ਵਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧਦਾ ਰੁਝਾਨ ਚਿੰਤਾਜਨਕ

ਲਾਕਡਾਉਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ      ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਨਲਾਕ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿਵਸਥਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ 9 ਕਰੋੜ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਵਪਾਰੀ ਵਰਗ ਹੁਣੇ ਤੱਕ ਵਪਾਰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਅਨਲਾਕ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਦਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਉਲਟਾ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਵਲੀ  ਦੇ ਮਕੜਜਾਲ,  ਬੈਂਕਾਂ  ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਆਰਡੀਨੈਂਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ|
ਝੌਂਪੜੀ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਆਮ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਸਵੈਰੋਜਗਾਰ ਦੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਤੰਭ ਹਨ|  ਲਾਕਡਾਉਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਬੈਂਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ| ਉੱਥੇ ਹੀ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਤੋ ਆਪਣੀ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਜਾਂ ਏਜੰਸੀ ਲੈ ਕੇ ਬੀਮਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਬੈਂਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਖਾਤੇਦਾਰ ਵਪਾਰੀ  ਦੇ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬੀਮਾ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ| ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਬੈਂਕ  ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ  ਲੋਨ ਦਾ ਲੈਣ – ਦੇਨ ਰੋਜ ਦੀ ਚੀਜ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣੇ ਤੱਕ ਵਪਾਰਕ ਕਰਜੇ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰੀ ਦਾ ਬੀਮਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ|
ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੰਡੀ ਵਪਾਰੀ ਨਵੇਂ ਕੇਂਦਰੀ ਆਰਡੀਨੈਂਸਾਂ ਦੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹਨ| 5 ਜੂਨ 2020 ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਤਿੰਨ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਜਾਰੀ ਹੋਏ ਸਨ| ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਿਸਾਨਾਂ  ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਪਾਰੀ ਨੇਤਾ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਆਰਡੀਨੈਂਸਾਂ ਨੂੰ ਵਪਾਰ  ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ| ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਫਸਲ ਆਈ ਤਾਂ ਟੈਕਸ ਲੱਗੇਗਾ ਅਤੇ ਮੰਡੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ|  ਵਪਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ  ਦੇ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ| ਉਥੇ ਹੀ ਕਾਂਟਰੈਕਟ ਫਾਰਮਿੰਗ ਨਾਲ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਵਪਾਰੀ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਫਸਲ ਸਿੱਧੇ ਖੇਤ ਤੋਂ ਲੈ ਲੈਣਗੇ, ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ|  ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਮ ਵਪਾਰੀ ਵੀ ਇਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੜਕ ਤੇ ਉਤਰਨ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ| ਇਕੱਲੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਸ ਲੱਖ ਮੰਡੀ ਵਪਾਰੀ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰੋਜੀ – ਰੋਟੀ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੈ|
ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਘਰਾਣਿਆਂ  ਦੇ ਛੋਟੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਗਲੀ – ਮਹੱਲੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਸਬਿਆਂ ਤੱਕ  ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹੀ ਸ਼ੰਕਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਟਕ ਜਾਵੇਗੀ| ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਵਪਾਰੀਆਂ  ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਵਰਚੁਅਲ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰਕੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਹੈ ਕਿ ਫਾਰਮੇਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ  ਦੇ ਉਤਰਨ ਨਾਲ ਅੱਠ ਲੱਖ ਦਵਾਈ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰੋਜੀ-ਰੋਟੀ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਆ    ਜਾਵੇਗੀ|
ਕਿਤਾਬ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਹਨ|  ਲਾਕਡਾਉਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਰੁਕੇ ਸਟਾਕ ਨਾਲ ਉਹ ਘਾਟੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹਨ|  ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਵਿਕਰੇਤਾ ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਸਟਾਕ ਭਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ|  ਨਵੀਂ ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਸੀਜਨ ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ|  ਇਹ ਸਾਲ ਖਾਲੀ ਗਿਆ ਹੈ|  ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪੂੰਜੀ  ਦੇ ਬਲਾਕ ਹੋ ਜਾਣ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਦੇ ਵਿਆਜ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵੱਧਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕਿਤਾਬ ਵਿਕਰੇਤਾ ਭਿਆਨਕ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਹਨ| ਜੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਕੋਲ ਬਚੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਕਰਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਕੰਮ ਹੈ|  ਉਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੰਸਥਾਨ ਵੀ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਬੰਦ ਹਨ,  ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਕੋਲ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਛਾਂਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਅੱਧੀ ਤਨਖਾਹ ਹੀ  ਦੇ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ| ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਰੱਦੀ ਹੀ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਨਾ ਕੁੱਝ ਬਦਲਾਵ ਕਰਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੇਣਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਚਲਨ ਹੈ| ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਵੀ ਸਕੂਲ ਖੁੱਲ ਗਏ ,  ਤਾਂ ਲਾਗਤ ਵਸੂਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ|
ਲਾਕਡਾਉਨ ਵਿੱਚ ਸੀਜਨਲ ਚੀਜਾਂ ਦਾ ਬਚਿਆ ਸਟਾਕ ਵਪਾਰੀ  ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆ ਹੈ|  ਸਟਾਕ  ਦੇ ਢੇਰ ਅਤੇ ਉਧਾਰ ਵਸੂਲੀ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਮਣਾ ਕਰਨ,  ਅਗਲੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਵਾਧੂ ਪੂੰਜੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ,  ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਉਸਦੀ ਬਿਲਕੁਲ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ| ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਮੰਦੀ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੁਣ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ| ਕਿਤੇ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਸ ਸੋਚਦੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ 9 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਣ|
ਗੋਪਾਲ ਅਗਰਵਾਲ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *