਲੀ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮਤੌਰ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਅਫਸੋਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ| ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਸੌਟੀ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਿੰਸਕ ਵਰਤਾਓ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ| ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਉਗਰ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਕਾਰ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਾਹਨ ਹੋਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਮਾਜਿਕ ਹੈਸੀਅਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਸ੍ਰੇਸ਼ਟਤਾ ਦੀ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥੀ ਵਿੱਚ ਪਲਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜਦਾ, ਉਸਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਸਦੇ ਅਹਿਮ ਨੂੰ ਚੋਟ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਹਿੰਸਾ ਤੇ ਉਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਹਾਲਤ ਰਫਤਾਰ ਦੇ ਰੁਕਣ ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਹੋੜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ|
ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਬੋਧਗਯਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸੜਕ ਤੇ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਮਸਲੇ ਤੇ ਰਾਕੀ ਯਾਦਵ ਨਾਮ ਦੇ ਜਵਾਨ ਨੇ ਦੂਜੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਦੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ ਸੀ| ਉਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਕੀ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵਲੋਂ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜਾ ਮਿਲੀ|
ਮਤਲਬ ਕਾਨੂੰਨ ਨੇ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਸਜਾ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿੱਤੀ| ਪਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸੜਕ ਤੇ ਮਾਮੂਲੀ ਗੱਲ ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟਤਾ ਦੀ ਗ੍ਰੰਥੀ ਜਾਂ ਝੂਠੇ ਅਹਿਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ| ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਕਿਨਾਰੇ ਰੱਖ ਕੇ ਗੱਡੀ ਨਾਲ ਹੈਸੀਅਤ ਦੇ ਉੱਚੇ ਹੋਣ ਦੇ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਭਿਆ ਬਨਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ|
ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਕਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਤੇ ਵੀ ਗੌਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ|
ਕੁਸ਼ਲ ਆਨੰਦ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *