ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਸਰ ਵਿਖਾਉਣ ਲੱਗੀ

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਮੈਂਬਰੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸਵਾਲ ਉਤੇ ਸੰਕੇਤਕ ਬਿਆਨ ਬਹੁਤ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਹੁਣ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੀਜਾਂ ਸੌਦੇਬਾਜੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਉਤੇ ਉਤਰਦੀਆਂ ਦਿੱਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ| ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਕੀ ਹੈਲੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਭਾਰਤ ਦੋਸਤੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਸਲੇ ਉਤੇ ਠੋਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹੀ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਥਾਈ ਮੈਂਬਰੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਖੁੱਲੇ ਦਿਲੋਂ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਬਾਕੀ ਚਾਰ ਮੈਬਰਾਂ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਮਸਲਾ ਵੀਟੋ  ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਥਾਈ ਮੈਬਰਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਵੀਟੋ  ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਉਤੇ ਹੀ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁਉਣਗੇ,  ਨਾ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ  ਦੇ ਨਾਲ ਵੰਡਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਣਗੇ|  ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਨਿਕੀ ਹੈਲੀ ਦੀ ਦੋਸਤਾਨਾ ਸਲਾਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਥਾਈ ਮੈਂਬਰੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀਟੋ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ| ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਥਾਈ ਮੈਂਬਰੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਦੀ ਗੱਲ ਅੱਗੇ ਦੇਖੀ ਜਾਵੇ| ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਚੰਗਾ ਪੱਖ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਆੜ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਠੀਕ , ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਉਤੇ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ| ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਾ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲੋਕਤਤਰੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ, ਨਾ ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਅਜਿਹਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਪਰੰਤੂ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਅਪ੍ਰਾਸੰਗਿਕ ਅਤੇ ਬੇਕਾਰ ਸੰਸਥਾ ਬਣ ਕੇ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ  ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲਦੀ ਰਹੇ|
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਏਜੰਡਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵਯੁੱਧ ਦੇ 72 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ  ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਬਦਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ| ਉਹ ਸਮਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਹੁਣ ਨਵੀਆਂ ਸਾਮਰਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੁਨਿਸਚਿਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਬੇਕਰਾਰ ਹਾਂ| ਇਹ ਬਦਲਦੀ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਦਬਾਅ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੀਟੋ ਪਾਵਰ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਪੰਜੋ ਸਥਾਈ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਉਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ| ਪਰੰਤੂ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ| ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸੌਦੇਬਾਜੀ ਦੀ ਇਸ ਨਵੀਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਇਸ ਉਤੇ ਆਪਣੀ ਜਕੜ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜਿਦ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਦੀ ਰੱਸਾਕਸ਼ੀ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵੀਟੋ ਦਾ ਜਿਕਰ ਵੀ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਨੁਚਿਤ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਰਤ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਇਸ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਤੇ ਇੱਕ ਬੇਕਾਰ ਦੀ ਕਵਾਇਦ ਨਾ ਬਣਾ ਦੇਵੇ|
ਕਮਲਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *