ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਲਈ ਘਾਤਕ ਹੈ ਵੱਧਦਾ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ

ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਜਿਊਣਾ ਮੁਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ| ਵਰਲਡ ਵਾਇਲਡ ਫੰਡ ( ਡਬਲਿਊ ਡਬਲਿਊ ਐਫ ) ਅਤੇ ਲੰਦਨ ਦੀ ਜੂਲਾਜਿਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ (ਜੇਐਸਐਲ) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ‘ਲਿਵਿੰਗ ਪਲੈਨੇਟ’ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ 1970 ਤੋਂ 2014 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਕਸ਼ੇਰੁਕੀ (ਰੀੜ੍ਹ ਵਾਲੇ) ਜੀਵਾਂ ਦੀ 60 ਫੀਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ| 2010 ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 48 ਫੀਸਦੀ ਸੀ| ਜਾਹਿਰ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਖਾਤਮਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਅਸੀਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਾਂ|
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 59 ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ, ਮੱਛੀ, ਸਤਨਧਾਰੀ, ਉਭੇਚਰ ਅਤੇ ਸਰੀਸ੍ਰਪ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਹਜਾਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ| ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਜੰਤੂਆਂ ਉੱਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਅਫਰੀਕੀ ਹਾਥੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ|
ਤਾਜੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ 83 ਫੀਸਦੀ ਜਲ ਜੀਵ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ| ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤੱਤਕਾਲ ਜਰੂਰੀ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਲੁਪਤ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ|
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮਾਹਿਰ ਲਗਾਤਾਰ ਇਹ ਦੋਹਰਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੈਵ ਵਿਵਿਧਤਾ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਬਹਿਸ ਮੰਨ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸੈਮੀਨਾਰ, ਨੁੱਕੜ ਡਰਾਮਾ, ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਵ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ| ਜਦੋਂਕਿ ਜੈਵ ਵਿਵਿਧਤਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪੂਰੀ ਜੀਵਨ- ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਬਦਲਾਵ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ| ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਜੋ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ| ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਅਜਿਹਾ ਰੱਖਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ|
ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਿਰਮਾਣ ਉਦਯੋਗ ਨੇ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ| ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਤਾਂ ਇੰਤਜਾਮ ਕਰ ਲਿਆ ਪਰ ਪਸ਼ੂ- ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਬਦਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ| ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਗੌਰਿਆ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੰਛੀ ਸਾਡੇ ਵੇਖਦੇ- ਵੇਖਦੇ ਲੁਪਤ ਹੋ ਗਏ | ਜਾਹਿਰ ਹੈ, ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਇਸ ਮੋੜ ਤੇ ਰੁਕ ਕੇ ਸੋਚਣਾ ਹੋਵੇਗਾ| ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਜੀ ਸਕਦਾ| ਉਸਨੂੰ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ| ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਖੁਰਾਕ ਲੜੀ ਗੜਬੜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ| ਪਸ਼ੂ- ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਰੂਰੀ ਹੈ| ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਜੀਡੀਪੀ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਨਜਰੀਆ ਇਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਤਰੱਕੀ ਮਾਪਣ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਅਸੀਂ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਬਦਲ ਸਕੀਏ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਤੇ ਕੁੱਝ ਉਮੀਦ ਬਣਦੀ ਦਿਖੇ|

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *