ਸਮੁੰਦਰ ਜਲ ਦਾ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਪੱਧਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ

ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਖੁਰਦੀ ਬਰਫ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਜਲ-ਪੱਧਰ ਇਸ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਮਤਲਬ ਸਾਲ 2100 ਤੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰਵ ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਦੁਗੱਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਉਤੇ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇਗਾ| ਇਹ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੋਲਾਰਾਡੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਹੀ ਹੈ| ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸਾਲ 2100 ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਜਲ-ਪੱਧਰ ਤੀਹ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਵਧਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਸੀ| ਪਰੰਤੂ ਨਵੀਂ ਸ਼ੋਧ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਇਹ 65 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਜਲ-ਪੱਧਰ ਹਰ ਸਾਲ 0.08 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਇਸਦੇ ਲਈ ਅਲਨੀਨੋ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਅਤੇ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਬਦਲਦਾ ਰੁਖ਼ ਵੀ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ| ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਜਲ-ਪੱਧਰ ਲਈ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਨ ਗਿਣਾਏ ਹਨ| ਇੱਕ ਇਹ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਉਤਸਰਜਨ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਦੂਜਾ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਬਰਫ ਦੇ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਖੁਰਨ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਲ-ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਲ-ਪੱਧਰ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਜ੍ਹਾ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟੀਕਾ ਦੀ ਬਰਫ ਦਾ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਪਿਘਲਨਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕਮਾਤਰ ਵਜ੍ਹਾ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਹੈ| ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ ਹੁਣ ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਲੁਇਸਿਆਨਾ ਦਾ ਡੇਲਾਕਰੋਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇਸ਼-ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਖੂਬ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਸੀ| ਉਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਇੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲੁਇਸਿਆਨਾ ਦੀ 1880 ਵਰਗ ਮੀਲ ਜ਼ਮੀਨ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਚੁੱਕੀ ਹੈ| ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਔਸਤਨ 15 ਵਰਗ ਮੀਲ ਜ਼ਮੀਨ ਹਰ ਸਾਲ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਹੈ| ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਤੇ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੂਫਾਨ ਆਇਆ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿਛਲੇ ਸੌ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਧਣ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਪਿਛਲੀਆਂ 27 ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ| ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਜੇਕਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਧਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪੱਧਰ 50 ਤੋਂ 130 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਜਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪਹਾੜੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੀ ਬਰਫ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਧਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲ ਅੰਟਾਰਕਟੀਕਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਬਰਫ ਵੀ ਖੁਰਨ ਲੱਗੀ ਹੈ| ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਹੈ| ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ-ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਕਟੀਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਬਰਫ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ| ਇਸਦਾ ਆਧਾਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਨਾਂ ਐਂਡ ਆJਸ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ|
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸਾਲ ਇੱਕ ਜੂਨ ਤੱਕ ਆਰਕਟੀਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਗਿਆਰਾਂ ਲੱਖ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਰਫ ਬਚੀ ਹੈ ਜੋ ਪਿਛਲੇ 30 ਸਾਲ ਦੇ ਔਸਤ ਇੱਕ ਕਰੋੜ 27 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਬਰਫ ਖੁਰਨ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਗਰਮ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ| ਆਰਕਟੀਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਰਕਟੀਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸਾ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ (ਡੇਨਮਾਰਕ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ), ਰੂਸ ਦਾ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ (ਅਲਾਸਕਾ) ਆਇਸਲੈਂਡ, ਨਾਰਵੇ, ਸਵੀਡਨ ਅਤੇ ਫਿਨਲੈਂਡ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ| ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਤਿੰਨ ਦਸ਼ਮਲਵ ਛੇ ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਰਕਟੀਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੰਟਾਰਕਟੀਕਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜ ਵੀ ਪਿਘਲ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਦਸ ਇੰਚ ਤੋਂ ਪੰਜ ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਵਾਧਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ| ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਤੱਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਣਗੇ| ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਨਿਊਯਾਰਕ, ਲਾਸ ਏਜਿਲਿਸ, ਪੈਰਿਸ, ਲੰਦਨ, ਮੁੰਬਈ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਚੇਨਈ, ਪਣਜੀ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ, ਕੋਚੀਨ ਅਤੇ ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਉਣ ਲੱਗਣਗੇ| ਸਾਲ 2007 ਦੀ ਅੰਤਰ – ਸਰਕਾਰੀ ਪੈਨਲ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਕਰੀਬ 30 ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਹੁਣ ਅੱਧੇ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ| ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਊਟ ਐਵਰੇਸਟ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੋ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਸੁੰਗੜ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ 76 ਫੀਸਦੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਸੁੰਗੜ ਰਹੇ ਹਨ| ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਗੰਗੋਤਰੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਸੁੰਗੜ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਭੂਮੰਡਲੀ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ| ਕਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹੌਲੀ – ਹੌਲੀ ਕੁਤਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਉਚ ਪਰਬਤਾਂ ਵੱਲ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ| ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਕਰੀਬ 12 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡਾਇਨਾਸੋਰ ਨਾਮਕ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਇਦ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੀ ਸੀ| ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਦੋਹਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਦੀ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ| ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਉਸ ਨਾਲ ਖਤਰਨਾਕ ਸੰਕਟ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ| ਭਾਰਤ ਦੀ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਜਮੁਨਾ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਨਦੀਆਂ ਸੁੱਕਣ ਦੇ ਕਗਾਰ ਉਤੇ ਹਨ| ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਉਤੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 200 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ-ਜਲ ਸਰੋਤ ਸੁੱਕ ਜਾਣਗੇ|
ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ ਪੰਜ ਜੂਨ, 2007 ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਿਵਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਖਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ‘ਖੁਰਦੀ ਬਰਫ’ ਹੀ ਸੀ| ਇਸ ਉਤੇ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਟਰਾਮਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ‘ਗਲੋਬਲ ਆਉਟਲੁਕ ਫਾਰ ਆਈਸ ਐਂਡ ਸਨਾਂ’ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ| ਦੁਨੀਆ ਦੇ 20 ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਲੋਰੋਫਲੋਰੋ ਕਾਰਬਨ ਉਤਸਰਜਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਓਜੋਨ ਪਰਤ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ 16 ਸਤੰਬਰ , 1987 ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਧੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਂਟਰਿਅਲ ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ| ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਓਜੋਨ ਪਰਤ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਗੈਸਾਂ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣਾ ਸੀ| ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ| ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਤੱਕ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ 36 ਲੱਖ ਟਨ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 24 ਲੱਖ ਟਨ ਆਕਸੀਜਨ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ| ਜੇਕਰ ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਰਹੀ ਤਾਂ 2050 ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਾਪਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਜਿਸ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਸ ਉਤੇ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਅਗਲੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 60 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ| ਕਿਤੇ ਸੋਕਾ ਪਵੇਗਾ, ਕਿਤੇ ਗਰਮ ਹਵਾਵਾਂ ਚੱਲਣਗੀਆਂ ਤੇ ਕਿਤੇ ਭਿਆਨਕ ਤੂਫਾਨ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਆਵੇਗਾ|
ਜਲ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਉਤੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ – ਜਲ ਸੰਕਟ ਗਹਿਰਾਏਗਾ| ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਖਤਰਨਾਕ ਮੌਸਮੀ ਬਦਲਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ, ਓਜੋਨ ਨੁਕਸਾਨ, ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਭੁਚਾਲ, ਭਾਰੀ ਵਰਖਾ, ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਸੋਕੇ ਵਰਗੀਆਂ ਆਫਤਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝਨਾ ਪਵੇਗਾ| ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ 1972 ਵਿੱਚ ਸਟਾਕਹੋਮ, 1992 ਵਿੱਚ ਰਿਓ ਦ ਜੇਨੇਰਯੋ, 2002 ਵਿੱਚ ਜੋਹਾਨੀਸਬਰਗ , 2006 ਵਿੱਚ ਮਾਂਟਰਿਅਲ ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਾਕ ਸੰਮੇਲਨ ਹੋਇਆ| ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਜਿਤਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਢੇਰਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਘੜੇ ਗਏ| ਪਰੰਤੂ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਉਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਅਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਇਹਨਾਂ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ, ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਦਰਖਤ-ਬੂਟੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਾਵੀ ਪੀੜੀਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਤੇ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ| ਰਿਓ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸਥਾਈ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਸਮਰਸਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਤੰਦੁਰੁਸਤ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨਸ਼ੀਲ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ| ਪਰੰਤੂ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਭਰਿਆ ਵਿਵਹਾਰ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ|
ਅਰਵਿੰਦ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *