ਸ਼ੰਘਾਈ ਸਹਿਯੋਗ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ

ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚ ਤੇ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ|  ਬੀਤੇ ਦਿਨੀਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ੰਘਾਈ ਸਹਿਯੋਗ ਸੰਗਠਨ  (ਐਸਸੀਓ) ਦਾ ਪੂਰਣਕਾਲਿਕ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ| ਐਸਸੀਓ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਪ੍ਰੈਲ 1996 ਵਿੱਚ ਚੀਨ  ਦੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ|  ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ  ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ  ਦੇ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ ਕਜਾਕਿਸਤਾਨ,  ਕਿਰਗਿਜਸਤਾਨ ਅਤੇ ਤਜਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਸਨ,  ਇਸ ਲਈ ਉਦੋਂ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੰਘਾਈ – 5 ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ| 2001 ਵਿੱਚ ਉਜਬੇਕਿਸਤਾਨ  ਦੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਸਹਿਯੋਗ ਸੰਗਠਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ| ਹੁਣ ਇਹ ਅੱਠ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰੀ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਮੰਚ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ|  ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾਵਾਂ  ਦੇ ਮੱਦੇਨਜਰ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ| ਬਹਿਰਹਾਲ ਐਸਸੀਓ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਹਾਸਲ ਹੋਣ  ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਰ ਮਜਬੂਤ ਹੋਵੇਗਾ| ਉਥੇ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼  ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ|  ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ  ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ  ਦੇ ਕੋਲ ਗੈਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ|  ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੂਸ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੀ ਗੈਸ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਕਜਾਕਿਸਤਾਨ,  ਤਜਾਕਿਸਤਾਨ,  ਉਜਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਗੈਸ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਭਾਰਤ   ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ|  ਰੂਸ ਅਤੇ ਕਜਾਕਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ|  ਰੂਸ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਗੈਸ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਵਿਛਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤੇ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ| ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ  ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਊਰਜਾ  ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਵੱਖਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਜਰੂਰਤਾਂ  ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਵੀ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ| ਭਾਰਤ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਨਾਲ ਹੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਆਧੁਨਿਕ ਟੈਕਨਾਲਜੀ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ|
ਐਸਸੀਓ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਨਜਰੀਏ ਨਾਲ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ|  ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ  ਦੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਘੱਟ      ਹੋਵੇਗਾ|  ਹੁਣ ਚੀਨ,  ਪਾਕਿਸਤਾਨ  ਦੇ ਹਰ ਕਦਮ  ਦਾ ਅੱਖ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਹਿਚਕਿਚਾਏਗਾ|  ਪਰੰਤੂ ਚੀਨ ‘ਵਨ ਬੈਲਟ ਵਨ ਰੋਡ’ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਤੇ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਭਾਰਤ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਐਕਸਪੋਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਬਹੁਪੱਖੀ ਮਸਲਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਪੀੜਿਤ ਹਨ|  ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਐਸਸੀਓ  ਦੇ ਐਂਟੀ ਟੈਰਰ ਚਾਰਟਰ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤੀ ਮਿਲੀ|  ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦ  ਦੇ ਮਸਲੇ ਤੇ ਰੂਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ| ਹੋਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧੇਗਾ|   ਉਮੀਦ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਤੇਵਰ ਮਿਲੇਗਾ|
ਸੰਜੀਵ ਠਾਕੁਰ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *