ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵੱਲੋਂ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਉਣ ਦੇ ਐਲਾਨ ਦੇ ਮਾਇਨੇ

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਇੱਧਰ ਅਚਾਨਕ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ| ਬੀਤੇ ਦਿਨੀਂ ਦੁਬਈ ਦੇ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੇਖ ਮੋਹੰਮਦ ਬਿਨ ਰਾਸ਼ਿਦ ਅਲ ਮਕਤੂਮ ਨੇ ਬੜੀ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ    ਦੇਸ਼ ਹੁਣ ਤੋਂ ਸੌ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 2117 ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਤੇ ਬਕਾਇਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ| ਧਿਆਨ ਰਹੇ, ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦਾ ਹੁਣੇ ਕੋਈ ਦਖਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਅਰਬ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਕੋਲ ਪੈਸਾ ਬਹੁਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਚਾਲ੍ਹੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੰਨੀਆਂ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਉਤਾਰਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਦਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ|
ਇਸਤੋਂ ਪੰਜ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 27 ਸਤੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਐਕਸ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਏਲਨ ਮਸਕ ਨੇ ਮੰਗਲ ਤੇ ਇਨਸਾਨੀ ਬਸਤੀ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਅਗਲੇ ਦਸ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਹਾਜ ਮੰਗਲ ਤੇ ਭੇਜਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ| ਇਸ ਔਖੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲੈਣ ਦੇ 100 ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉੱਥੇ ਕੁੱਝ ਹਜਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਮਕਾਜੀ ਬਸਤੀ ਵਸਾਈ ਜਾ ਸਕੇਗੀ| ਸਪੇਸ ਐਕਸ ਦੇ ਰਾਕੇਟਾਂ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰਾਏ ਭਾਵੇਂ ਹੀ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇੱਕ ਟੈਕਨਾਲਜੀ      ਬੇਸਡ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਏਲਨ ਮਸਕ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸ਼ੱਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ|
ਹੁਣ ਤਕ ਮੰਗਲ ਤੇ ਜਹਾਜ ਉਤਾਰਣ ਦੇ ਸਿਰਫ ਛੇ ਮਿਸ਼ਨ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਨਾਸਾ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਸੰਚਾਲਿਤ ਰਹੇ ਹਨ| ਯੂਰਪੀ ਸਪੇਸ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਜਹਾਜ ਮੰਗਲ ਤੇ ਉਤਰਨ ਦੇ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਨੁਕਸਾਨਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ| ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ          ਕੈਲਕੁਲੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਗੜਬੜੀ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਰੇਟਰੋ ਰਾਕੇਟ ਵਕਤ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਸੇਕੰਡ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਹਾਜ ਸਿਰਫ ਕਿਸੇ ਦੁਮੰਜ਼ਲਾ ਇਮਾਰਤ ਜਿੰਨੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਚੂਰ ਚੂਰ ਹੋ ਗਿਆ| ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਸ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਜਹਾਜ ਮੰਗਲ ਤੇ ਉਤਾਰਿਆ ਸੀ ਪਰ ਸਤ੍ਹਾ ਤੇ ਉਤਰਨ ਦੇ ਸਿਰਫ 14 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ ਨਾਲ  ਉਸਦਾ ਸੰਪਰਕ ਟੁੱਟ ਗਿਆ|
ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ| ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੀਹ ਕਰੋੜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ| ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਉੱਥੇ ਪੁੱਜਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਿੰਟ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਨਾ ਹੀ ਵਕਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਤੇ ਅਮਲ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਜਾਣਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਮੰਗਲ ਅਭਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਟਿਲਤਾ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਆੜ ਆ ਜਾਣ ਦੀ ਹੈ| ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੰਗਲ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਜਹਾਜ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੰਗਲ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਨੋਖੀ ਚੀਜ ਨਹੀਂ| ਅਖੀਰ ਸਾਡਾ ਵੀ ਮੰਗਲ ਜਹਾਜ ਅਰਸੇ ਤੋਂ ਇਸਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਹਾਜ ਨੂੰ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਤ੍ਹਾ ਤੇ ਉਤਾਰਣ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਕਈ ਝੰਝਟ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਿਪਟਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੁਣੇ ਇਸਰੋ ਦੇ ਸਾਇੰਟਿਸਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ|
ਕੁੱਝ ਗੱਲਾਂ ਮੰਗਲ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਯੁਕਤ ਜਹਾਜ ਭੇਜਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਤੇ ਵੀ| ਪਹਿਲੀ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਜਹਾਜ ਉੱਥੇ ਭੇਜਣ ਦੀ ਖਿੜਕੀ 26 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਖੁਲਦੀ ਹੈ| ਵਿਗਿਆਨ ਚਾਹੇ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਵ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ| ਵਜ੍ਹਾ? ਦੋਵਾਂ ਗ੍ਰਿਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ| ਤੁਸੀ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਦਸ-ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਸਾਰੇ ਜਹਾਜ ਮੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਕਰ ਦਿਓ, ਪਰ ਅਗਲਾ ਕਾਫਲਾ 26 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਪੁੱਜਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਟਾਇਮ? 115 ਤੋਂ 180 ਦਿਨ| ਏਲਨ ਮਸਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਅਡਵਾਂਸ ਟੈਕਨਾਲਜੀ ਦੇ ਜਰੀਏ ਇਸਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਲਿਆਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਚਾਰ – ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਇਕਤਰਫਾ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰਾ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੈਡੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਖਤਰੇ ਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕੁੱਤਾ ਜਾਂ ਬਾਂਦਰ ਭੇਜ ਕੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ|
ਮੰਗਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇਗਾ| ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਆਕਸੀਜਨ ਇੱਥੋਂ ਲੈ ਜਾਣੀ            ਹੋਵੇਗੀ, ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਪਾਅ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ| Tੁੱਥੇ ਦਾ ਦਿਨ ਲਗਭਗ ਧਰਤੀ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੈ- ਸਾਢੇ ਚੌਵ੍ਹੀ ਘੰਟੇ| ਪਾਣੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੇ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਵਿਖਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਜੁਗਾੜ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ| ਮੰਗਲ -ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਤੇ ਵੀ ਸਥਾਈ ਮੌਸਮ ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਰੁਵੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਖੂਬ ਗਰਮੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਅਤੇ ਹਾਂ, ਵਿੱਚ-ਵਿਚਾਲੇ ਇੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਰੇਤੀਲੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਜਬੂਤ ਆਵਾਸਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪਵੇਗੀ| ਏਲਨ ਮਸਕ ਨੇ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਮੰਗਲਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ‘ਕੀ ਤੁਸੀ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ?’
ਕਰੀਬ ਦੋ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜਿੰਦਾ ਰਹਿਣ ਲਈ ਖਾਣਾ, ਪਾਣੀ, ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਠਹਿਰਣ ਲਈ ਮਜਬੂਤ ਡੇਰੇ ਲੈ ਕੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਦੁਪਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬੇ ਰੰਗੀ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ ਧੁਰ ਕਾਲੇ ਅਸਮਾਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤਕ ਸੁਨਸਾਨ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਲਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਪਹੁੰਚੋਗੇ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਅਤੇ ਜਿਜੀਵਿਸ਼ਾ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੰਦਾ             ਰੱਖੇਗੀ| ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਮਦਦ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁੱਝ ਟੁੱਟੇ – ਫੁੱਟੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ| ਬਾਕੀ ਖਰਚੇ ਛੱਡ ਦੇਈਏ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਕਿਰਾਏ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਏਲਨ ਮਸਕ ਨੇ ਦੋ ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੇ ਸੰਨ 2117 ਤੱਕ ਇਸਦੇ ਘੱਟਕੇ 20 ਹਜਾਰ ਡਾਲਰ ਤੇ ਆ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਬਣਾਈ ਹੈ| ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਮੰਗਲ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਬਚਕਾਨਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦ੍ਰਵ ਅਤੇ ਐਟਮੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੰਦੇਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਇਹ ਵਿਕਲਪਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਫ਼ਨਾ ਜਗਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਇਸਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਭਲਾ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ?
ਚੰਦਰਭੂਸ਼ਣ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *