ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰੇ ਸਰਕਾਰ

ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਉਥਲ – ਪੁਥਲ ਮਚੀ ਹੋਈ ਹੈ| ਪਹਿਲਾਂ ਗ੍ਰੇਸ ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਮੁਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਠੀਆਂ| ਵੱਖ – ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ  ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਬੋਰਡਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੈਲੀ,  ਕਵਾਲਿਟੀ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਮੇਂਟ ਨੂੰ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਹਾਲਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ| ਰਿਜਲਟ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਨਤੀਜਿਆਂ  ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ  ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ  ਦੇ ਐਡਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਨਚਾਹੇ ਵਿਕਲਪ ਦਾ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਣਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਰੇਸ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧਦੀ ਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ| ਅਫਸੋਸ ਕਿ ਇੰਨਾ ਕੁੱਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ,  ਪਰ ਇਸਦੇ ਲਈ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਅਸੀਂ ਹੁਣੇ ਵੀ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਭਜਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ| ਇਸਨੂੰ ਹੁਣੇ ਵੀ ਛੋਟੀ ਸਮੱਸਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਜ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਝੱਟਪੱਟ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ|
ਹਰ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਹੈ ਅਹਿਮ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ  ਦੇ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੈ :  ਕਾਗਜੇਟਿਵ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਟ,  ਮਤਲਬ ਸਕੂਲੀ ਉਪਲਬਧੀ, ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਮਤਲਬ ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਹੈ ਸੋਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ| ਇੱਕ ਸਮਾਜ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਭ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਕਾਗਜੇਟਿਵ ਇੰਟੇਲਿਜੈਂਸ ਤੇ ਹੀ ਜ਼ੋਰ  ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ,  ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਤੇ ਨਹੀਂ| ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਘਾਤਕ ਹੈ| ਇੱਕ ਮਾਪੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਇਨਸਾਨ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਤੇ ਸੋਚਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ|
ਜਰਾ ਸੋਚੋ, ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਬੋਰਡ  ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੇ ਨੰਬਰ ਲਿਆਉਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ?  ਇਹ ਬਿਲਕੁੱਲ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਿਨਾਂ ਲਗਨ ਜਾਂ ਤਿਆਰੀ  ਦੇ ਚੰਗੇ ਨੰਬਰ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸਕਦਾ| ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਟਾਇਮ ਮੈਨੇਜਮੇਂਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਨਜਰੀਏ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਸੱਚ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਕੂਲੀ ਉਪਲਬਧੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜਿਆਦਾ ਤੋਂ  ਜਿਆਦਾ ਕਾਗਜੇਟਿਵ ਇੰਟੇਲਿਜੈਂਸ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਹੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ| ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਤੇ ਜੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ|  ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ| ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਸਕੂਲੀ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੋ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਨ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ|  ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ, ਮਤਲਬ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇਮੋਸ਼ੰਸ ਨੂੰ ਮੈਨੇਜ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ| ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ  ਸੌ ਫ਼ੀਸਦੀ ਨੰਬਰ ਮਿਲਦੇ ਸਨ,  ਪਰ ਯੁੱਧ  ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸੱਜਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਹੱਥ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ| ਅਜਿਹਾ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੀ ਕਮੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ|  21ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਇਵੇਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ੀ,  ਬਹੁਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਟੀਚਾ ਪਾਉਣ  ਦੇ ਦਵਾਬ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਲਈ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ|  ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਚਾਰਕ ਗੋਲਮੈਨ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ 80 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ|  ਆਪਣੇ ਆਸਪਾਸ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ  ਵੇਖੀਏ, ਗੋਲਮੇਨ ਦੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ 100 ਫੀਸਦੀ ਸੱਚ ਲੱਗੇਗੀ| ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਤਮਾਮ ਲੋਕ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ ਹਨ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਕੂਲੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਨੰਬਰ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ|
ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਨੰਬਰਾਂ ਦਾ ਹਊਆ
ਹੁਣ ਗੱਲ ਸੋਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੀ|  ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁੱਝ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ,  ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਖ ਵੀ ਹੈ|  ਸਾਡੀ ਪੜਾਈ,  ਸਾਡੀਆਂ ਉਪਲਬਧੀਆਂ,  ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਮਤਲਬ ਸਭ ਕੁੱਝ ਆਪਣੀਆਂ ਜਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਾਜ  ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾ  ਕਿਸੇ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਛੂਹਨਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ| ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ  ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ  ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਭਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵੀ ਹੈ|  ਜਿਸ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ,  ਸਾਡੇ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਨੰਬਰਾਂ ਦਾ ਭੂਤ ਹਵਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ|  ਨੰਬਰ ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਤਾਉਣਗੇ| ਸਾਡੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੰਦੁਰੁਸਤ ਸਮਾਜ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਹੋਵੇਗੀ|
ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ
ਪ੍ਰੈਕਟਿਕਲੀ ਹੁੰਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸੋਸ਼ਲ ਅਤੇ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਨੂੰ ਸਭਤੋਂ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਾਗਜੇਟਿਵ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਨੂੰ ਸਭਤੋਂ ਜਿਆਦਾ,  ਜਦੋਂਕਿ ਹੋਣਾ ਇਸਦਾ ਉਲਟਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ|  ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਮਾਜ,  ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਣਗੇ,  ਉਦੋਂ ਉਹ ਕਾਗਜੇਟਿਵ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦਾ ਵੀ ਠੀਕ ਮਾਇਨੇ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਸਕਣਗੇ| ਦਰਅਸਲ,  ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਗਜੇਟਿਵ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਘੱਟ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ  ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਹਾਲਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ|
ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਖੁਦ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਾਗਜੇਟਿਵ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਕੀ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ| ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਖੁੰਝ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ| ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਜਰਅੰਦਾਜ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ|  ਇੱਕ ਸਮਾਜ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਨੰਬਰ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਦੋਵਾਂ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਦੀ ਚਾਹਤ ਬਚਦੀ ਹੈ|  ਜਾਹਿਰ  ਹੈ,  ਜੇਕਰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮਸਲੇ ਤੇ ਕਮਜੋਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਅਸੀਂ ਵੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਕਮਜੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ|
ਅਸ਼ੋਕ ਪਾਂਡੇ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *