ਵੱਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੰਕਟ

ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸੰਕਟ ਦਿਨੋਂ- ਦਿਨ ਗਹਿਰਾਉਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਕਟ ਇੰਨਾ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੋਜਾਨਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਬਿਆਨਬਾਜੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਹੈਰਾਨ ਹੈ| ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿਸੇ  ਦੇ ਵੀ ਗਲੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਉਤਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਕਿਉਂ ਕਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜਨਇਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਰਨ  ਦੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਤੇ ਅੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ  ਦੇ ਨਵੇਂ ਯੁਵਰਾਜ ਮੁਹੰਮਦ  ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ ਦੀ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਨੇ ਇਸ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਦੂਜੇ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ  ਸਮੇਤ ਪੂਰਾ ਅਰਬ ਜਗਤ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਮੱਧ – ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਅਖੀਰ ਇਹ ਹੋ ਕੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਖਾੜੀ  ਦੇ ਇਸ ਤਾਜ਼ਾ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਜੋ ਸੰਕੇਤ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਵੀ ਸਕਤੇ ਵਿੱਚ ਹੈ| ਇਹ ਜਗਜਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਮੱਧ- ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁੱਝ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਦਰਅਸਲ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਸਭਤੋਂ ਪਵਿਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ – ਸੁਰੱਖਿਆ,  ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦਾ ਭਾਰੀ – ਭਰਕਮ ਖਜਾਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਸਰਦਾਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ| ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਆ ਬਹੁਲ ਰਾਸ਼ਟਰ ਇਰਾਨ ਵੀ   ਖੇਤਰੀ ਤਾਕਤ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰਣ ਲੱਗਿਆ|  ਸੰਨ 2003 ਵਿੱਚ ਇਰਾਕ ਤੋਂ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਹਟਾਏ ਜਾਣ  ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਰਾਨ ਨੇ ਇਰਾਕ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਮਦਦ ਦਿੱਤੀ, ਸਗੋਂ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਦਖ਼ਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸੀਰੀਆ  ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਸ਼ਰ ਅਲ ਅਸਦ ਦੇ ਬਚਾਓ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਤਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਰਾਨ ਨੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ    ਖੇਡ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਧਮਕ ਬਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ|  ਸੰਨ 2015 ਵਿੱਚ  ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਬੰਦੀ ਹੱਟਣ  ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਖੁੱਲ ਕੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸਦੀ  ਸਿੱਧੀ-ਸਿੱਧੀ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ| ਉਦੋਂ ਮੱਧ-ਪੂਰਵ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕਤਰ ਦਾ ਉਦੈ ਹੋਇਆ| ਅੱਜ ਕਤਰ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ ਅਜਿਹਾ ਦੂਜਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਅੱਤੁਲ ਗੈਸ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਰੋਜਗਾਰ ਦਾ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ| ਆਪਣੇ  ਗੈਸ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਪੈਸਾ – ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੌਸ਼ਲ  ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੇ – ਜਿਹੇ ਵਕਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਤਰ ਨੇ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਰਾਜਨਇਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ|  ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਤਰ ਹੀ ਇੱਕਮਾਤਰ ਅਜਿਹਾ ਮੁਲਕ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਆਪਣਾ ਖਬਰਿਆ ਚੈਨਲ ਅਲਜਜੀਰਾ ਹੈ| ਅਲਜਜੀਰਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਕਤਰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ,  ਸਾਥੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ  ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ| ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਤਰ ਖਾੜੀ ਸਹਿਯੋਗ ਪਰਿਸ਼ਦ  (ਜੀਸੀਸੀ)  ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਕਬਜਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮੋੜ ਸਕੇ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕੇ|  ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਉਸਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ|  ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਈਰਾਨ  ਦੇ ਨਾਲ ਮਧੁਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਲ – ਸੀਸੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੁਸਲਿਮ ਬਰਦਰਹੁਡ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਦੀ ਜੋ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੂੰ ਨਾਗਵਾਰ ਗੁਜਰੀ|  ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਕਤਰ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਅਸਦ  ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ,  ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਲੜਾਕੂ ਗੁਟਾਂ ਨੂੰ ਮਦਦ ਵੀ  ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ|  ਇਸ ਲਈ ਕਤਰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਦੇਸ਼  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਹੈ| ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਧਮਕ ਹੈ| ਇਸ ਲਈ ਪੰਜ ਜੂਨ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਕਤਰ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਜੋ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਉਸਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਕਤਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਜਾਦ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਹੈ| ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ  ( ਯੂਏਈ) ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਾਥੀਆਂ  ਦੇ ਨਾਲ ਕਤਰ ਨੂੰ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਘੇਰਿਆ ਗਿਆ| ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਛੋਟੇ ਅਰਬ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵੀ ਕਤਰ  ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ  ਦੇ ਫੈਸਲੇ  ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਗਏ|  ਇਸਦਾ ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਕਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ  ਨਾਲ ਅਲੱਗ- ਥਲੱਗ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਅਰਬ ਜਗਤ ਤੋਂ ਸਗੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ|  ਆਮ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ  ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਜਦੋਂ ਗੰਭੀਰ ਵਿਵਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਹਲਕਾ- ਫੁਲਕਾ ਦਖਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ| ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ  ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜੁੱਟਤਾ ਵਿਖਾਈ ਹੈ| ਦੁਨੀਆ  ਦੇ 140 ਦੇਸ਼ ਟਰੰਪ  ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ|  ਬਾਕੀ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਯੂਰਪ, ਭਾਰਤ, ਰੂਸ, ਚੀਨ-ਸਾਰੇ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ‘ਵੇਖੋ ਅਤੇ ਇੰਤਜਾਰ ਕਰੋ’ ਦੀ ਨੀਤੀ ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ|  ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਪਾਇਆ ਕਿ ਅਖੀਰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਯੂਏਈ ਨੇ ਕਤਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ?  ਕਤਰ ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ  ਸਹੀ  ਠਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਜੋ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ ਉਸ ਨਾਲ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੈ| ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮੱਧ- ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਕਤਰ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਛੱਡ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਕਮਾਤਰ ਵਜ੍ਹਾ ‘ਵਿਵੇਚਿਤ ਅੱਤਵਾਦ’ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ|  ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਵਾਲ ਉਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਲਈ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਵੇ ?  ਅਤੇ ਮੱਧ – ਪੂਰਵ ਦੀ ਇਹ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ? ਸਭਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ| ਮੱਧ – ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਫਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਖੇਤਰ  ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼-ਕਤਰ,  ਕੁਵੈਤ ਜਾਂ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ-ਜਹਾਦ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ – ਪੋਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਕੱਟੜਤਾ ਨਾਲ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ|  ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਸਕੇ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ- ਥਲੱਗ ਕਰ ਸਕੇ ,  ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੇਲ ਇਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਜੀਵਨ ਲਈ ਤੇਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁੱਝ ਹੈ| ਕਹਿਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਤਰ ਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦਾ ਤਾਤਕਾਲਿਕ ਗੁੱਸਾ ਇਸ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਤਰ ਤੋਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ|  ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਲਈ ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਧਮਕੀ – ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਕਤਰ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ|  ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਇੱਕਜੁਟ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਜਾਦ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਹਨ| ਕਤਰ – ਸਾਊਦੀ  ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਇਹ ਲੜਾਈ ਦਰਅਸਲ ਤਾਕਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੈ|  ਕੌਣ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ  ਦੇ ਮੁਖੀ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕਿਸਦਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇ, ਸੰਘਰਸ਼  ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਮਸਲਾ ਹੈ|  ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ  ਦੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ਾਸਕ ਮੁਹੰਮਦ  ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ ਦਾ ਉਦੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹਨ,  ਕਿਉਂਕਿ ਸਲਮਾਨ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਆਪਣਾ ਦਬਦਬਾ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਬਰਦਸਤ ਹਮਲਾਵਰ ਰੁਖ਼ ਅਖਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ|
ਅਫਵਾਹਾਂ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਅਗਲੇ ਕੁੱਝ ਮਹੀਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸਾਊਦੀ ਸ਼ਾਸਕ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਣਗੇ|  ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਤਰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨਾਲ ਨਿਪਟਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ|  ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਟਕਲਾਂ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਰੇੜਕਾ ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਹੋਰ ਇੰਜ ਹੀ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਤੇਲ – ਗੈਸ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰਿਕ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਤਗੜਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ|  ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਸਾਊਦੀ-ਕਤਰ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਜਨਮ  ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੇ ਮੱਧ- ਪੂਰਵ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ  ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ|  ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮੱਧ- ਪੂਰਬ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਇੱਕ ਕਰੋਧੀ – ਉਤਾਵਲੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ  ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜਦੋਂ – ਜਦੋਂ ਹਾਲਾਤ ਵਿਗੜੇ ਤਾਂ  ਉਸ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਲੜਾਈ ਦਾ ਕਦੇ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ|
ਸ਼ਰੁਤੀ ਵਿਆਸ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *