ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣਿਆ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ

ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਐਨਸੀਆਰ    ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 1 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਪਟਾਖਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੇ ਕਈ ਨਵੀਆਂ ਅਟਕਲਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ  ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ| ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਆਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਬਾਂ ਉੱਤੇ ਘਾਤਕ ਸੱਟ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ|  ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸਵਾਗਤ ਯੋਗ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ 1 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਬੈਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ| ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ  ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਖੂਬ ਪਟਾਖੇ ਫੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ|
ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਸ ਸੱਚ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿਸ਼ਵ  ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ| ਇਸ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਵੀ ਝੁਠਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭਤੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 11ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ| ਇਹ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਦਿਵਾਲੀ ਤੇ ਪਟਾਖਿਆਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ  ਦੇ ਸਕਦੀ| ਪਰ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ ਅਸੀ ਦਿਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਚਾਨਕ ਵਧੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ  ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਲਗਾਮ ਲੱਗਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਜਰੂਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ|  ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ  ਦੇ ਉਪਰਾਲਿਆਂ  ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ| ਇਹ ਸਚਮੁੱਚ ਗੌਰ ਕਰਨ ਲਾਇਕ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਅਚਾਨਕ ਵਧੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਮਾਗ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰਦੇ ਹਨ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪਾਅ ਹੈ ‘ਸਿਟੀ ਟ੍ਰੀ’ ਲਗਾਉਣਾ|  ‘ਸਿਟੀ ਟ੍ਰੀ’ ਮਤਲਬ   ਕਾਈ ਜਾਂ ਸੇਵਾਰ ਦੀ ਦੀਵਾਰ| ਕਾਈ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਇਹ ਦੀਵਾਰਾਂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ,  ਨਾਇਟ੍ਰੋਜਨ ਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਹਵਾ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਕਣ ਤਾਂ ਹਟਾਉਂਦੇ ਹੀ ਹਨ ਨਾਲ ਹੀ ਆਕਸੀਜਨ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ|  ਅਜਿਹਾ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 250 ਗ੍ਰਾਮ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਅਵਸ਼ੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਸਾਲ 240 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ 275 ਦਰਖਤਾਂ ਦੇ ਹਵਾ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ  ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ| ਇਹ ਕਮਾਲ ਸਿਰਫ 13 ਫੁੱਟ ਲੰਬੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਦਾ ਹੈ ਜੋ  ਜਨਤਕ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਬੜੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸਟੀਲ  ਦੇ ਬੇਸ  ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਵੱਖ – ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਸਦੀ ਲੰਮਾਈ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ| ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦੀਵਾਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 25, 000 ਡਾਲਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨਾਲ ਨਿਪਟਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ|
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਏਅਰ ਫਿਲਟਰਸ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਸਮਾਗ ਫ੍ਰੀ ਟਾਵਰ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ| ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵੈਕਿਊਮ ਕਲੀਨਰ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਏਅਰ ਫਿਲਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ 30, 000 ਘਨ ਮੀਟਰ ਹਵਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੀਐਮ 2.5 ਅਤੇ ਪੀਐਮ 10  ਵਰਗੇ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਕਣਾਂ ਨੂੰ 75 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ| ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਫਿਲਟਰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਘੱਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਸਗੋਂ 1000 ਘਨ ਮੀਟਰ  ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਨੂੰ ਕੰਪ੍ਰੈਸ ਕਰਕੇ ਗਹਿਣੇ ਵੀ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸੈਲਾਨੀ ਬੜੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਹਨ| ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉਪਾਅ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ|  ਡੀਜਲ ਗੱਡੀਆਂ ਉੱਤੇ ਰੋਕ,  ਦਰਖਤਾਂ ਦੀ ਅੰਨੇਵਾਹ ਕਟਾਈ ਤੇ ਰੋਕ,  ਮਾਣਕ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧੂੰਆਂ ਛੱਡਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਤੇ ਸਖਤ ਕਾਨੂੰਨ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਕੁੱਝ ਉਪਾਅ ਹਨ|
ਦਿਵਾਲੀ ਠੰਡ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ| ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵਾਰ ਧੁੰਦ ਵੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ|  ਇਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਪਟਾਖਿਆਂ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਅਕਸਰ ਹੇਠਾਂ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|  ਇਸ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਧੁੰਦ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ| ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣਾ, ਬੇਚੈਨੀ, ਖੰਘ,  ਦਿਲ ਸਬੰਧੀ ਦਿੱਕਤਾਂ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਨ, ਦਮੇ ਦਾ ਦੌਰਾ,  ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|  ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਟਾਖਿਆਂ ਦੀ ਤੇਜ ਅਵਾਜ ਨਾਲ ਕੰਨ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਟਣ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ|   ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਖ਼ਰਾਬ ਸਿਹਤ ਦਾ ਕਾਰਕ ਹੈ  ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਏਅਰ ਕਵਾਲਿਟੀ ਲਾਈਫ ਇੰਡੈਕਸ  ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਸਿਰਫ 2.5 ਪੀਐਮ  ਦੇ ਡਬਲੂਐਚਓ  ਦੇ ਮਾਣਕ  (10 ਮਾਇਕ੍ਰੋ ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਘਨਮੀਟਰ) ਤੇ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉਮਰ 4 ਸਾਲ ਵੱਧ ਜਾਵੇਗੀ| ਜੇਕਰ ਐਨਸੀਆਰ ਵਿੱਚ ਡਬਲਿਊ ਐਚ ਓ  ਦੇ ਹੋਰ ਮਾਨਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਉਮਰ ਤੋਂ 9 ਸਾਲ ਜਿਆਦਾ ਜਿਊਣਗੇ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਔਸਤ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 3.5 ਸਾਲ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰੇਗੀ|
ਸਵਾਤੀ ਕੁਮਾਰੀ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *